مدل ناپارامتریک تحلیل پوششی داده در ارزیابی عملکرد و بررسی کارایی

مدل ناپارامتریک تحلیل پوششی داده در ارزیابی عملکرد و بررسی کارایی

با شکل‌گیری سازمانها در طول دوره‌های مختلف، از الگوهای و مدل‌های متعددی جهت ارزیابی عملکرد استفاده شده است. سازمان‌ها به فراخور نیاز در ابتدا تنها از شاخص‌ها و معیارهای محدودی برای ارزیابی عملکرد استفاده می کردند. گسترش فعالیت‌ها و حوزه عملکردی سازمانی، پویایی محیط و مطرح شدن موضوع‌ها و مسائل نوین مدیریتی مانند رضایت مشتری، مسئولیت اجتماعی و… سازمان‌ها را بر آن داشت تا به شاخص‌های محدود اکتفا نکنند. از این رو مدل‌های جامع و چندمعیاره برای ارزیابی سازمان‌ها شکل گرفت و به تدریج تکامل یافت. این الگوها سازمان را از ابعاد مختلف مورد ارزیابی قرار می‌دهند و با درنظرگرفتن شاخص‌های چندگانه، ابزارهای مناسبی را برای ارزیابی عملکرد سازمان‌های نوین فراهم می سازند. به طور کلی  مدل‌ها را بر اساس روش طراحی و استقرار نظام ارزیابی (و تا حدودی درانطباق با دیدگاه‌های سنتی و نوین)، می‌توان به دو دسته کلی ذیل تقسیم نمود (مجیبی میکلایی، 1385: 22).

همان‌گونه که اشاره شد از روش‌های مختلف مانند روش‌های پارامتری (روش تا بع تولید مرزی قطعی وتصادفی) و روش‌های ناپارامتری (روش وصل نقاط حدی، تاکسونومی عددی وروش تحلیل پوششی داده‌ها) می توان به رتبه‌بندی و تعین کارایی پرداخت. این روش‌ها هرکدام مزایا و معایب خاص خود را دارا هستند، از آن جا که روش های ناپارامتری مبتنی بر یک سری بهینه سازی‌اند، برای محاسبه کارایی نسبی از آن‌ها استفاده می‌شود. عبارت نسبی در جمله بالا بسیار حائز اهمیت است زیرا کارایی به دست آمده در این روش، نتیجتاً مقایسه بنگاه­های موجود با یکدیگر را نشان می‌دهد. بنابراین، در صورتی که تعدادی از مشاهدات حذف و یا تعداد آنها اضافه شود، ممکن است مقدار کارایی محاسبه شده نیز تغییر و کم یا زیاد گردد. از این حیث کارایی به دست آمده نسبی است نه مطلق. در روش‌های غیر پارامتری نیاز به انتخاب فرم تابع نبوده و محدودیتی نیز برای تعداد ستاده وجود ندارند. از میان سه روش ارزیابی ناپارامتری؛ تحلیل پوششی داده­ها، وصل نقاط حدی و تاکسونومی عددی، روش تحلیل پوششی داده‌ها با توجه به مبانی برنامه­ریزی ریاضی در هر مدل، ارزیابی مناسب‌تری از دو روش دیگر پدید می آورد (عیسی زاده روش و خسروی، 1390).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   توافق زناشویی در مراحل مختلف زندگی