بنـا به نظریه خودتعیین کنندگی (دسی و رایان، ۱۹۸۵، ۱۹۹۱، ۲۰۰۰) سه ویژگی بافت محیط

اجتماعی یا سه سبک بین فردی که ارضای نیازای روان شناختی پایه رو آسون کردن می کنن، پشتیبانی از خودپیروی، درگیری (داشتن رابطه نزدیک) و ساختارمندی هستن (کنل و ولبرن، ۱۹۹۱؛ دسی و رایان، ۱۹۹۱؛ رایان، دسی و گرولنیک، ۱۹۹۵). در این بخش، تحقیقات قبلی در مورد اثر این سه ویژگی محیط اجتماعی بر ارضای نیازای روان شناختی پایه با در نظر گرفتن رابطه این ویژگی ها با ابعاد الگوهای ارتباطات خونواده و دانشجو- استاد (جهت گیری های گفت و شنود و همنوایی) مرور می شن.

دانشجو

نیاز به خودپیروی، نیاز به احساس داشتن آزادی عمل در فعالیت های خود به جای احساس زیر کنترل بودن یا مجبور بودن به انجام کاریه (دسی و رایان، ۲۰۰۰). در محیطهای اجتماعی ای که از خودپیروی افراد پشتیبانی می شه، فشار خارجی بر افراد واسه نشون دادن رفتارها حداقله و اونا تشویق می شن تا کارا رو به خاطر دلایلی که خودشون واسه انجام اونا دارن و هماهنگ با اهداف و ارزش های شخصی اوناس، شروع کنن (مارکلند و همکاران، ۲۰۰۵). به خاطر همین، ارضای این نیاز به طور کاملً به پشتیبانی محیط اجتماعی دور و بر فرد از خودپیروی ایشون بستگی پیدا می کنه. البته باید اینم بگیم که که تحقیقات نشون داده ان که محیطهای پشتیبانی کننده از خودپیروی نه فقط ارضای نیاز به خودپیروی بلکه ارضای نیاز به لیاقت و ارضای نیاز به رابطه با بقیه رو هم آسون کردن می کنن (مگیو و ولرند، ۲۰۰۳؛ رایان و سالکی، ۱۹۹۶). در ادامه، نقش والدین و معلمان یا استادان در ارضای نیاز به خودپیروی به صورت جدا شده از هم مورد بحث قرار می گیرد.

نقش والدین در پشتیبانی از خودپیروی فرزندان. والدین به عنوان عوامل اصلی اجتماعی شدن فرزندان تأثیری مهم بر ارضای نیاز به خودپیروی اونا دارن. تحقیقات انجام شده در این مورد نشون میدن والدینی که از خودپیروی فرزندان خود پشتیبانی می کنن، روابطی گرم و صمیمی و همراه با دلبستگی با فرزندان خود دارن، نظرات فرزندان خود رو می دانند و اونا رو در تصمیم گیری ها شرکت میدن. نشون داده شده که این ویژگی ها منتهی به رشد بهتر خودپیروی فرزندان می شن (گروتونت[۱] و کوپر[۲]، ۱۹۸۶؛ کباک[۳]، کل، فرنز- گیلز[۴]، فلمینگ[۵] و گمبل[۶]، ۱۹۹۳؛ لمبـرن[۷] و استینبــرگ[۸]، ۱۹۹۳). ایـن ویژگی های خـانواده هـای پشتیبانی کننده از خودپیروی مثل ویژگی های خونواده های دارای جهت گیری گفت و شنود زیاد هستن. از این رو، می توان توقع داشت جهت گیری گفت و شنود خونواده بر ارضای نیاز به خودپیروی فرزندان اثر مثبت داشته باشه.

علاوه بر این، والدینی که از خودپیروی فرزندان خود پشتیبانی می کنن به فرزندان خود حق انتخاب میدن و به آنهـا فرصت میدن تا احسـاس کنن که بنا به خواست خود عمـل می کنن. به نظر می رسد از این واسه، ارضای نیاز به خودپیروی به وسیله جهت گیری همنوایی که تأکید بر شباهت نگاه ها و عقاید با والدین داره، مورد تهدید قرار می گیرد. چون در محیطهای خانوادگی دارای جهت گیری همنوایی زیاد تعاملات بر همنوایی و دوری از اختلاف تکیه داره که با ارضای نیاز به خودپیروی ناسازگاره. در نتیجه، می توان توقع داشت جهت گیری همنوایی خونواده بر ارضای نیاز به خودپیروی اثر منفی داشته باشه.

به خاطر مطالعه و بررسی نقش والدین در پشتیبانی از خودپیروی فرزندان محققان بیشتر از درک فرزندان اونا در مورد اندازه پشتیبانی والدینشون از خودپیروی اونا استفاده می کنن. بر این پایه، کلا این گرایش هست که مادران بیشتر از پدران پشتیبانی کننده خودپیروی فرزندان درک شن (گرولنیک، رایان و دسی، ۱۹۹۱). با اینکه بین درک فرزندان از اندازه پشتیبانی پدران اونا از خودپیروی اونا و پشتیبانی مادران اونا از خودپیروی اونا همبستگـی

مثبت هست (نیمیک[۹]، لینچ[۱۰]، ونستینکیست، برن استاین[۱۱]، دسی و رایان، ۲۰۰۸).

هرچند به نظر می رسد اهمیت پشتیبانی از خودپیروی فرزندان به وسیله والدین با بزرگتر شدن فرزندان کمتر می شه، با این حال مطالعاتی که در مورد دانشجویان دانشگاه و در مورد خودپیروی اونا در فعالیت های تحصیلی شون انجام شده، نشون می دهد که پشتیبانی از خودپیروی فرزندان به وسیله والدین در این سنین هم اهمیت داره و دانشجویان حتی به عنوان بزرگسالان جوون از داشتن والدینی که از خودپیروی اونا پشتیبانی می کنن، بهره مند می شن (ریتل، گوای، لارز[۱۲] و سنکال[۱۳]، ۲۰۰۴؛ ریتل، لارز، گوای و سنکال، ۲۰۰۵؛ ونستینکیست، ژو[۱۴]، لنز و سوننز[۱۵]، ۲۰۰۵). این موضوع به خصوص در دوره های وقتی استرس زا خود رو بیشتر نشون می دهد (گرولنیک، کوروسکی[۱۶]، دانلپ[۱۷] و هوی[۱۸]، ۲۰۰۰؛ ریتل و همکاران، ۲۰۰۴؛ ریتل و همکاران، ۲۰۰۵).

استرس

ممکنه به نظر برسه که نسبت به جوامع دارای فرهنگ فردگرا، در جوامع دارای فرهنگ جمع گرا والدین از خودپیروی فرزندان خود کمتر پشتیبانی می کنن. برخلاف این انتظار، تحقیقات نشون داده ان که فواید پشتیبانی از خودپیـروی افـراد در فرهنگ های غیـر غربی به طور مثال فرهنگ ایرونی (شیخ الاسلامی و عرب مقدم، ۲۰۱۰)، فرهنگ چینی (دایلی[۱۹]، ۲۰۰۳؛ ونستینکیست و همکاران، ۲۰۰۵) و فرهنگ روسی (چیرکوف[۲۰] و رایان، ۲۰۰۱) هم مشاهده می شه. این یافته ها موافق با نظر دسی و رایان (۲۰۰۰) مبنی بر این موضوع هستن که نیازای روان شناختی پایه به دلیل ذاتی بودن همگانی هستن.

نقش استادان در پشتیبانی از خودپیروی دانشجویان. از اونجا که استادان شخصیت های مهم در زندگی تحصیلی افراد هستن، انتظار می رود اونا در خودپیروی دانشجویان در این مورد و زمینه های مربوط به اون اثر زیادی داشته باشن. بررسی ها نشون داده ان که مثل والدین، پشتیبانی معلمان از خودپیروی علم آموزان (ریو، ۲۰۰۶) و پشتیبانی استـادان از خودپیـروی دانـشجویـان (شلدن[۲۱] و کریگر[۲۲]، ۲۰۰۷؛ ویلیامز[۲۳] و دسی، ۱۹۹۶) خودپیروی اونا رو افزایش می دهد. مطالعه ویلیامز و دسی (۱۹۹۶) نشون می دهد اثر پشتیبانی از خودپیروی دانشجویان به وسیله استادان بر خودپیروی دانشجویان می تونه مدتها (تا دو سال بعد) به طول برسه و هم اینکه می تونه باعث شه که دانشجویان در واحدهای درسی سخت و حتی خشک ثبت نام کنن.

به نظر می رسد حمـایت از خودپیروی به وسیله معلمـان محدودیت فرهنگـی نداره. چون این یافته ها در فرهنگ های غیرغربی مثل روسیه (چیرکوف و رایان، ۲۰۰۱) و چین (هاردره[۲۴]، چن[۲۵]، هوآنگ[۲۶]، چیانگ[۲۷]، جن[۲۸] و واردن[۲۹]، ۲۰۰۶) هم تکرار شده.

در کل، براساس این یافته ها هم می توان توقع داشت که جهت گیری همنوایی استادان که تأکید بر شباهت نگاه ها و عقاید دانشجویان با اونا داره و مانع از پشتیبانی از خودپیروی دانشجویان می شه، بر ارضای نیاز به خودپیروی دانشجویان اثر منفی داشته باشه.

مقایسه پشتیبانی از خودپیروی دانشجویان به وسیله والدین و استادان. تحقیقات کمی اثر نسبی پشتیبانی والدین، معلمان و استادان از خودپیروی فرزندان، علم آموزان و دانشجویان رو بررسی کرده ان. در حد علم محقق مقایسه اثر نسبی پشتیبانی از خودپیروی دانشجویان به وسیله والدین و استادان بر خودپیروی اونا تا الان بررسی نشده و کم تحقیقات موجود در این مورد در مورد علم آموزان دبستانی (دایلی، ۲۰۰۳) و دبیرستانی (ولرند، فورتیر[۳۰] و گوای، ۱۹۹۷) انجام شده. یافته های مطالعه دایلی در مورد منابع انگیزشی و متغیرهای تحصیلی علم آموزان چینی نشون می دهد که والدین (اکثراً مادرها) به اندازه معلمان در پیش بینی خودتنظیمی خودپیرو علم آموزان در مدرسه نقش دارن. یافته های مطالعه ولرند، فورتیر و گوای (۱۹۹۷) در مورد علم آموزان دبیرستانی شهر کبک کانادا نشون می دهد که پشتیبانی از خودپیروی علم آموزان به وسیله والدیـن بیـش از حمایـت از خودپیـروی معلمان و مدیران مدرسه در پیش بینی خودپیروی علم آموزان قدرت پیش بینی کنندگی داره.

ویژگی محیطی- اجتماعی دیگری که در رابطه با ارضـای نیازهـای روان شناختی پایه س،

درگیری یا رابطه نزدیک داشتنه. منظور از این ویژگی اون هستش که افراد فکر می کنن کسائی که واسه اونا مهم هستن چقدر از صمیم دل به اونا و بهروزی اونا توجه دارن (کنل و ولبرن، ۱۹۹۱). از این نظر میان این ویژگی و جهت گیری گفت و شنود شباهت هست. چون در روابط والد- فرزندی و استاد- شاگردی هم منظور از جهت گیری گفت و شنود اینه که آدما به چه اندازه افکار، احساسات و فعالیت های شخصی خود رو با همدیگه در میان می گذارن، نظر همدیگه رو در تصمیم گیری ها جویا می شن و فکر می کنن که والدین و استادانشان اونا رو درک می کنن و واسه اونا ارزش قایل هستن. به نظر می رسد ویژگی محیطی- اجتماعی درگیری یا رابطه نزدیک داشتن و هم اینکه جهت گیری گفت و شنود با ارضای نیاز به رابطه در رابطه باشن. چون افراد بنا به این نیاز خود به سمت روابطی جهت داده می شن که در اونا به احساسات، افکار و عقاید اونا توجه نشون داده می شه (دسی و رایان، ۲۰۰۰). به نظر می رسد این نیاز با معنی پشتیبانی اجتماعی هم رابطه نزدیکی داشته باشه. این در حالیه که یافته های بررسی کوئرنر و ماکی[۳۱] (۲۰۰۴) نشون دهنده اون هستش که جهت گیری گفت و شنود خونواده با پشتیبانی اجتماعی اون رابطه مثبت داره. یعنی، در خونواده های با جهت گیری گفت و شنود زیاد فرزندان احساس می کنن والدینشون به اونا اهمیت میدن و واسه اونا ارزش قایل هستن. هم اینکه، یافته های این بررسی نشون می دهد که جهت گیری همنوایی خونواده با پشتیبانی اجتماعی اون به طور منفی همبستهه و وقتی که جهت گیری گفت و شنود کمه، اتحاد منفی جهت گیری همنوایی با پشتیبانی اجتماعی خونواده خود رو بیشتر نشون می دهد.

در مورد رابطه بین ویژگی محیطی درگیری و ارضای نیاز به لیاقت، تحقیقات نشون داده ان که وقتی دور و بری ها فرد خود رو درگیر مسایل ایشون می کنن، می تونن از راه الگو شدن واسه اون، تشویق کردن رفتارای درست ایشون و پسخوراند دادن به ایشون در مورد ای خاص به رشد درک فرد از لیاقت خود در اون زمینه کمک کنن (گواِی، رتل و چنال، ۲۰۰۸؛ هوور- دمپسی و سندلر، ۱۹۹۵؛ واکر و همکاران، ۲۰۰۵). یعنی، باعث شن فرد احساس کنه در اون زمینه خاص می تونه تجربیات محیطی خود رو تحتِ کنترل داشته باشه و از عهده رقابت های جور واجور مربوط به اون بربیاد (وایت، ۱۹۵۹). پس، به نظر می رسد ویژگی محیط اجتماعی درگیری یا رابطه نزدیک داشتن و جهت گیری گفت و شنود بر ارضای نیاز به لیاقت افراد اثر مثبت دارن. یافته های حاصل از چندین مطالعه که نشون داده ان جهت گیری گفت و شنود خونواده پیش بینی کننده احسـاس شایستگـی در روابط بیـن فـردیه (کواستـن، ۲۰۰۴؛ کواستـن و اندرستون[۳۲]، ۲۰۰۴؛ شرودت، لدبتر[۳۳]، جرنبرگ[۳۴]، لارسون[۳۵]، براون[۳۶] و گلونک[۳۷]، ۲۰۰۹) تا حدی این موضوع رو تأیید کرده ان.

در مورد ارتبـاط بیـن درگیـری والدین در مسـایل فرزندان و خودپیـروی فرزندان در مورد های تحصیلی یافته های متناقضی به دست آمده. بعضی تحقیقات نشون داده ان وقتی بین درگیری والدین در مسایل تحصیلی بچه هاشون و خودپیروی فرزندان رابطه دیده می شه که والدین بدون اعمال کنترل بر فرزندان، خود رو درگیر مسایل اونا کنن (گرولنیک، رایان و دسی، ۱۹۹۱؛ گرولنیک و اسلویاکزک[۳۸]، ۱۹۹۴؛ ریتل و همکاران، ۲۰۰۵). این در حالیه که تحقیقات دیگه رابطه معناداری بین درگیری والدین در مسایل تحصیلی فرزندان و خودپیروی اونا در این جوری مسایل مشاهده نکرده ان (گرولنیک و رایان، ۱۹۸۹). طبق گفته گوای، رتل و چنال (۲۰۰۸) به نظر می رسد در حالی که پشتیبانی از خودپیروی فرزندان به وسیله والدین بیشتر از هر چیز در رشد خودپیروی فرزندان اهمیت داره، درگیری والدین بیشتر در رشد احساس لیاقت اونا نقش داشته باشه. گرولنیک و اسلویاکزک (۱۹۹۴) فکر می کنند وقتی که درگیری والدین حالت «شناختی» پیدا می کنه؛ یعنی، واسه فرزندان تحریک ذهنی و شناختی جفت و جور می آورد، احساس لیاقت و کفایت فرزندان رو در مسایل شناختی به دنبال داره.

در مورد معلمان و استادان درگیری به عنوان یه متغیر، توجه محدود و کمی رو دریافت کرده. شایدً دلیل این اون هستش که جفت و جور آوردن منابع مهم شناختی واسه علم آموزان و دانشجویان بخشی از وظایف معلمان و استادان در نظر گرفته می شه. با این حال، طبق گفته گواِی، رتل و چنال (۲۰۰۸) اینجا هم اون چیزی که اهمیت داره روش درگیری معلم و استاده که باید مثل والدین از خودپیروی علم آموز و یا دانشجو پشتیبانی کنه و حالت کنترل کنندگی نداشته باشه.

ساختارمندی ویژگی محیطی- اجتماعی دیگه ایه که با ارضای نیازای روان شناختی پایه رابطه داره. منظور از ساختارمندی اینه که محیط اجتماعی به چه اندازه چیزی که رو که از افراد انتظار می رود، به اونا انتقال می دهد و عواقب برآورده شدن یا نشدن این انتظارات رو واسه اونا مشخص می کنه (مارکلند و همکاران، ۲۰۰۵؛ ریو، ۲۰۰۲). با در نظر گرفتن این موضوع به نظر می رسد بین این ویژگی محیطی- اجتماعی  و جهت گیری گفت و شنود که وسیله ای مهم واسه اجتماعی کردن و انتقال انتظارات به افراده، شباهت عملکردی هست. روش های پرورش بچه و روش های تدریس شدیدا دارای ساختار چیزی که رو که از فرزندان و یا دانشجویان انتظار می رود و عواقب برآورده شدن و برآورده نشدن این انتظارات رو خوب به فرزندان و دانشجویان انتقال میدن (پومرنتز[۳۹]، گرولنیک و پرایس[۴۰]، ۲۰۰۵؛ ریو، ۲۰۰۶). این به نوبه خود می تونه باعث شه فرزندان یا دانشجویان بهتر قادر به تنظیم رفتارای خود و خودپیروی شن. با این حال، چیزی که اهمیت داره اون هستش که بیان و انتقال انتظارات، راهنمایی ها و قوانین به فرزندان و دانشجویان باید در حالی که از خودپیروی اونا پشتیبانی می شه، انجام بشه. وگرنه، اونا تنظیم داخلی بر رفتار خود پیدا نمی کنن. باید به این موضوع توجه داشت که ساختارمندی و پشتیبانی از خودپیروی دو قطب مخالف یه پیوستار نیستن، بلکه دو سازه متعامد[۴۱] هستن (رایان، ۱۹۹۳). در نتیجه، جفت و جور آوردن ساختار (از راه گفت و شنود) می تونه بسته به شرایط، خودپیروی رو کنترل و محدود و یا از اون پشتیبانی کنن.

در آخر، این نکته باید خاطر نشون شه که بنا به نظریه خودتعیین کنندگی سه ویژگی محیطی پشتیبانی از خودپیروی، درگیری و ساختارمندی شدیدا با همدیگه رابطه دوطرفه دارن (رایان، ۱۹۹۱) طوری که ارتبـاط آنهـا با ارضـای نیازای پایه تحت اثر همدیگه قرار می گیرد

(گواِی، رتل و چنال، ۲۰۰۸).

 

[۱] . Grotevant

[۲] . Cooper

[۳] . Kobak

[۴] . Ferenz-Gilles

 

[۵] . Fleming

[۶] . Gamble

[۷] . Lamborn

[۸] . Steinberg

[۹] . Niemiec

[۱۰] . Lynch

[۱۱] . Bernstein

[۱۲] . Larose

[۱۳] . Senécal

[۱۴] . Zhou

[۱۵] . Soenens

[۱۶] . Kurowski

[۱۷] . Dunlap

[۱۸] . Hevey

[۱۹] . d’ Ailly

[۲۰] . Chirkov

[۲۱] . Sheldon

[۲۲] . Krieger

[۲۳] . Williams

[۲۴] . Hardré

[۲۵] . Chen

[۲۶] . Huang

[۲۷] . Chiang

[۲۸] . Jen

[۲۹] . Warden

[۳۰] . Fortier

[۳۱] . Maki

[۳۲] . Anderson

[۳۳] . Ledbetter

[۳۴] . Jernberg

[۳۵] . Larson

[۳۶] . Brown

[۳۷] . Glonek

[۳۸] . Slowiaczek

[۳۹] . Pomerantz

[۴۰] . Price

[۴۱] . orthogonal