تحقیق درباره ارزیابی سلامت سازمانی، تعاریف سلامت سازمانی

دانلود پایان نامه

2-2-3 مفهوم و تعاریف سلامت سازمانی
لایدن و کلینگل، معتقدند که سلامت سازمانی تنها شامل توانایی سازمان برای انجام وظایف به طور موثر نیست، بلکه شامل توانایی سازمان برای رشد و بهبود مداوم است. ناظران در سازمانهای سالم کارکنانی متعهد و وظیفه شناس با روحیه و عملکرد بالا و کانالهای ارتباطی باز و با موفقیت بالا می یابند و یک سازمان سالم جایی است که افراد میخواهند در آنجا بمانند و کار کنند و به آن افتخار کنند و خود افرادی سودمند و موثر هستند (لایدن و کلینگل، 2001).
کریستین شاوف و همکاران (2010) در خصوص ابعاد، سلامت سازمانی، پنج شاخص اصلی بیان می‌کند که هر یک از این شاخص ها دارای مولفه های زیر می باشند:
1- هدف: تحقق سلامت سازمانی 2- چارچوب: عملکرد سازمان (بهبود قابلیت سازمانی) و رفاه کارکنان 3- مقیاسها: تعیین شایستگیها و ارتباطات بین فردی، رضایت و سلامت کارکنان 4- سطوح ارزیابی: الف: مقیاس شایستگیها، شامل سه سطح سازمان، اهداف و نقش ب: مقیاس رضایت کارکنان، شامل سه سطح سازمانی، تیمی و فردی ج: مقیاس سلامت کارکنان، شامل سه سطح اجتماعی، ذهنی و فیزیکی است 5- روشهای ارزیابی: شامل مصاحبه، کارگاه، آزمونها و معیارهای مدیریت ریسک، استرس و سلامت می باشد.
2-2-4 ابعاد سلامت سازمانی از دیدگاه لاین و کلینگل
لایدن و کلینگل با توجه به یافته های تحقیق آماری که در مورد ارزیابی سلامت سازمانی دانشکده آموزش عالی انجام داده اند برای سلامت سازمانی 11 مؤلفه ارائه کرده اند:
بعد اول: ارتباط، بعد دوم: مشارکت و درگیر بودن در سازمان، بعد سوم: وفاداری و تعهد، بعد چهارم: اعتبار یا شهرت موسسه یا شرکت، بعد پنجم: روحیه، بعد ششم: اخلاقیات بعد هفتم: شناسایی یا بازشناسی عملکرد، بعد هشتم: مسیر هدف، بعد نهم: رهبری، بعد دهم: بهبود یا توسعه کارایی کارکنان و بعد یازدهم- کاربرد منابع (لایدن و کلینگل ، 2001، به نقل از قهرمانی و همکاران، 1391).
هرزبرگ: عواملی چون طرز تلقی و برداشت کارکنان، شیوه اداره امور خط مشی های سازمان، ماهیت و میزان سرپرستی، امنیت کاری، شرایط کاری، مقام و منزلت، سطح حقوق و دستمزد، استقرار روابط متقابل دو جانبه، سرپرستان، همکاران و مرئوسان و زندگی شخصی کارکنان را برای تأمین و حفظ سلامت سازمان لازم دانسته است و معتقد است نبود این عوامل ممکن است چنان کارمندان را دچار عدم رضایت سازد که سازمان را ترک کرده و موجودیت آن را به مخاطره اندازند.
از نظر لایدن و کلینگل، سلامت سازمانی یک مفهوم تقریباً تازه ای است و شامل توانایی سازمان برای انجام وظایف خود به طور موثر که خود موجب رشد و بهبود سازمان میگردد. یک سازمان سالم جایی است که افراد می خواهند در آنجا بمانند و کار کنند و خود افرادی سودمند و موثر باشند. بنابراین، مدارس سالم موجبات انگیزش و علاقه مندی به کار را در معلمان به وجود آورده و از این طریق اثربخشی خود را بالا میبرند. مفهوم سلامت سازمانی مدرسه برای فهم ماهیت تعامل های میان دانش آموز و معلم، معلم و معلم، معلم و مدیران ابداع شده است (هوی و ولفوک ، 1993).
ماتیو مایلز یک سازمان سالم را به عنوان سازمانی تعریف میکند که محیط خود دوام می آورد بلکه در یک برهه زمانی طولانی نیز به طور کافی سازش کرده و تواناییهای بقاء و سازش خود را به طور مداوم توسعه داده و گسترش چیزی که در این تعریف واضح است این است که سازمان سالم با «نیروهای مانع در بیرون به طور موفقیت آمیزی برخورد کرده، نیروی آن را به طور اثربخشی در جهت اهداف و مقاصد اصلی سازمان هدایت می کند (هوی و میسکل، ترجمه سید عباس زاده، 1387).
پارسونز در تعریف یک سازمان سالم می گوید: “همه سیستمهای اجتماعی برای بقاء و توسعه، باید خود را با محیط اطراف انطباق دهند، منابع مربوط را برای بدست آوردن مقاصد خود بسیج کنند، فعالیتهای خود را هماهنگ و همسان سازند، و در کارکنان خود ایجاد انگیزه نمایند. در این صورت سلامت آنها تضمین می گردد” (هوی و میسکل، ترجمه سید عباس زاده، 1382).
از دیدگاه کیت دیوس زمانی سازمان سالم است که کارکنان احساس کنند کاری سودمند انجام میدهند و به احساس رشد و پرورش شخصی دست مییابند. آنان بیشتر کاری شوق انگیز را که خشنودی درونی فراهم می آورد دوست دارند و می پذیرند. بسیاری از کارکنان مسئولیت و فرصت پیشرفت و کامیابی شغلی را جستجو میکنند. آنان میخواهند که به سخنانشان گوش داده شود و با آنان چنان رفتار شود که گویی هر یک دارای ارزش وجود فردی هستند آنان میخواهند که اطمینان یابند سازمان به راستی برای نیازها و دشواریهای آنان دلسوزی می کند.
در تعریف دیگری از سلامت سازمان، سازمانی را سالم می دانند که آفریننده باشد و برای این ویژگی یعنی آفرینندگی باید از ویژگیهایی برخوردار باشد که عبارتند از:
الف) دگرگونی را بپذیرد؛
ب) اندیشه های تازه را گرامی بدارد؛
ج) آزمایش و شکست را جزئی از کامیابی بداند؛
د) از کوشش افراد قدردانی کند.
سازمانی که دارای جو سالمی است سازمانی است که:
• در مبادله اطلاعات قابل اعتماد باشد.
• دارای قابلیت انعطاف و خلاقیت برای ایجاد تغییرات لازم بر حسب اطلاعات
بدست آمده باشد.
• نسبت به اهداف سازمان دارای یگانگی و تعهد باشد.
• حمایت داخلی، آزادی از ترس و تهدید را فراهم کند زیرا که تهدید به ارتباط خوب و سالم آسیب می‌رسانند و قابلیت انعطاف را کاهش می دهد و به جای علاقه به کل نظام حفاظت از خود ر ا تحریک می کند (هوی و میسکل،ترجمه عباس زاده، 1370).
2-2-5 ابعاد سلامت سازمانی
سلامت سازمانی به وسیله هفت بعد که روی هم رفته الگوهای رفتار و تعامل های ویژه درون مدرسه را تشکیل می دهند، تعریف می شود. این ابعاد عبارتند از:
یگانگی نهادی، نفوذ مدیر، ملاحظه گری، ساختدهی، پشتیبانی منابع، روحیه و تأکید علمی.