منابع تحقیق درباره نظریه یادگیری اجتماعی، نظریه کنترل اجتماعی

تنبیه مثبت(دریافت تنبیه) تقویت مثبت(گرفتن پاداش) +
تنبیه منفی (حذف پاداش) تقویت منفی (حذف تنبیه) –

شکل 3-1- چهار روش تأثیر پاداش و تنبیه روی رفتار
منبع: (ایکرز، 1977: 46؛ به نقل از هیگن ، 1985: 169)
اینکه آیا رفتار انحرافی یا انطباقی حاصل میشود و همچنان ادامه دارد به پاداشها یا تنبیههای حال و گذشته برای رفتار، و پاداشها و تنبیههای مرتبط به رفتار بدیل بستگی دارد (ایکرز و همکاران، 1979: 638).
رفتار اجتماعی با شرطیسازی یاد گرفته میشود – مقدمتا وسیلهای یا عامل همانطور که از شرطیسازی بازتابی (کلاسیک) یا پاسخگر مشخص میشود- رفتار به وسیلهی پیآمدهای رفتار؛ یعنی پاداشها و تنبیههای اجتماعی و غیراجتماعی، شکل میگیرد. تقویت اجتماعی به جنبهای از این فرایند اشاره دارد که احتمال اتفاق افتادن یک رفتار بوسیلهی پاداشها و تنبیههایی که از رفتارهای مختلف به دست میآید، بررسی میشود (کرن و همکاران، 1985: 456). ایکرز میان تقویتکنندههای اجتماعی و غیراجتماعی فرق میگذارد؛ تقویتکنندههای غیراجتماعی بدون هیچ شرطی در سطحی فیزیولوژیک پاداش دهنده هستند در حالی که تقویت کنندههای اجتماعی نیاز به سایر افراد انسانی دارند تا هنگامی که وضعیت و نتایج مورد تأیید این افراد بود، به کنشگر کمک کنند (علیوردینیا و حیدری، 1391).
3-1-1-3-1- ارتباط بین تقویت افتراقی و دیگر نظریهها
مفاهیم و گزارههای اصلی در هر یک از ترس از مجازات قانونی در نظریه بازدارندگی و تعادل پاداش/ هزینه (یا تابع سودمندی مورد انتظار) در نظریه انتخاب عقلانی، تحت فرمول عمومیترِ تقویت افتراقی در نظریه یادگیری اجتماعی قرار میگیرند. تقویت افتراقی شامل طیف وسیعی از بازدارندهها و تسهیلکنندههای رفتاری شامل: پاداشها / هزینهها؛ تقویتکنندهها و تنبیهکنندههای گذشته، حال و پیش بینیشده؛ مجازات رسمی و غیر رسمی؛ جرایم قانونی و فراقانونی ؛ و تنبیه مستقیم و غیر مستقیم، است که درهرصورت بهگونهای عقلانی محاسبه میشوند. برخی از مدلهای انتخاب عقلانی تکرار مفاهیم و متغیرهایی هستند که از نظریه یادگیری اجتماعی مشتق شدهاند (ایکرز، 1990: 658-655).
همچنین ایکرز و کوکران (1985) در اشاره به ارتباط تقویت افتراقی با نظریه کنترل اجتماعی بیان میکنند: هیرشی (1969) تعهد را به سبب اینکه به هزینههایی از رفتار انحرافی، برای مثال مقدم بودن پاداشها و سرمایهگذاری زمان و انرژی در حرفههای رسمی اشاره دارد؛ «مولفهی عقلانی در همنوایی » مینامد. توقعات شغلی و آموزشی بیشتر، و تعهد به همنوایی بیشتر؛ میتواند دارای فعالیتهای انحرافی کمتری باشد. این اساسا یک بازدارندگی یا مفهوم مهار رفتاری است که یک زیرمجموعه در یک طرف معادلهی تقویت افتراقی است. مفهوم تقویت افتراقی توازنی از پاداشهای مثبت و پرهیز از هزینهها (تنبیه) در یک سمت، و هزینههای مستقیم، و از دست دادن پاداش در طرف دیگر است. بنابراین مفهوم خودداری از انحراف، به دلیل هزینهی از دست دادنِ آنچه در هم نوایی به دست می‌آید، یک مثال عینی از مفهوم عمومیتر تنبیه منفی است. رفتار خودداری میشود به دلیل زیان پیش‌بینی‌شده یا واقعیای که از رفتار حاصل خواهد شد. در نظریه یادگیری اجتماعی بازدارندگی، هزینه-پاداش، تقویت مثبت و منفی همه شاخصهایی از مفهوم تقویت افتراقی هستند. مفهوم تعهد هزینههای متحمل شده به واسطهی انحراف، به دلیل از دست دادنِ آنچه که دارد یا امیدوار است از طریق فعالیتهای رسمی داشته باشد، میتواند زیرمجموعه تقویت افتراقی قرار بگیرد (ایکرز و کوکران، 1985: 339).
3-1-1-4- تقلید
نظریه یادگیری اجتماعی مفهوم تقلید را به عنوان مفهوم محوریِ فرایند یادگیری مورد لحاظ قرار میدهد (ایکرز و همکاران، 1985) و به مشارکت در رفتار، بعد از مشاهدهی مستقیم یا غیرمستقیم رفتارهای دیگران اشاره میکند (ایکرز و جنسن ، 2006: 6). در نظریه یادگیری تقلید شامل افرادی است که شخص آنها را میپسندد، با خود یکی میکند و دوست دارد شبیه مدلهای رفتار آنها باشد. برگس و ایکرز ملاحظه کردند عنصر تقلید از فرایند یادگیری رفتاری زیر چتر گستردهای از شرطیسازی رفتار کنشگر قرار میگیرند؛ یعنی، تقلید خودش به عنوان یک نوع ساده از رفتار است که میتواند به واسطهی نزدیکی پی در پی، و نه یک مکانیسم رفتاری جداگانه، شکل بگیرد (ایکرز و جینینگز، 2009: 325). رفتار اجتماعی هم از طریق شرطیسازی مستقیم و هم از طریق تقلید یا مدل‌سازی رفتار دیگران به دست میآید (ایکرز و همکاران، 1979: 638). اینکه آیا رفتار الگو گرفته شده، به وسیلهی دیگران تقلید خواهد شد یا نه، توسط ویژگی‌های مدل، رفتار مشاهده شده و پیامدهای مشاهده شدهی رفتار (تقویت نیابتی) تحت تأثیر قرار میگیرد. تقلید در اکتساب و عملکرد اولیه از رفتار جدید ، نسبت به نگهداری یا قطع الگوهای رفتاری که سابقا ایجاد شدهاند، اهمیت بیشتری دارد؛ با این وجود تقلید به داشتنِ برخی تأثیرات در حفظ رفتار ادامه میدهد (ایکرز و جنسن، 2006: 6).
3-1-1-4-1- ارتباط بین تقلید و دیگر نظریه‌ها
در ارتباط تقلید با دیگر نظریهها میتوان به نظریه پیوند اشاره کرد. اگرچه نظریه پیوند هیچ مفهومی از مدلسازی یا تقلید ندارد، اما مفهوم تعلق ارجاعات تجربی دارد که با مفهوم تقلید همپوشانی میکند. یک مقیاس مهم از تعلق به والدین و همتایان به وسیلهی هیرشی استفاده شده که «آیا شما تمایل دارید شبیه شخصی از خودتان (پدر، مادر، دوستان نزدیک) باشید؟». در نظریه یادگیری اجتماعی وقتی افرادی مورد پسند شخص است، آن‌ها را با خود یکی میکند، یا میخواهد شبیه مدلهای رفتار آن‌ها باشد و انحراف یا همنوایی به‌احتمال بیشتری تقلید میشود. بنابراین یک مفهومِ در همپیچیده، نه تنها بین دلبستگی و پیوند افتراقی؛ بلکه همچنین بین دلبستگی و تقلید نیز وجود دارد (ایکرز و کوکران، 1985: 340).
3-1-2- فرایند نظریه یادگیری اجتماعی
نظریه یادگیری اجتماعی فرایندی را پیشنهاد میکند که روابط درونی میان این متغیرها را تنظیم و معین میکند. ارتباط افتراقی، به تعامل و اتحاد با گروههای مختلف، در نخستین بار اشاره میکند. این گروهها محیط اجتماعیای را فراهم میکنند که در معرض تعاریف، تقلیدِ مدلها، و تقویت اجتماعی برای انجام یا دوری از هر رفتار خاصی که اتفاق میافتد، قرار میگیرند. تعاریف به واسطه تقلید یادگرفته میشوند و تقویت اجتماعی آن‌ها به‌وسیله‌ی اعضای گروههایی که با آن‌ها یکی است مرتبط میشود، و همین که این تعاریف یادگرفته میشوند، به عنوان محرکهای متمایزکننده برای انجام یا دوری از رفتار به کار میروند. تعاریف در تعامل با تقلید از مدلهایِ انجام یا دوری از رفتار، و پیشبینیِ موازنهی تقویتها، رفتار اولیه یا ادامهی رفتار را تقویت میکنند. بعد از رفتار اولیه، تقلیدکم اهمیتتر میشود؛ در حالی که اثرات تعاریف باید ادامه یابد، در واقع این رفتارها به وسیلهی تجربه خود فرد تحت تأثیر قرار میگیرند. در این مرحله از فرایند است که پیآمدهای واقعی، یعنی تقویتکنندهها و تنبیهکنندههایِ اجتماعی و غیراجتماعیِ یک رفتار خاص برای بررسی احتمال ادامهی رفتار، روی کار خواهند آمد. این پیآمدها شامل تأثیرات واقعیِ انجام رفتار یا دوری از رفتار در بار اول، و عکسالعملهای واقعی دیگران حاضر در همان زمان، یا کسانی است که بعدا درباره آن اطلاع پیدا میکنند، همچنین شامل عکسالعملهای پیشبینیشده دیگران غایب، یا کسانی که درباره رفتار اطلاع ندارند؛ میباشد (ایکرز و همکاران، 1979).
شکل(3-2) یک پیرفت اساسی را فراهم میکند که این مفاهیم را سازماندهی میکند. ایکرز اشاره میکند که پیوند افتراقی (در معرض قرارگرفتن ارزشها و فرهنگهای متعدد) درطول زمان یک مجموعه اولیه از رفتارها را به وجود میآورد. اینکه آیا بزهکاری در طول زمان تکرار میشود، مقدمتا به تقویت بستگی دارد. مطابق با رفتارگرایی وقتی پاداشهای مثبت به دست آورده شوند، رفتار تقویت میشود و هنگامی که تنبیه صورت بگیرد، رفتار تضعیف میشود (ویتو و همکاران، 2005: 181).
شکل3-2- فرایند نظریه یادگیری اجتماعی
پیوند افتراقی
● درمعرض قرارگرفتن با مدلهای نقشِ متفاوت، و تعاریف و ارزشهای متفاوت.
● همه مدلهای نقش یا نگرشها دارای اهمیت برابر نیستند(برخی ارزشمندترهستند).

                                                    .