دانلود پایان نامه درباره پیامدهای اجتماعی، گفتمان انتقادی

مصاحبه عمیق غیرساختمند:دراین نوع مصاحبه،سوال ها کلی وهدف کسب اطلاعات عمیق ازمصاحبه شونده است(بازرگان،1384 :151).
درپژوهش کیفی اغلب ازمصاحبه های عمیق غیرساختمند استفاده می شود.در این پژوهش سوالات بامحورمشخص طراحی وبه طور حضوری ازنمونه ها ومصاحبه شونده ها پرسیده می شود.پرسش خط ومسیرخاصی را دنبال می کند،هرچند پاسخگو تا حدودی آزادانه به بیان مطالب خود را می پردازد. اما صحبت ونظراتش ازمحدوده سوال طرح شده عدول نمی کند.سوالات مطرح شده حول مفهوم آزادی میباشد. اینکه آزادی برای آنها چه معنایی داردوبعد از شنیدن این واژه چه معنایی درذهنشان نقش می بندد وآنها درخلال متون کتب درسی چه معنایی از آزادی آموخته اند ،کتب درسی چه تصویری از آزادی ارائه می دهند ونظرشان درباره تصویر ارائه شده ازآزادی درکتب درسی چیست ؟این مصاحبه ها در زمان ومکان مشخص انجام شد.
3-2 .نظریه گفتمان انتقادی فرکلاف
فرکلاف یک تحلیل زبانی نظامند را ارائه می دهد که بسان یک جعبه ابزاردرتحلیل متون می توان از آن بهره بردوویژگی هایی را در متون پیدا کرد که با قرائتهای عادی ازنظر دور می مانند. در این قسمت مفاهیم کلیدی که برگرفته از این نظریه است ودرتحلیل متون درسی از آنها بهره خواهیم برد را مختصرا توضیح می دهیم: برای فرکلاف درهر تحلیلی دو بعد گفتمان اهمیت حیاتی دارد :رخداد ارتباطی ونظم گفتمانی.
رخدادارتباطی: مثالی از کاربرد زبان از قبیل،روزنامه ،فیلم،مصاحبه .تحلیل رخداد ارتباطی در رابطه با نظم گفتمانی انجام میگیرد.هر رخداد ارتباطی بسان گونه ای از پرکتیس اجتماعی برای تولیدیا به چالش کشیدن نظم گفتمانی عمل میکند(یورگنسن وفیلیپس،1389: 123).بطورمثال خبراشغال بخشی ازکشور لیبی توسط داعش.
نظم گفتمانی:ترکیبی از گونه های گفتمانی بکار گرفته شده دریک نهاد یا میدان اجتماعی(همان:119)0براین اساس نظم گفتمانی ازمنظرفرکلاف مجموع گفتمانهایی است که دریک قلمرو مشخص اجتماعی به کار گرفته می شوند .قلمرویی که هر کدام از گفتمانها برای پر کردن آن با معانی مورد نظرش بادیگران رقابت می کند.(همان:230)در این برخورد پیامدهای اجتماعی آشکارتر خواهد شد.زمانی که درقلمرویی واحد دو یا چند گفتمان برداشت متفاوتی از جهان ارائه می کنند ،پرسشگر میتواند این سوال را مطرح سازد که اگر برداشتی به جای دیگری برگزیده شود،چه پیامدهایی بدنبال خواهد داشت.
میان متنی ومیان گفتمانی:ازنظر فرکلاف تحلیل میان متنی مارامتوجه این نکته می سازد که متن ها وابسته به تاریخ وجامعه اند.بدین معنا که تاریخ وجامعه منابعی هستند که تحلیل میان متنی رادرنظم های گفتمانی ممکن می سازد.بنابراین تحلیل میان متنی بر شرح وتوصیف هایی درباره انواع مختلف گفتمان دلالت دارد(فرکلاف،1379: 122).
فرکلاف این مفاهیم را در مدل سه بعدی تحلیل قرار می دهد وبر این نکته تاکید می کند که تحلیل گفتمان رخداد ارتباطی باید هر سه بعد را تحت پوشش قرار دهد.
پرکتیس اجتماعی
پرکتیس گفتمانی
متن
بنابراین در روش فرکلاف تحلیل باید بر موارد زیراستوار باشد:
الف.سطح توصیف:
بخش توصیف حول محور چندین پرسش سازمان یافته است ،یعنی پرسشهایی که می توان درباره یک متن مطرح کرد.ذکر این نکته دراینجا لازم به نظر می رسدکه «مجموعه ی ویژگی های صورای که در یک متن خاص یافت می شوند،می توانند به عنوان انتخابهای خاصی از میان گزینه موجود در انواع گفتمانهایی تلقی شوند که متن ازآنها استفاده می کند.به منظور تفسیرویژگی های که به صورت بالفعل در یک متن وجود دارند،معمولا مد نظر قرار دادن دیگر انتخابهای ممکن نیز ضروری است»(فرکلاف،1379 :169).
دراین مرحله،متن جدای از سایرمتون وزمینه ها وشرایط اجتماعی بررسی می گردد.فرکلاف تحلیل انتزاعی متن رادر سطوح واژگان وویژگی های دستوری بررسی می کندومیان سه نوع ارزشی که ویژگی های صوری ممکن است واجد آن باشند-ارزش های تجربی،رابطه ای وبیانی -تمایز قائل میشود:
ویژگی صوری تجربی:این ویژگی ردپاوسرنخی از روشی به دست می دهد که درآن تجربه تولیدکننده متن از جهان طبیعی یااجتماعی باز نمایی می گردد .ارزش تجربی با محتوا، دانش واعتقادات سروکار دارد.
ویژگی صوری رابطه ای:این ویژگی ردپا وسرنخی ازآن دسته از روابط اجتماعی بدست می دهد که از طریق متن در گفتمان به مورد اجرا درمی آید.ارزش رابطه ای باروابط اجتماعی سر وکاردارد.
ویژگی صوری بیانی:این ویژگی با فاعل ها وهویتهای اجتماعی سروکار داردودروسیعترین مفهوم ردپاوسرنخی از ارزشیابی تولید کننده از بخشی ازواقعیت ارائه می دهد که مرتبط با این ویژگی است.
گرچه تنها یک بعد از مفاهیم اخیر به ارزش های ذهنی مربوط می شوند،باید تاکید کرد که هر یک از ویژگی های صوری ممکن است بطور همزمان واجد دو یا سه ارزش باشند.این ارزشها بطور انتزاعی در شکل زیر نمایش داده شده اند.

جدول3-2:ارزش های انتزاعی
ابعاد معنایی
ارزش های ویژگی
اثرات ساختی
محتواها
روابط

                                                    .