منبع مقاله درمورد ابعاد رضایت از زندگی، برنامه های توسعه

دانلود پایان نامه

-علاوه بر مدل ارائه شده به وسیلۀ ریم “وینگوتو” مدلی را به نام تئوری تلفیقی کیفیت زندگی درسال2003 ارائه کرد.در مفهوم تعادل بیولوژیکی به عنوان وجهی از کیفیت زندگی، پرسش هایی دربارۀ بنیاد نهادهای بیولوژیکی مرتبط با انسان مطرح است. از این دیدگاه، سلامت جسمانی فرد منعکس کننده وضعیت سیستم بیولوژیکی است که در آن سلول های بدن نیاز به اطلاعات دقیق و موشکافانه برای حفظ سلامتی دارند. در این مدل همچنین درک پتانسیل های زندگی از مفاهیمِ تعیین کننده و محوریِ کیفیت زندگی است. افراد از این پتانسیل ها برای فعالیت ها، ارتباطات اجتماعی و کار استفاده می کنند. مفهوم نیاز و تحقق آن در این مدل جایگاه ویژه و شاخصی دارد. نیازها به طور معمول با کیفیت زندگی مرتبط اند و بدیهی است هنگامی که نیازهای افراد برآورده گردد، کیفیت زندگی نیز بالا ارزیابی می شود. در مدل پیشنهادی وینگوتو، جنبه های عینی کیفیت زندگی با عوامل خارجی سروکار می یابند. این عوامل عبارتند از: درآمد، وضعیت ازدواج، وضعیت سلامتی و ارتباطات اجتماعی.
به طور کلی باتوجه به مدل تلفیقی کیفیت زندگی می توان گفت که احساس رفاه و عوامل عینی عمدتاً سطحی اند، به این علت که با توانایی افراد برای پذیرش ارزش های فرهنگی ارتباط دارند، در صورتی که ابعاد رضایت از زندگی و تحقق نیازها مرتبط با جنبه های عمیق کیفیت زندگی است (Ventgoto,2003:1030- 1040 ) .

شکل (2-12) تئوری تلفیقی کیفیت زندگی ،وینگوتو: 2003
-مدل جکسونویل در آمریکا مدلی شناخته شده در سنجش کیفیت زندگی است که سالانه جهت پایش کیفیت زندگی مورد استفاده قرار می گیرد .این مدل با شاخص CVIجنبه های متفاوت زندگی را با مشارکت گسترده مردم در انجمن ملی جکسونویل ارزیابی وبا استفاده از دو شاخص عینی و ذهنی و برای ایجاد تغییرات مثبت در شرایط زندگی شهروندان همانندیک کاتالیزور اجرا می گردد JCCI ,1997)).
-داس (2008 ) چارچوب مفهومی بر ای سنجش کیفیت زندگی شهری پیشنهاد کرده که ارتباط بین محیط و کیفیت زندگی را نشان می دهد . این مدل رویکردی پایین به بالا را پیشنهاد می کند که در آن هردو شاخص های عینی و ذهنی برای مطالعه کیفیت کلی زندگی مورد توجه قرار گرفته اند . این چارچوب محیط خارجی زندگی یعنی بعد عینی را با ادراک افراد ازمحیط زندگیشان یعنی بعد ذهنی ترکیب می کند .
2-11 – نظریه ها و مکاتب تاثیرگذار برکیفیت زندگی
کیفیت زندگی شهری در جایگاه و مفهوم کنونی آن برآیند تحولات، نظریه ها و جریانات فکری متعددی است که در مجموع می توان آنها را در چهار رویکرد یا الگوی نظری طبقه بندی نمود.
رفاه و عدالت اجتماعی و مکتب جغرافیای رادیکال:
دیوید اسمیت در سال 1994 اولین جغرافیدانی بود که موضوع کیفیت زندگی، رفاه و عدالت اجتماعی رادر اثر ارزشمند خود با عنوان (جغرافیا و عدالت اجتماعی)باتوجه به شاخص های اجتماعی ذهنی و مقایسه عینی بیان نمود.شاخصه های مورد تاکید اسمیت شامل: بهداشت، مسکن، خدمات عمومی، شادمانی خانوادگی، تعلیم و تربیت، فرصت های اشتغال، حقوق و دستمزد، خوراک، حق رای، امید به زندگی، مصرف روزانه پروتئین حیوانی، درصد ثبت نام در مدارس، تعداد متوسط تلفن و روزنامه و نظایر آن می باشد (اسمیت، 1381 :160-189 ).
بی تردید مفهوم عدالت اجتماعی وابستگی مستقیمی با عدالت دولت دارد. موضوعی که با جغرافیای رادیکال بوسیله دیوید هاروی در کتاب پر ارزش خود (عدالت اجتماعی شهر) 1973 بیان نموده است. مفهوم عدالت اجتماعی در این اثر ارزشمند، کمک به خیر و صلاح همگانی، ملاک توزیع درآمد درتمامی نواحی، تخصیص عادلانه منابع و رفع نیازهای اساسی مردم می باشد.(شکویی، 1382 :141)
2) جنبش زیست بوم گرایی و مفهوم توسعه پایدار:
انتشار گزارش هشدار دهنده باشگاه رم در 1975 درباره تباهی منابع تجدید پذیر طبیعت و تباهی محیط زیست به پیدایش جنبش زیست بوم گرایی، اکولوژیسم (اعتماد به دگرگونی شیوه زندگی اجتماعی و سیاسی در جهت حیات پایدار و شکوفایی انسان) در سطح جهانی منجر گردید. انتظارات و تحولات برخاسته از این جنبش در مرحله بعد در قالب مفهوم توسعه پایدار شکل گرفت و در دهه 1980 از سوی کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه رسماًٌ ارائه گردید. مفهومی که در کنار شاخص های اقتصادی توسعه ضرورت توجه به دو شاخص فرهنگی- اجتماعی و زیست محیطی را مطرح و بر جایگاه محوری آنها در برنامه ریزی مدیریت و توسعه تاکید نمود.
3) حمایت ها و تاکیدات سازمان ها و کمیسیون های جهانی:
همزمان با تدوین رسمی شاخص های اجتماعی در ایالات متحده در 1973 سازمان ملل متحد نیز از این موضوع حمایت نموده و در کنفرانس 1975 بر ابعاد اجتماعی مسکن، کیفیت زندگی و بهزیستی اجتماعی در برنامه های توسعه مسکن تاکید نمود. تعریف رسمی سازمان ملل متحد از رفاه اجتماعی در سال 1963و گزارش باشگاه رم در سال1975، طرح مفهوم توسعه پایدار از سوی کمیسیون جهانی محیط زیست در سال 1980، برنامه سازمان ملل متحد با عنوان ارزشیابی آثار زیست محیطی توسعه، گزارش توسعه انسانی 1994 سازمان ملل گزارش کیفیت زندگی انجمن توسعه ماوراء از جمله مهم ترین برنامه ها و حمایت های جهانی است. که همگی بر ضرورت توجه به بهبود کیفیت زندگی شهری تاکید داشتند.
4) روش های و رویکردهای جدید در برنامه ریزی شهری:
همزمان با تقویت رویکردهای اجتماعی در طرح های برنامه ریزی شهری، به جایگاه شهروندان و مسائل مربوط به کیفیت زندگی آنان بیش از پیش توجه شد. اهم رویکردها در این زمینه عبارتند از: برنامه ریزی حمایتی سال 1965 که توسط پل داوید اف در آمریکا باهدف مبارزه با تبعیض نژادی و حمایت از فقرا و محرومان شکل گرفت و البته ارتباط نزدیکی با برنامه ریزی عدالت خواه داشت، در دهه 1970، برنامه ریزی مشارکتی و دموکراتیک که با تاکید بر کثرت گرایی، جامعه مدنی، نهادهای اجتماعات محلی و سازمان های غیرحکومتی تدوین گردید، برنامه ریزی گام به گام چارلز لیند بلوم و هم چنین برنامه ریزی پاسخگو از شین مک کوئل در سال1981 با تاکید برپاسخگویی مدیران به نیازهای مردمی در حین اجرای برنامه ها اشاره دارد(علی اکبری وهمکار ، 1389:127و 128).
2-12 – تجربیات کشور های جهان در زمینه کیفیت زندگی
کنفرانسها و گنگره های بین المللی تحت عنوان توسعه ی پایدار شهری در قالب کنفرانس ریو و اسکان بشر در استانبول و …. تاکید جدی بر مشارکت جهانی به منظور تحقیق توسعه پایدار به مفهوم تامین نیازهای اساسی و به طور کلی ارتقاء کیفیت زندگی شهری بوده است (مهدی زاده ،1382: 65-59 ).
دکتر فوتو آن سیک بر مبنای کار وانگ و دی در کشورسنگاپور 14 شاخص ذهنی (زندگی خانوادگی، تحصیل، ثروت، سلامت، زندگی اجتماعی، زندگی کاری، خودشکوفایی، ایمان و مذهب، فراغت، مسکن، خدمات عمومی، محیط زیست، رسانه ها و کالا و خدمات مصرفی)را برای ارزیابی کیفیت زندگی استخراج کرد.وی در سال 1988 حوزه خدمات عمومی را به سه حوزه جداگانه شامل سلامت، حمل و نقل و صنایع همگانی (آب، برق) تقسیم و دو حوزه جدید امنیت عمومی و سیاست را به آنها اضافه نمود و بدین ترتیب 18 حوزه کیفیت زندگی را تشکیل داده اند (FooTuan seic,2000: 33).
مرکز مطالعات کیفیت زندگی در آمریکا طی سالهای 1990 تا 1995 حدود 2100 مقاله درزمینه ی کیفیت زندگی در شهرها و سکونتگاههای روستایی اختصاص داشته است. بسیاری ازاین مطالعات هر ساله انجام می گیرد. مثلاً در شهر شارلوت 173 محله هر ساله بر حسب شرایط اجتماعی ، اقتصادی ، و فیزیکی مورد ارزیابی قرار گرفته و محلات مورد نظر به سه دسته با ثبات ، در خطر یا شکننده ، و آسیب پذیر طبقه بندی می شوند .نتایج بدست آمده برای ایجاد تحول و برنامه ریزی آتی مورد استفاده قرار می گیرند (خوارزمی ،1388: 17 ). دراین رابطه توجه به وضعیت فرد از نظر ثروت مادی، پایگاه اجتماعی و سلامت، برداشت و ادراک فردی از این شرایط و رضایت از زندگی نیز موردارزیابی قرارمی گیرد.
در هلند با استفاده از شاخص LCI یا شاخص شرایط زندگی در سال 1974 توسط اداره برنامه فرهنگی و اجتماعی این کشور به عنوان یک ابزار یکپارچه برای محاسبه شرایط زندگی در هلند پیشنهاد شد و از 23 شاخص 8 زمینه( مسکن، سلامت، قدرت خرید، فعالیت های اوقات فراغت ،تحرک، مشارکت اجتماعی، فعالیت ورزشی )با 110 متغیر تشکیل شده است (Schyns & Boelhouwer, 2004:1).