دانلود پایان نامه ارشد با موضوع تحلیل و بررسی، ارتباط معنایی

فصل اول:
کلیات
1- کلیات
1-1- اهداف تحقیق
آشنایی هر چه بیشتر دوستداران ادبیات با ویژگیها، مضامین و سبکهای شعری حافظ و مأذون(به ویژه مأذون).
نشان دادن غنای شعر حافظ و مضامین روح پرور آن در اثرگذاری بر شعر شاعران غیر فارسی زبانی همچون مأذون.
معرفی مأذون (شاعر محلّی سرا) به عنوان هنرمندی توانا به دوستداران شعر و ادب محلّی به ویژه ترکی.
نشان دادن قابلیّتهای زبان ترکی در زمینهی سرایش اشعاری با مضامین والای اجتماعی، غنایی، دینی و…
اثبات تأثیرپذیری مأذون از مضامین و مفاهیم سروده‌های حافظ از طریق ذکر همسانیهای موضوعی، زبانی، بلاغی و واژگانی در شعر آن دو.
1-2- بیان مسألهی تحقیق
در این پژوهش برآنیم تا با مقایسهی ساختاری و محتوایی اشعار حافظ و مأذون، شباهتهای موضوعی، لفظی و معنایی میان دو اثر بر جای مانده از این دو شاعر را تبیین نموده و این مسأله را که شعر حافظ تأثیری شگرف بر آثار شاعران پس از وی داشته به طوری که شاگردانی همچون مأذون حتّی با زبانی به جز فارسی، سالیانی دراز پس از مرگ خواجه با الهام از موضوعات و مفاهیم سروده‌های وی خواستهاند قدم بر جای پایش نهند و مشق عشق نموده، اشعار آسمانی حافظ را رنگ زمینی زده و چون شهدی شیرین به خورد دوستداران عامی شعر و شاعری دهند.
پس نباید نام مقلّد صرف را بر چنین شاعرانی نهیم چرا که هرچند متأثرین کلام حافظ هیچ گاه هم شأن و پآیه‌ی وی در سرایش قرار نمیگیرند امّا در مواقعی آن چنان کلام خواجه را آسان و روان بر سفرهی دل مشتاقان خسته از تکلّفهای شاعرانه قرار دادهاند که نه تنها از ارج و ارزش هنری سروده‌های حافظ نکاستهاند بلکه بر محبوبیّت و شهرت عالمگیر او افزودهاند.
1-3- پیشینهی تحقیق
مقایسهی میان فکر، شعر، شخصیت و جهانبینی حافظ و برخی از دیگر شاعران مشهور پارسیسرا و موازنهی بین هنر وی و هنر دیگر شاعران، موضوع پژوهشهای فراوانی قرار گرفته و هر کدام از پژوهشگران مذکور به فراخور حال و اندیشهشان تأمّلی در سروده‌های وی از لحاظ ساختار و محتوا داشتهاند و از این رهگذر کتابها و مقالات فراوانی در این مورد نگاشته شده که بر همهی آنها نمیتوان نام پژوهش علمی- ادبی نهاد و فقط تعداد معدودی از این نوشتههاست که در خور توجه جویندگان علم است.
بهترین و مفصلترین کتاب در این زمینه “مکتب حافظ” اثر “منوچهر مرتضوی” است که در قسمت بررسی محتوایی سروده‌های حافظ به کلیاتی در خصوص تصوف و عرفان وی از قبیل: پیر، عشق و مسایلی همچون اشعری مذهب بودن حافظ پرداخته است و سپس تأثرات محتوایی وی از دیگر شاعران، ایمان و اعتقاد الهامی حافظ، اخلاق وی و شباهتها و تفاوتهای محتوایی اشعار وی با آثار خیام و… را مورد بحث و بررسی قرار داده است. در این کتاب و در بخش ساختاری سروده‌های حافظ، نگاه نویسنده معطوف است به کنکاش در مورد اصطلاحات و رموز خاص حافظ، واژههای ویژهی دیوان وی که ابعاد گستردهی ایهامی پیدا میکند، همچنین لحن انتقادی، استهزایی خواجه و مهمترین خصیصهی سبکی وی یعنی ایهام. در راستای بررسی واژهای خاص موجود در دیوان او نیز به بحث در مورد واژههای مقبول و مردود از نظر مردم پرداخته و اجمالاً دربارهی همهی آنها سخن گفته است .
کتاب دیگری که به بررسی محتوا و ساختار اشعار حافظ شیرازی پرداخته “ذهن و زبان حافظ” از “بهاءالدین خرمشاهی” است که در ضمن بررسی ساختاری به مسألهی اعجاز حافظ در خصوص کاربرد ایهام های اعجازآمیز میپردازد و کژتابی در دیوان حافظ را که نخستین بار و تنها جایی است که به آن اشاره شده، مورد مطالعه قرار میدهد. همچنین به اسلوب هنری حافظ و تطبیق اسلوب آن با قرآن کریم و مقایسهی این دو اسلوب با هم در بخش بررسی ساختاری پرداخته میشود. از لحاظ بررسی محتوایی نیز در این کتاب به مسألهی گناه، معاد و دیگر اندیشههای حافظ اشاره شده و مباحثی روشنگرانه، به طور اجمال ارایه گردیده است.
کتاب دیگری نیز در زمینهی بررسی ساختار و محتوای اشعار حافظ توسط “کاووس حسن لی” به رشتهی تحریر درآمده که در بعد محتوا و معنا، ابتدا اندیشهی حافظ از دو جنبهی عرفانی و اجتماعی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته و پس از آن به موضوعات دیگری از قبیل: پیر، رندی، عشق و… به صورت مختصر اشاره شده است، در بعد صورت یا ساختار نیز مسایلی از قبیل زیباشناسی حافظ، واژههای خاص دیوان وی، تأثر هنری حافظ از شاعران پارسیگوی همچون ناصر بخارایی، کمالالدین اصفهانی، خواجو، سعدی و… را مورد تحلیل و بررسی قرار داده و به بحث دربارهی تعداد سروده‌های حافظ و پیوند عمودی غزلهای وی پرداخته است.
در زمینهی مقایسهی اشعار وی با دیگران نیز آثاری به رشتهی تحریر در آمده که از این میان میتوان به جدیدترین اثر به نام “مست و مستور” اشاره نمود که موضوع آن بررسی مقایسهای شعر و اندیشهی حافظ و مولاناست. در این کتاب از لحاظ مقایسهی محتوایی به جریانهای فکری مولانا و حافظ در آثارشان اشاره گردیده و تأثرات حافظ از مولانا که بیشتر مربوط به اندیشهی صوفیانه و نگرش رندانه میشود، مورد بررسی قرار گرفته سپس به مباحثی همچون: جایگاه و مفاهیم انسان، خدا و عشق پرداخته شده است. از لحاظ مقایسهی ساختاری نیز به ساختار بیانی، زبان شاعرانه، موسیقی شعر و ارتباط معنایی عناصر اشاره شده و در همهی این زمینهها بین دو شاعر مقایسه به عمل آمده است.
در زمینهی مقایسهی اشعار حافظ با دیگر شاعران کتاب دیگری نیز وجود دارد به نام “دو یار زیرک و بادهی کهن” که به مقایسهی محتوایی اشعار حافظ با مولانا پرداخته و در این حوزه دیدگاههای آن دو را در مورد آداب و سنن ملی مردم ایران و فرهنگ بومیشان مورد مقایسه قرار داده است.

                                                    .