دانلود پایان نامه ارشد با موضوع شعر فارسی، انگیزه

دانلود پایان نامه

شعر ترکی مانند شعر فارسی دارای قالبهایی است که از آن میان به قالبهای ترکی به کار رفته در سروده‌های مأذون با نامهای قوشمه، گرایلی و شاختایی اشاره مینماییم.
4-2-1-1- قوشمه:
غزل ترکی که معادل است با قالب “قوشمه” یا “قوشما” در آذربایجان و در حقیقت «گوزل» شعر قشقایی است. بهزادی در کتاب “آذربایجانجا، فارسجا سوزلوگ” ( فرهنگ آذربایجانی- فارسی) قوشمه را چنین تعریف میکند: «گونهای شعر آذربایجانی که یازده هجا، چهار مصراع و پنج بند دارد. در بند اوّل، مصراع های اول و سوم با هم و مصراعهای دوم و چهارم، نیز با هم، هم قافیه هستند. گاهی اوقات مصراع اول و سوم آزاد است، از بند دوم به بعد سه مصراع اول هم قافیه و مصراع چهارم، با مصراع چهارم بند اول هم قافیه است. در بیت آخر، شاعر نام خود را می آورد که به آن (موهوربند) میگویند. قالب و شکل غزل قشقایی با قوشمه یکی است اما تعداد بندها گاهی از پنج میگذرد و گاهی چنان طولانی است که شکل قصیده به خود میگیرد. از نظر وزن آهنگی، هجاهای مصراع ها به صورتهای (چهار، چهار، سه) یا (سه، سه، سه، دو) باید با هم مطابقت داشته باشند. مانند: گل من دن (3) احوال آل (3) روزگار (3) در دی (2). اکثر اشعار مأذون (در حدود 88 منظومهی ترکی وی) در قالب قوشمه (غزل ترکی) سروده شده است.» (نادری درهشوری، 1379، صفحات 9 و 8)
برای نمونه به اشعار زیر دقت کنید:
« دوقوز آی حســرتلی شیـــدا بلبلم
غنچه دن آچولمــاز گــــل لاروم منم
نه خیــال ایلـــه یــم دانوشام گـولم
فلک اوزاق سالمـــوش یول لاروم منم
صیاد اولدوم یار تــورومـا دوشـمادی
سیلاب کیمن گوزوم یاشی جوشمادی
آرزوسون چوخ چکدیم آخر آشمادی
صــراحی گــــردنـه قــل لاروم منم
(مأذون، 1367، ص 19)
qnčadan äčulmäz gullärum manem Doqqoz äy hasratle šeydä bulbuläm
Falak uzäq sälmuš yullärum manem Na xiyäl eylayam dänušäm gülam
Seyläb kiman güzum yaše jošmäde Sayyäd oldum yär turumä düšmäde
Sorähi gardana qollärum manem ärezusune čox čakdem äxer äšmäde
ترجمه ابیات: مانند بلبلی هستم که نه ماه حسرت و انتظار بهار و شیدایی را تحمل کردهام، گلهای من از غنچه باز نخواهند شد. با چه فکر و خیال و انگیزهای به گفتگو و خنده بپردازم، روزگار، راههای مرا طولانی کرده است. صیاد شدم اما معشوق به دامم نیفتاد، همانند سیلاب، اشک چشمم فوران نمود. بسیار آرزوی او (وصال او) را کشیدم ،امّا به گردن همچون صراحی (شراب ناب) وی دستانم حلقه نشد(نرسید).
توضیحات: همانگونه که ملاحظه میشود در بند اول، مصراعهای اول و سوم با هم، هم قافیهاند و مصراعهای دوم و چهارم نیز دارای قافیهی یکسان هستند اما در بند دوم، سه مصراع اول هم قافیه و مصراع چهارم با مصراع های دوم و چهارم بند اول هم قافیه است.