منبع مقاله درباره کشورهای آسیایی، سیر تکاملی

تصویر شماره 35: بزرگترین آبانبار جهان در هند
(ماخذ: سایتWorld of photography)
تصویر شماره 34: آبانباری در منطقه ال جبین یمن (ماخذ: سایتWorld of photography)
تصویر شماره 35: بزرگترین آبانبار جهان در هند
(ماخذ: سایتWorld of photography)
تصویر شماره 34: آبانباری در منطقه ال جبین یمن (ماخذ: سایتWorld of photography)
در دو کشور هند و یمن نمونههایی از مخازن آب وجود دارد که فاقد سقف میباشند. این مخازن آب به صورت گودهای عمیق با پلکانی در اطراف جهت برداشت آب ساخته شدهاند. عمیقترین آبانبار پلهای دنیا در روستایی در هند قرار دارد. این بنا شامل 3500 پله است که بر روی دیوارهایی به ارتفاع حدود 30 متر ساخته شدهاست(تصاویر شماره34 و 35).
آبانبار در کشورهای غربی
علاوه بر کشورهای آسیایی، در بسیاری از دیگر کشورهای دنیا نیز آبانبارهایی جهت ذخیره آب ساخته شدهاست. این آبانبارها دارای اشکال و شیوههای مصرف بسیار متفاوتی میباشند.
آبانبارهای کشور آمریکا
در کشور آمریکا در سه ایالت تگزاس، کارائیب و سن جوآن نمونههایی از آبانبارهای تاریخی وجود دارد که در ادامه به معرفی آنها میپردازیم.
الف: تگزاس
مخازن به شکل بطری
مخازن مستطیل شکل
مخازن با شانه اریب
مخازن به شکل زنگ
تصویر شماره 36: نمونههای مختلف آبانبار خانگی در تگزاس(ماخذ: Denton، 2011، ص5)
مخازن به شکل بطری
مخازن مستطیل شکل
مخازن با شانه اریب
مخازن به شکل زنگ
تصویر شماره 36: نمونههای مختلف آبانبار خانگی در تگزاس(ماخذ: Denton، 2011، ص5)
در ایالت تگزاس، تعداد بیشماری آبانبار خانگی از گذشته باقی ماندهاست. دنتون در مقاله خود به معرفی سیر تکاملی مخازن آبی تگزاس در طول تاریخ پرداخته است. بنابر اظهارات او مخازن مورد استفاده در این ایالت، ابتدا چوبی بوده و بر روی زمین قرار میگرفتهاست، این مخازن در کارخانه تولید میشدهاند. پس از مخازن چوبی، ساکنان منطقه به ساخت مخازن زیرزمینی اقدام نمودند. امروزه به راحتی میتوان در زیر بخشهای مختلفی از شهر تگزاس این مخازن را پیدا کرد. در اکثر خانهها بیش از یک مخزن وجود داشتهاست. این مخازن اغلب با آجر و یا سنگهای برش داده شده ساخته شدهاند. دنتون جهت دستیابی به معیاری برای دستهبندی مخازن تگزاس به عنوان بناهای معماری، ابتدا به معرفی اجزای تشکیل دهندهی آنها میپردازد. مخازن خانگی تگزاس از 7 جزء تشکیل گشتهاند: 1- بدنهی اصلی بنایی، 2- شانه، 3- گردن، 4- دهانه(دهانه دسترسی)، 5- ملات پوشش دهندهی جدارههای داخلی، 6- مسیر ورود آب، 7- مسیر خروجی آب. در بعضی آبانبارها حوضچهی فیلتر، مسیرهای سرریز آب و پلاستر خارجی (ملات آهک) نیز دیده میشود. از آنجا که حوضچهی تصفیه و مسیر خروجی آب، میتوانند در هر زمانی در طول حیات مخازن به آنها اضافه شوند، بنابراین نباید به عنوان یکی از اجزای اصلی آبانبارها در نظر گرفته شوند. دنتون موقعیت، فرم، مصالح، ساختار مسیرهای ورودی و خروجی آب، دهانههای برداشت و پلاسترهای جدارهها را بهترین راه برای تعیین سال ساخت و طبقهبندی آنها میداند. او همچنین جهت توصیف انواع فرمهای مخازن از چهار اصطلاح بطری، مستطیل، زنگ و شانههای اریب استفاده میکند. این اصطلاحات شکل شانه مخازن و در یک نگاه کلیتر، ساختار کلی مخزن از کف تا گردن را توصیف میکنند. هریک از این اشکال متعلق به دورهای خاص بودهاند و از نظر چگونگی ورود آب، حجم آب، میزن ارتفاع سقف آبانبار نسبت به سطح زمین، مصالح مودر استفاده و شیوه مصرف دارای ویژگیهای متفاوت میباشند. طبق این مقاله قدیمیترین مخازن تگزاس متعلق به 1820 میلادی یعنی همزمان با حکومت در ایران بودهاست. مخازن دورههای آخر در زیر بخش مسکونی و بعضی موارد دقیقا زیر آشپزخانه ساخته شدهاند. در روند تکاملی آبانبارها ضخامت جداره آنها افزایش یافتهاست(تصویر شماره36). نویسنده در انتها به عنوان نتیجهگیری بیان میدارد که این سیر تکاملی مخازن از بطری شکل تا مخازن با شانههای اریب و در انتها در مخازن به شکل زنگ بدلیل نیاز به افزایش حجم مخزن بودهاست. به عبارت دیگر به عقیدهی دنتون افزایش ظرفیت مخزن با افزایش قطر آن صورت گرفته و نه با افزایش عمق، به همین دلیل موجب تغییر شکل ساختار شانه گردیدهاست(Denton، 2011، ص4).
تصویر شماره37 : آبانبار خانگی در کارائیب. (ماخذ: Johnson، 2010، ص120)
تصویر شماره37 : آبانبار خانگی در کارائیب. (ماخذ: Johnson، 2010، ص120)
ب: کاراییب
تقریبا تمام خانههای کارائیب دارای مخازن زیرزمینی آب به شکل مستطیل بودهاند. آب این مخازن از طریق سقف جمعآوری میشده و برای آشامیدن و سایر موارد مورد استفاده قرار میگرفتهاست. تحقیقات صورت گرفته نشان میدهد امروزه جهت مصرف این آب به عنوان آشامیدن باید حتما آن را جوشاند.(Johnson، 2010، ص120)(تصویر شماره37).

                                                    .