مفهوم فساد و جرائم اقتصادی مالی

مفهوم فساد و جرائم اقتصادی مالی

ریشه «فساد» در لغت به معنای«شکستن[1]» است.فساد در اصطلاح؛ بیرون رفتن از حد اعتدال است که با سوء استفاده از امکانات و منابع عمومی در جهت کسب منافع شخصی( ربیعی ،1383، ص 29) تبلور می یابد. فساد از لحاظ حقوقی، رفتار منحرف شده از ضوابط و وظایف رسمی یک نقش عمومی است که بنا به ملاحظات قومی و منطقه ای(هیوود، 1381، ص 475) رخ می دهد و معمولاً برای موضوعاتی نظیر حکومت های فاسد و فقیر و اعمالی که از دستگاههای فعال آنها سر می زند، به کار می رود.

فساد عمدتاً در دو سطح قابل اشاره است؛ سطح اول، مفاسدی است که عمدتاً با نخبگان سیاسی سر و کار دارد و کارمندان عالی رتبه و مقامات ارشد دولت ها را مشغول خود می سازد و سطح دوم، میان کارمندان رده پایینی است که در این نوع مفاسد، رشوه های عمومی و کارسازی های غیر قانونی با بخش خصوصی و جامعه صورت می گیرد.بررسی های تجربی نشان می دهد که فساد اداری در رده های میانی و پایین نظام اداری تا حدود زیادی به میزان فساد در بین سیاستمداران و کارمندان عالی رتبه بستگی دارد.همچنین یک محیط سیاسی فاسد، کارمندان رده های میانی که مرتکب فساد اداری می شوند، کمتر نگران کشف جرم هستند چون غالباً میان مسئولان رده بالا و مدیران میانی نوعی تبانی برای چشم پوشی متقابل وجود دارد(مردانی، 1375، ص 69).

در جوامع گوناگون، برحسب نگرش هاو بادشت ها، تعاریف گوناگونی از فساد به عمل آمده است.گونار میردال فساد را در معنای وسیع تری مورد مداقه قرار می دهد.به نظر وی، فساد به تمام شکل های گوناگون انحراف یا اعمال قدرت شخصی و استفاده نامشروع از  مقام و موقعیت شغلی قابل اطلاق است(صفری و نائینی، 1380، ص 145).فساد طبق تعریفی که در فرهنگ وبستر آمده است از« پاداشی نامشروع که برای وادار کردن فرد به تخلف از وظیفه تخصیص داده می شود»(سرداری، 1380، ص 134).بانک جهانی و سازمان شفافیت بین الملل، فساد را سوء استفاده از اختیارات دولتی(قدرت عمومی) برای کسب منافع شخصی(خصوصی) می دانند. این تعریف مورد توافق عمومی در جهان است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   سفارش ترجمه

فساد عبارت است از عمل یا تصمیمی که موجب شود تا خارج از ضوابط قانونی، تعداد افراد متاثراز نتایج منفی عمل یا تصمیم، از تعداد افراد برخوردار از نتایج آن بیشتر باشد.تعریفی دیگر، فساد را عبارت از شرارتی می داند که بر همه جوامع تا حدودی تاثیر می گذارد و جوامعی را که شکنندگی بیشتری دارند به شدت دچار خفقان می کند(انادی و رفعت، 1375، ص 9).

فساد در دستگاه های دولتی را می توان با مصادیقی مثل پارتی بازی، بی عدالتی، باج خواهی، ایجاد نارضایتی ارباب رجوع شناخت و حتی آن را به تمام اشکال گوناگون اعمالقدرت شخصی و استفاده نامشروع از مقام و موقعیت شغلی تسری داد.لذا زمانی که یک مقام اداری در اتخاذ تصمیمات اداری، تحت تاثیر منافع شخصی و یا روابط خانوادگی و دلبستگی های اجتماعی قرار می گیرد، مرتکب فساد اداری شده است(الوانی، 1379، ص 44).بنابراین می توان فساد اداری را یک عمل یا اقدام منفی دربردارنده انگیزه های فردی یا گروهی دانست که منشاء آن منافع مادی یا غیر مادی است(محمد نبی، 1380، ص 32).

[1] Rumpere