منابع تحقیق درباره باورهای عامیانه، روزنامه‌نگاری

البته در ایران، سابقه استفاده از مفهوم علم، بیشتر از سابقه علم تجربی مدرن است. چیزی که در روزنامه‌نگاری علم، موضوع قرار می‌گیرد علم تجربی مدرن است و از این حیث باید میان این علم و مفاهیم قدیمی‌تر علم در ایران تمایز قائل شد.
علم مدرن با شک و تردیدهای ساختارمند آغاز می2شود. همان چیزی که جامعه‌شناس آمریکایی رابرت.کی.مرتون آن را شک‌گرایی سازمان‌یافته می‌نامد. علم مدرن در قرن 17 و همزمان با دوره نوزایی یا رنسانس اروپا ظهور پیدا کرد و بر اساس مشاهده پدیده‌ها استوار بود . علم حقایق و گزاره‌های مختلف را با آزمودن آنها راستی آزمایی می‌کند. به همین دلیل هم هست که علم به آزمایشگاه و ابزارهایی برای مطالعات خود نیاز دارد. فرقی نمی‌کند که سوژه مورد مطالعه کوچک‌ترین ذرات جهان باشند و یا کلیت جهان. علم، روش‌شناسی‌های دقیق و سخت‌گیرانه‌ای را با ابزارهای قابل اعتماد طراحی می‌کند تا مدارکی را به دست آورد که با کمک آن فرضیات و نظریات را تایید و یا رد کند. دانش، روش‌شناسی خود را ارتقا می‌دهد و به بازآزمایی استدلال‌ها و برهان‌های خود می‌پرازد.
در حالت ایده‌آل علم تجربی، مستقل از فردی است که مشاهده را انجام داده و یا آزمایشی را طراحی می‌کند. این علم بی‌طرف و غیرشخصی است و با واقعیت مشاهده شده و دیگر دانش‌های تایید شده سازگار است.
علم، در شرایط ایده‌آل خود، نتایج شفاف، منطقی و خالی از ابهامی را ارائه می‌کند. اعتبار و صحت این نتایج را می‌توان به کمک استدلال و خرد مورد تایید یا رد قرار داد. نتایج علمی باید از آزمون‌های سخت‌گیرانه موفق وسربلند بیرون بیایند، که این همان روش عقلانیت علمی را بیان می کند.
علم مدرن حقایق را از واقعیت‌ها استخراج می‌کند و آنها را با بررسی‌های روش‌مند مورد ارزیابی قرار می‌دهد. آزمون‌ها می‌گویند چکونه اجسام و پدیده‌ها را باید اندازه‌گیری کرد، هر چیزی چقدر وزن دارد، چقدر دوام دارد، در چه جهتی در حال حرکت است و امثال آن. آزمون این داده‌ها را ریاضیات در اختیار ما قرار می‌دهد.
محمد توکل در مورد ارزش‌های فرهنگی علوم جدید می‌نویسد: ارزش‌های فرهنگی‌ای که در دوره اخیر تاریخی رشد کردند و در مساعدت به فهم ظهور جهان بینی علمی جدید اهمیت ویژه‌ای دارند، به طور خلاصه عبارتند از:
عقلگرایی: رشد و تظریف ابزار منطقی و به ویژه ریاضی، استدلال و تعقل.
تجربه‌گرایی: تاکید فزاینده بر مشاهده (علمی) و آزمایش تجربی به عنوان روش تصدیق و دستاورد معرفت جدید به وسیله تجربه حسی.
روش منطقی – آزمونی: ترکیب استدلال یا تعقل قیاسی و روش‌های ریاضی با رویکرد آزمون تجربی تجربه‌گرایی.
عقیده به حکومت قانون: هم در طبیعت و هم در جامعه.
پراگماتیسم یا اصالت عمل: بکارگیری معرفت برای تغییر و کنترل (و نه تفکر محض منفرد).
ریاضت دنیایی: در قلمرو علمی، رشد نرم‌های سیستماتیک، خالصانه و بی‌طرفانه کسب معرفت به عنوان یک تکلیف.
شک‌گرایی: در مورد اقتدار و سنت.
فرد‌گرایی: اعتقاد به تعقل، قضاوت و تجربه دانشمند (و نه به محک‌های سیاسی و مذهبی) در راه کسب حقیقت علمی(توکل، 1389: 153-152).
2-2-2-2 شبه علم
در فرهنگ روزمره و گفتار و باورهای عامیانه مردم با طرز فکرها و ادعاها و دعوی‌هایی مواجه می‌شویم که علمی نیستند، ولی ظاهر علمی دارند و در بیان آنها از کلام ظاهرا علمی برای اثبات ادعاهای غیر علمی استفاده می‌کنند. به این نوع ادعاها و طرز فکرها شبه علم می‌گویند. شبه‌علم معمولا بیشترین آسیب را به علم و توسعه و ترویج آن می‌زند، چرا که ظاهر علمی دارد ولی به ترویج خرافات و موهومات در قالب و ظاهر علم کمک می‌کند.
بسیاری از دانشمندان حوزه تاریخ و فلسفه علم مصداق‌هایی از جمله طالع‌بینی، ستاره‌بینی، کف‌بینی، هومیوپاتی و طب سوزنی و انواع پیشگویی‌ها را از جمله موارد مرتبط با شبه‌علم می‌دانند.از جمله ویژگی‌های شبه علم می‌توان به این موارد اشاره کرد:
ادعاهایی با طبیعت و ظاهر علمی که شواهد علمی قابل تکرار و مستند ندارد.
مبتنی بر شواهد روایی(حکایت‌ها) است.
روی موارد ناسازگاری‌های (مفروض) علمی مانور می‌دهد.
برای توصیف مسائل غیر قابل توضیح به صورت راز یا اسطوره تلاش می‌کند.
بر اساس برقراری تشابه صرف بحث می‌کند، به عبارت دیگر با معیار ناکافی شباهت، نتیجه‌گیری می‌کند.
از بحث‌های آماری سو استفاده می‌کند و آنها را در قالب‌های اشتباه یا با تفسیرهای اشتباه، توضیح می‌دهد.
آمار را فیلتر می‌کند یا رویکردی انتخابی به آمار دارد.
پیش‌فرض‌های غیرقابل ابطال دارد.
تجدید نظر نمی‌کند؛ حتی اگر ثابت شود که غلط است.
مطالبش مستقیما به روزنامه‌ها می رود به جای اینکه قبلا در ژورنال‌های معتبر علمی با داوری منتشر شود.

                                                    .