مسئولیت پذیری، نسبت به عمل

دانلود پایان نامه

از جمله روش‏های پر کاربرد برای پذیرش مسئولیت در نوجوانان می‏توان به موارد ذیل اشاره کرد:
1. روش تکلیف به قدر وسع و توان فرد؛
2. روش مدارا با خویشتن و اعطای مسئولیت‏هایی متناسب با علایق و گرایش‏های فرد؛
3. روش مواجهه با نتایج اعمال و تکیه بر قضاوت فرد نسبت به عملکرد خود با استفاده از فن سؤال باز و انعکاس احساسات (ساسانی،1382).
4. روش‏ابتلا و قراردادن فرد در موقعیت‏های متفاوت.
روش‏های مزبور بر اساس حب ذاتی و تمایل انسان نسبت به خود هستند؛ تمایلی خودخواهانه، ابتدایی و با کاربردی عمومی. اما روش تحریک ایمان برای افرادی که ایمان قلبی دارند و برای کسب رضای الهی تلاش می‏کنند، کاربرد بیشتری دارد (باقری،1374).
2-1-1-9 پرورش مسئولیت
مسئولیت ناشی از این احساس است که زندگی را وظیفه ای بدانیم، در آن صورت است که مفهوم موقعیت، سعادت و پیروزی در انجام وظیفه و یا مسئولیت خلاصه می‌شود. دو نکته مهم در ایجاد مسئولیت:
۱- تعالیم مربوط به مسئولیت، اکتسابی است و رمز ارسال رسل در آوردن این همه تعلیمات، هدایت بشر به انجام وظیفه خویش خلاصه و تعیین می شود.
۲- انجام مسئولیت، تلاشی پیگیر و مداوم، ‌مجاهدت و عملی همیشگی لازم دارد و انسان با کوشش دو یا چند روزه ی خود رها از مسئولیت نمی شود.
بر این اساس که تصور شد مسئولیت مهمترین شغل و وظیفه ماست. وظیفه ای که از بدو زندگی تا مرگ با ما همراه است و هیچ گاه از ما جداشدنی نیست، بدین سان بایدبه‌گونه ای با ما همراه باشد که درآن احساس رنج نکنیم و یا کمتر احساس درد کنیم و این، نیاز به عاملی به‌نام تربیت دارد .
تربیت به مفهوم تعالی و رشد و نمو دادن، از هدف های عمده هر مربی است و ما را از این تعالی دو مفهوم و مقصود است .
۱- هدایت فرد به سوی غایاتی اندیشیده و اهدافی که سزاوار مقام و طبیعت انسانی باشد .
۲- همراهی و معاونت کودک ، بدین گونه که دست او را بگیریم و پای او را به نقطه‌ی‌مورد نظر برسانیم . به عبارت دیگر در رساندن طفل به هدف، مداخله‌ی مستقیم نداشته باشیم، بلکه شرایط و امکانات رشد او را فراهم آوریم.
شک نیست که از مهمترین غایات، پرورش و ایجاد روح‌ مسئولیت در فرد است، امری که انسان به شرط واجد بودن آن، انسان نامیده می شود و بار آن، چنان سنگین است که دیگر آفریده های خداوندی از پذیرش آن سرباز زده‌اند.این که گفتیم تعالیم مربوط به مسئولیت یاد گرفتنی و اکتسابی است سخنی است روشن. انبیاء‌ الهی می‌آیند و خطوط اصلی این مسئولیت را ترسیم می کنند و آن را به وی می آموزند(یعلمهم الکتاب و الحکمه) و وی را وادار به رعایت آن می کنند (باقری،1374) .
2-1-1-10 منشاء تعالیم مربوط به مسئولیت پذیری
عباسی(1390) بیان داشته است، ریشه ی مسئولیت پذیری فطری است؛ زیرا آدمی به حکم عقل و وجدان، خود را موظف به انجام برخی از اعمال و رفتار در طول حیات می بیند و این خود زمینه ای برای احساس و پذیرش مسئولیت است. اما تعالیم مربوط به مسئولیت را از کجا اخذ کنیم؟عده ای قائلند که باید از علم و تجربه اخذ شود. پس در بررسی های مربوط به این نظر در می یابیم که این امر عقلانی و علمی نیست زیرا :
اولاً:علوم در طریق تکامل اند وعلوم ثابتی که لااقل برای یک دوره حیات آدمی قابل اعتماد و اتکا باشد در دست نیست.
ثانیاً: علوم برمبنای حس و تجربه اند و بسیاری از مسائل مورد نیاز و استناد انسان او را از دسترسی به ادراک مخصوصاً به مفاهیم مجرد و جنبه های متافیزیکی دور می دارند، ضمن این که باید خطای ادراک هم مورد نظر باشد.
ثالثاً: برداشت ها،تلقی ها و دریافت های علمی عالمان، صورت واحدی ندارد و بنابراین تبعیت از نظر یکی از آن‌ها نمی تواند قانع کننده و اجتناب ناپذیر باشد و در نهایت نتیجه‌ی‌آن دوری و پراکندگی است .
رابعاً: آینده نگری علوم به مانند آگاهی آن از قبل، جای تردید است و اظهار نظرها در حدود احتمال و شک است .
اما نظرات فلاسفه و صاحبان مکاتب هم نمی توانند قابل اعتماد باشند؛ از آن بابت که آگاهی اغلب آن‌ها از طرق فوق و یا مبتنی بر مبانی استدلالی قیاسی است، امری که در مسائل انسانی کمتر قابل ارزش است. صاحبان مکاتب اشتباه کارند، بینش فلسفی آن‌ها آن چنان عمقی ندارد که آینده را آن چنان ببیند که گذشت زمان نتواند بر آن انگشت بگذارد، و نیز در دیدن ابعاد وجود آدمی دچار اشتباهات بزرگ شده اند و نتیجه همین است که می بینیم . مکتبی مکتب دیگر را می بلعد و یافته های آن‌ها را رشته و نخ می کند. تعالیم مربوط به مسئولیت باید از سوی خدا باشد، خدایی که آفریدگار بشر است. این امر مورد تأیید عقل و فطرت است؛ زیرا این دو می گویند سازنده ماشین به اظهار نظر درباره ی آن اولیاست. وجود ما را خدا ساخته،پیچ و مهره های وجود ما را او به وجود آورده است، و او در تعیین وظایف این مهره ها صاحب نظرتر است و نظر و دستورش بیشتر قابل تبعیت است (عباسی،1390) .
بخشی از تعالیم ربانی در زمینه اخلاق است که موضوع آن بحث و بررسی در باره تعهدات فردی و جمعی انسان، خیر و شرّ وظایف و مسئولیت هاست. جهت این تعالیم، خیر و صلاح بشریت و برای احترام به انسانیت است. بر این اساس بحث در باره مسئولیت از یک سو بحث مذهبی است و از سوی دیگر بحث اخلاقی و از جهت سوم بحث تربیتی و روانی. اظهار نظر در باره آن باید از سوی کسی باشد که ضمن آینده نگری و عمق در آن بدخواه نباشد و به گفته ی انیشتین، زیرک باشد و حسود نباشد و چنین وجود جز خدا نیست. پس منشاء تعالیم مربوط به مسئولیت باید از سوی خدا باشد و بس (میرکمالی و همکاران،1382).
2-1-1-11 مسئولیت انسان از نظر اسلام
از نظر اسلام نیز مسئولیت انسان دارای اهمیت ویژه است برای انسان در ابعاد مختلف فردی و اجتماعی مسئولیت های خطیری مطرح شده است چنان که در آیات 286 سوره بقره و 152 سوره انعام آمده است مسئولیت هر انسانی در حد توان و استطاعت اوست در احادیث و روایات پیامبر گرامی اسلام و ائمه معصومین هم توجه به مسئولیت های فردی و اجتماعی و بویژه مسئولیت در قبال افراد نیازمند و دردمند از وظایف مهم مسلمانان دانسته شده است.