منبع مقاله درمورد آبسنگی، ‏در، ‏آبسنگ

1997‏).
‏در جدید ترین گزارشی که در سال 2001 منتشر شده است، این جزایر حدود 290000 ‏کیلومتر مربع (کم تر از 2/0% مساحت کل اقیانوس ها و دریاها) از خطوط ساحلی دریاها و اقیانوس های دنیا را پوشانده و در 101 ‏کشور جهان پراکنده اند. بیشترین پوشش مرجانی در کشور اندونزی و پس از آن در استرالیا و فیلیپین است. طویل ترین صخره مرجانی جهان، آبسنگ عظیم سدی استرالیا نام دارد که در طول سواحل شرقی این کشور، به طول بیش از 2000 ‏کیلومتر و پهنای بیش از 190 ‏کیلومتر استداد یافته است. پس از آن جزایر بلیز در سواحل کاراییب در رتبه دوم جای دارند (Spalding et al., 2001‏).
‏ 1-6-4- فاکتورهای محدودکننده توزیع آبسنگ های مرجانی
‏مرجان های آبسنگ ساز13 محدود به نواحی استوایی بوده و نیاز به میزان زیادی نور دارند و به همین دلیل در منطقه نورگیر دریا و در اعماق کم تر از 25 ‏متر یافت می گردند. بر همین اساس، این موجودات در آب های کدر و مناطق فراجوشی14 وجود ندارند چرا که مواد معلق و ته نشینی رسوبات منجر به بسته شدن مکانیسم های تغذیه ا‏ی و خفه شدن مرجان ها می گردد. درجه حرارت مناسب ‏برای رشد آنها بین ‏23 تا 29 ‏درجه سانتی گراد و شوری مناسب در محدوده 32 ‏تا 42 هزار می باشد. چرا که فقط در آب های گرم است که میزان بالایی از کربنات کلسیمی که برای ساخت ‏آبسنگ لازم است، ته نشین می گردد. ممکن است زوگزانتله ته نشینی کربنات کلسیم را بطور فزاینده ای آسان نماید، اما نقش آن در این فرآیند تا به امروز درک نشده است، چرا که اگر فتوسنتز این تک سلولی در آب های غنی از ترکیبات کاهش یابد، میزان رشد نیز کاهش خواهد یافت. علاوه بر عوامل فوق، میزان رشد آبسنگ های مرجانی به زمان کشندهای کمینه نیز بستگی دارد، چرا که زمانی که بیش از چند ساعت در مجاورت هوا باشند خواهند مرد (Carpenter el al., 1997‏).
‏1-6-5- انواع آبسنگ های مرجانی
‏آبسنگ توده ای15: مجموعه های جداشده مرجان هایی که از نظر توپوگرافی تغییرات عمده ایجاد می کنند.
‏آبسنگ کناره16: مجموعه خطی بزرگ از مرجان ها که دور از ساحل بوده و شکل سدی، ایجاد نمی کنند.
‏آبسنگ سدی17: آبسنگی که توسط یک ‏تالاب یا کانال از خط ساحلی جدا می شود. این صخره ها به موازات ساحل رشد می کنند و بزرگ و پیوسته هستند.
آبسنگ حاشیه ای18: آبسنگی که از ساحل شروع می شود و به سمت دریا امتداد دارد.
آبسنگ حلقوی19: آبسنگی که در دریای باز قرار دارد و تشکیل یک حلقه اطراف منطقه استخری را می دهد. نظیر این آبسنگ ها در اقیانوس آرام یافت می شود(Veron, 2000 ‏).
‏1-6-6- فرآیند رشد در آبسنگ های مرجانی
میزان رشد در مرجان های سخت بسیار متغیر و بستگی به نوع مرجان و درجه حرارت آب دارد. به طور معمول رشد صخره های مرجانی آهسته بوده و میزان رشد کم تر از 1 تا ‏ 10سانتی متر در سال متغیر است. میزان رشد با میزان نفوذ نور نسبت مستقیم و با سن و اندازه کلنی، نسبت عکس دارد. در طول رشد، کربنات کلسیم به روش های مختلف و به طور مداوم توسط کلنی ذخیره گشته و افراد کلنی روی ترشحات مزبور مستقر می گردند. در مرجان های سخت جلبک تک سلولی توانایی مرجان را برای ساخت کربنات کلسیم افزایش می دهد و زمانی که این جلبک از مرجان جدا ‏و یا در سایه و تاریکی قرار می گیرد، درجه ساخت کربنات کلسیم به طور چشم گیری کاهش می یابد. نکته قابل توجه آن است که تراکم کربنات کلسیم مترشحه در سراسر سال یکسان نبوده و به درجه حرارت و نور محیط بستگی دارد. بنابراین تغییرات موجود در تراکم ترشح کربنات کلسیم در اسکلت مرجان های سخت، به صورت حلقه هایی نمایان گشته و همانند الگوی رشد در تنه درختان، نوارهایی از رشد فصلی را نشان میدهد. این نوارها توسط پرتونگاری با اشعه ایکس قابل تشخیص بوده و بدین وسیله، میزان رشد و سن مرجان قابل اندازه گیری است (Rogers, 1994‏).
‏بسیاری از مرجان های گنبدی و بشقاب مانند سالانه فقط 5/0 ‏تا 2 سانتی متر رشد می کنند، یعنی ذخیره عمودی یا شعاعی کربنات کلسیم مترشحه در آن ها حدود مقادیر فوق است. تخمین رشد کلی آبسنگ با اندازه گیری تغییرات توپوگرافی آبسنگ در عرض چند سال از اطلاعات زمین شناسی روی لایه ته نشین شده آهک انجام می گردد. با چنین اندازه گیری رشد متغیر بوده، به طوری که در شرایط نامطلوب، کم تر از چند میلی متر در سال و در شرایط مطلوب تا 30 ‏سانتی متر در عرض 11 ‏سال است.
‏به منظور تخمین دقیق تر از رشد درونی یک سیستم آبسنگی، لازم است اطلاعاتی راجع به عواملی که باعث تخریب آبسنگ و اسکلت آهکی آن می شود، داشته باشیم. این عوامل عبارتند از: امواج، جریانات دریایی و طوفان های استوایی که باعث آسیب شدید به مرجان ها و فرسایش فیزیکی آنها می شوند؛ و نیز انهدام اسکلت کربنات کلسیم در اثر برخی موجودات ساکن در آبسنگ که سبب فرسایش بیولوژیک مرجان می گردند (and Peursons, 1993‏Lalli ).
‏بعضی موجودات شامل گونه های خاصی از جلبک ها، صدف ها، اسفنج ها، توتیای دریایی و کرم های پرتار در اجتماعات آبسنگی با نقب زدن به داخل آبسنگ توسط محلول های شیمیایی یا سایش مکانیکی، باعث از میان رفتن قسمتی از اسکلت مرجان می گردند. بعضی دیگر نظیر طوطی ماهیان، برخی از گونه های پروانه ماهیان و حلزون ها نیز تکه هایی از اسکلت مرجان را در حین چرا بر می دارند (Corallivores‏). این فعالیت های تخریبی در نهایت مواد آبسنگی را به صورت ذرات شنی کربناتی در می آورد. بیش تر این ذرات ظریف کربناتی توسط امواج و جریانات دریایی از آبسنگ دور می شوند، اما بعضی هم به صورت بسته هایی در مجموعه های م
رجانی تجمع می یابند(Coles, 1995).

1-6-7- روش های مختلف ته نشینی کربنات کلسیم در مرجان های سخت در طول رشد
‏ تولید استولون (Stolon) : ‏استولون ها مشابه یک سیستم پایه و اساسی هستند که به طور افقی لایه های جدیدی را تشکیل می دهند و کلنی را با ماده زمینه ثابت می کنند. پلیپ های تازه ساخته شده بر روی استولون رشد می یابند.
رشد تک پایه ای (MonopodiaI‏) : ‏در این روش تنه اصلی کلنی توسط پلیپ های قدیمی تر ساخته می شود، در نتیجه پولیپ های قدیمی همیشه در قسمت بالای کلنی قرار می گیرند.
رشد (Sympodial‏) : ‏در این نوع رشد، کلنی تشکیل بانه و تنه نمی دهد بلکه پولیپ های جوان از لبه پولیپ های بالغ منشعب می شوند؛ بنابراین پولیپ های جوان تر همیشه در قست بالای کلنی قرار دارند.
رشد دوبخشی (Dichotomy‏) : ‏رشد دایکوتومی یا دوبخشی بدین معناست که پولیپ ها به صورت قرینه تقسیم می شوند و از آنجایی که تمام پولیپ ها همزمان رشد می یابند، تمامی آنها هم سن هستند (Carpenter et al., 1997).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه ارشد دربارهat:، Responsibility، Available

1-6-8- ساختمان مرجان های سخت
1-6-8-1- ساختارداخلی
‏مرجان های سخت، مرجان های آبسنگ ساز یا مرجان های هرماتیپیک20 نیز نامیده می شوند که قرابت نزدیکی با شقایق های دریایی کف زی و هیدر آب شیرین (Hydra‏) دارند. این گروه از مرجان ها از دسته دیگر یعنی مرجان های غیر صخره ای یا اهرماتیپیک21، با داشتن اجتماعات ویژه هم زیست و همچنین جلبک زوگزانتله، متمایز می گردند. ساختمان مرجان سخت متشکل از میلیاردها واحد ریز به نام پولیپ22 است. پولیپ مرجان در واقع نوعی کیسه انقباضی متشکل از 2 ‏لایه سلولی به نام اپیدرم و گاسترودروم است. یک لایه فاقد سلول هم بین گاسترودرم و اپیدرم وجود دارد که مزوگلیا23 نام دارد. یک پولیپ شامل رشته هایی به نام مزانتری است که سلول های شکارچیNematocyte ‏ را ‏در بر می گیرد.
دهان پولیپ مرکزی بوده و به عنوان ورودی و خروجی جهت دفع مواد زائد به کار می رود، دهان به حلق24 منتهی می شود و توسط 6 (یا مضربی از 6) تانتاکول احاطه گردیده است. هر تانتاکول حاوی تعداد زیادی سلول نماتوسیت است.
نماتوسیت ساختار 2 ‏جداره پیازی شکلی بوده که شامل پیچ خوردگی مارپیچی، کپسول حاوی ماده زهری محرک با خار کوچکی در نوک آن و همچنین یک حس گر کوچک در بیرون است. هنگامی که حس گر به طور فیزیکی یا شیمیایی تحریک شود، کپسول منبسط شده و خار را با شدت و سرعت زیاد به خارج پرتاب می کند. خار به درون پوست قربانی فرو می رود و زهر کشنده یا مسموم کننده ای را به بدن شکار وارد می کند.
هر پولیپ حاوی توده ای از جلبک تک سلولی فتوسنتزکننده به نام زوگزانتله25 است که از گروه جلبک های آتشین (Dinoflagellata‏) است. این جلبک در آستر حفره گوارشی مرجان و در بین سلول های آن زندگی می کند و تراکم آن به 3000 ‏سلول در هر میلی متر مکعب بافت مرجانی می رسد. در شرایط نامساعد محیطی، جلبک از مرجان خارج می شود و به دلیل آن که رنگ مرجان ها به دلیل وجود پیگمان های رنگی موجود در این جلبک است، خارج شدن آن باعث سفیدشدگی مرجان می گردد.
جلبک زوگزانتله در لارو مرجان و حتی قبل از رهایی از پولیپ مادر به صورت هم زیست وجود دارد. البته این جلبک در بعضی ساکنین منطقه آبسنگی نظیر تونیکات ها، حلزون های بدون پوسته و صدف غول پیکر (Tridacna‏) نیز وجود دارد (Sumich, 1998‏).
در ابتدا تصور می شد که تمامی مرجان های سخت دارای نوعی زوگزانتله متعلق به گونه ای خاص به نام Symbiodinum microadriaticum ‏ هستند (شکل 1-1)، اما مطالعات اخیر وجود حداقل 10 ‏گونه مختلف از این جلبک را ‏اثبات نموده است (Coles, 1995‏).

شکل 1-1: شکل شماتیک از آنتوزوا (b) برش عرضی از قسمت دهانی پولیپ مرجان و قسمت های تشکیل دهنده آن (مرادی، 1389).

1-6-8-2- اسکلت مرجان های سخت
‏مرجان های سخت، متعلق به راسته اسکلراکتینیا26 بوده که شامل کلیه مرجان های حقیقی با اسکلت کربنات کلسیمی هستند. اسکلت ترشح شده فنجانی شکل و محل استقرار و تثبیت پولیپ است. شکل اسکلت در مرجان های مختلف در ارتباط با الگوی رشد کلنی و نیز نحوه استقرار پولیپ ها در کلنی است. در مرجان های مغزی، پولیپ ها به صورت ردیف هایی منظم هستند، و اگرچه ردیف ها به خوبی از یکدیگر متمایزند، اما پولیپ های مستقر در یک ردیف آن قدر به هم نزدیکند که با یکدیگر تلاقی کرده و در نتیجه اسکلت ظاهری شبیه به مغز انسان پیدا می کنند. در برفی گونه ها نیز نحوه استقرار پولیپ ها به شکل خانه زنبور است.
‏بخش زنده هر پولیپ اسکلتی فنجانی شکل به نام «کورالیت»27 را ترشح می نماید. بخش داخلی هر کورالیت، «کورالوم»28 نام دارد. حفره دهانی هر کورالیت را «کالیکس»29 گویند که عموماً به شکل مقعر است. درون هر کورالیت تیغه های عمودی به نام «سپتا»30 وجود دارد که ممکن است حاشیه داخلی آن دندانه های ریزواره مانند داشته باشد که این ویژگی در شناسایی مرجان سخت کاربرد دا‏رد. محلی که تیغه های عرضی یا سپتا از قسمت دهانه کورالیت شروع می شوند را «کوستا»31 گویند (شکل‏ 1-2) (Carpenter et al., 1997).
‏در برخی موارد کوستا و سپتا در دیواره فوقانی کورالیت ضخیم شده و «تکا»32 را به وجود می آورند. دیواره های عرضی درون هر کورالیت ممکن است به هم متصل شوند که در آن صورت، «کولومِلا»33 را ‏تشکیل می دهند.
‏گاهی اوقات نیز در پایین هر سپتا برآمدگی عمودی شکلی شبیه علامت تیک (‏√) ‏تشکیل می شود که به آن «پالی فرم»34 گویند. در مواردی که مجموعه ای از لب های پالی فرم حول یک محور دایره ای قرار میگیرند، از منظره فوقانی شبیه تاج بوده که به این مجموعه « تاج پال
ی فرم»35 می گویند.
‏فضای بین دو کورالیت را نیز در گونه هایی که کورالیت با دیواره های مجزا دارند (پلاکوئید)، «سیونستوم»36 گویند، که در برخی گونه ها دارای برآمدگی های ریز است (Veron, 2000‏).
‏شناسایی سایر مرجان های سخت بر اساس ساختار کربنات کلسیمی آنها انجام می شود، زیرا که هر
گونه دارای ساختار متفاوتی است. علاوه بر ساختار ظاهری، ساختارهای میکروسکوپی هر کورالیت نیز
کمک شایانی در شناسایی مرجان های سخت می نماید.

شکل 1-2: بخش های مختلف کورالیت و اسکلت در مرجان های سخت (مقصودلو، 1390)

1-6-9- بیماری در مرجان های سخت
‏معمول ترین شکل های بیماری در مرجان های سخت عبارتند از: بیماری نوار سفید (WBD‏)، بیماری نوار سیاه (BBD‏)، بیماری نوار زرد و بیماری نارنجی

دیدگاهتان را بنویسید