منبع مقاله درمورد شاخص های کیفیت زندگی، دسترسی به خدمات شهری

در گزارش شاخص های کیفیت زندگی شهرداری های هلند علاوه بر شاخص هایی که فقر مسکن و تجهیزات شهری را می سنجد، بر شاخص هایی چون میانگین ساعت سفر بین محل کار و سکونت فضای سبز، تعداد مراکز فرهنگی، تعداد اتومبیل و نسبت آن به مساحت شهر، تعداد اتوبوس در برابر 1000 نفر جمعیت و دسترسی به مرکز شهر تاکید شده است (خاتم، 1384 : 55و56).
پژوهشی تحت عنوان رویکردی چند جانبه به کیفیت زندگی شهری در شهر استانبول توسط آلنگین و همکاران (2001) صورت گرفت. بعد اول: کیفیت محیط فیزیکی است که شامل 5 شاخص به ترتیب ساختمان ها، نوع مسکن، فضای سبز، مناطق تنوعی، خدمات و زیرساخت های شهری می باشد. بعد دوم: کیفیت محیط اجتماعی است که به 6 شاخص میزان خدمات آموزشی، هزینه خدمات آموزشی، میزان خدمات بهداشتی، فعالیت های فرهنگی, امنیت تقسیم شده است و کیفیت محیط اقتصادی شامل: هزینه زندگی، فرصت پیداکردن کار رضایت بخش، هزینه مسکن و چهارمین بعد :کیفیت حمل و نقل و ارتباطات که حمل و نقل عمومی و جریان ترافیک را شامل می شود((خاتم، 1384 : 55و56).
مک کریا و همکاران (2006) در پژوهشی ابعاد مختلف زندگی شهری در کوئیزلند استرالیا را به شرح ذیل تقسیم نموده است.
الف) دسترسی عینی : 4 شاخص فاصله تا دبیرستان، فاصله تا مرکز خرید، فاصله تا تسهیلات ورزشی، فاصله تا بیمارستان را می توان بیان نمود.
ب) تراکم مسکونی عینی: تراکم جمعیتی (در کیلومتر مربع)، تراکم مسکونی (در کیلومتر مربع)
ج) هزینه مسکن عینی: قیمت اجاره و خرید مسکن در مناطق آماری
د) دسترسی ذهنی:رضایت مندی از دسترسی به دبیرستان، رضایت مندی از دسترسی به مراکز خرید، رضایت مندی از دسترسی به تسهیلات، رضایت مندی از دسترسی به بیمارستان Mc,crea.et.al,2006:94)).
مطالعات فوق نشان می دهد که در پیشبرداهداف توسعه پایدار ،توجه به امرکیفیت زندگی اهمیت زیادی می یابد.
2-13 – شهر پایدار و شهر پرتراکم
شهر پر تراکم، تنوع فعالیت ها ومشاغل شهروندان را به همراه دارد که خود به معنای تنوع فرهنگ ها، قومیت ها و ترکیب وسیعی از طبقات اجتماعی مختلف است. این گستردگی اجتماعی، کیفیت زندگی شهری را بالنده کرده، شهری زنده تر، امن تر، محیطی برابر و عادلانه تر ایجاد می کند. در شهر پرتراکم امکان عبور از مرزهای طبقاتی و درآمدی برای شهروندان بیشتر و احتمال دستیابی به عدالت اجتماعی قوی تر است. شهر پرتراکم، با کاهش فاصله های فیزیکی نیاز به تردد های شهری را کاهش داده و از آلودگی هوای ناشی از حمل و نقل و اتومبیل می کاهد. دراین شهربا استفاده بهینه از زمین های درون شهری ، اراضی کشاورزی پیرامون شهرها را از دست اندازی و توسعه های شهری محفوظ می دارد.
«فشرده سازی بافت های شهری» از جمله مواردی است که برای دستیابی به شهر پایدار پیشنهاد شده است. افزایش تراکم می تواند از طریق «فرم ساخت» (راه حل کالبدی)، یا تمرکز فعالیت ها (راه حل اقتصادی) انجام پذیرد ( عزیزی ،1383 :107).
2-14 – شهر فشرده و کیفیت زندگی
بیشتر تئوری های « شهرفشرده » تاکید بر ارتباط فرم شهری و کیفیت زندگی داشته اند . متراکم سازی شهری باعث ایجاد نواحی شهری امن تر و سرزنده تر شده ونیزسبب حمایت از مشاغل ، سرویس های محلی و تعاملات اجتماعی شهری می شود . این گرایش به کیفیت زندگی در حرکت های جاری و معاصر به سوی طراحی فرم های شهری، سنتی جدید و روستاشهریبه عنوان گرایش مسلط قابل مشاهده است .
ایده شهر فشرده می تواند برای ارتقای کیفیت زندگی شهری شهروندان با ایجاد فضاهای پرتحرک ،مناسب و جذاب ،از نظر انرژی مقرون به صرفه و مشوق حمل و نقل عمومی ،سودمند باشد(مثنوی ،82 13 :91).
با این استدلال که این مدل به بسط و پراکنش اثرات ترافیک در محیطی بازتر و در نتیجه جذب آنها در محیط و آلودگی کمتر منجر می شود، کیفیت زندگی در این مدل توسعه بسیار بالاتر خواهد بود:95-106) Gordon et al., 1989).
در مطالعات مطرح شده شاخصه ها ی شهر فشرده تحت دسته بندی های عمده زیر شناسایی شده ا ند:
دسترسی به خدمات شهری ،در رابطه با مساوات در دستیابی به طیف خدمات و سرویس های شهری.
کاهش نیاز به سفر در رابطه با طول سفر ،به خصوص از استفاده با اتومبیل شخصی .
سلامتی و بهداشت عامه ، در رابطه با بهبود سلامت جامعه ،از طریق کاهش ،آلودگی ناشی از اتومبیل ها و انتشار گازهای سمی آنها.
«تعاملات اجتماعی ، در رابطه با فرصت برخوردهای مثبت اجتماعی در خیابان های شهری و محله ای و فضاهای عمومی ، از طریق استفاده مداوم مردم از این اماکن و از طریق سفر های پیاده(مثنوی، 1382 :92).
2-15- کیفیت زندگی و توسعه پایدار
برای اینکه یک منطقه شهری کیفیت زندگی را ارتقاءبخشد؛باید به سلائق و نیاز های ساکنان آن منطقه توجه نماید . اندوختن ویا افزایش سرمایه یکی از راه حل هایی است که سبب پایداری درهرجامعه می گردد؛ زیرا پایداری و کیفیت زندگی تابع ارتباط افراد با سرمایه خواهد بود .متداولترین سرمایه موثر بر سیستم های شهری شامل: سرمایه های اقتصادی ،طبیعی ،انسانی و اجتماعی است.که مجموع آن سبب پویایی و ارتقاءکیفیت زندگی خواهدشد .

                                                    .