۲-۲-۶-۱ پایگاه های ویژه
منظور از پایگاه ویژه، پایگاهی است که صرفا با کارکردهای اختصاصی مدیریت بحران احداث شده و مورد بهره برداری قرار می گیرد .
۲-۲-۶-۲ پایگاه های چند منظوره
منظور از پایگاه چند منظوره پایگاهی است که دو کارکرد مدیریت بحران در زمان بحران و کارکرد معمولی در زمان عادی برای آنها در نظر گرفته شده است و به گونه ای برنامه‌ریزی شده که حتی‌المقدور در هر یک ازنواحی شهری، یک پایگاه چند منظوره احداث شود (سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ،۱۳۸۵ :۹).
۲-۲-۷ مکانیابی
مکانیابی فعالیتی است که قابلیت و توانایی های یک منطقه را از لحاظ وجود زمین مناسب
و کافی و ارتباط آن با سایر کاربری‌ها و پارامترهای دیگر برای انتخاب مکانی مناسب برای کاربری خاص مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد (حیدری، ۱۳۸۱: ۳۱). پیدا کردن بهترین مکان برای یک کاربری باید به گونه ای باشد که هزینه‌های دسترسی و حمل و نقل کاهش یابد و متعاقباً منفعت عمومی را در بر گیرد (عسگری، ۱۳۸۱: ۴۳). به عبارت دیگر مکان یابی سلسله عملیات و اقدامات و تمهیداتی است که در زمینه حصول از وجود شرایط و فراهم آمدن امکان اجرای یک فعالیت بوده و بر اساس آن دستیابی به هدف، نسبت به اجرای عملیات در مکان انتخاب شده اقدام می نماید و در این بین تبعات و عوارض موضوع بررسی شده و مد نظر قرار می گیرد (حیات روحی، ۱۳۸۰: ۵۹).
اصول مکان یابی پایگاههای امداد و نجات در واقع همان مکان یابی و انتخاب بهینه و مطلوب نقطه و محل استقرار است به گونه ای که اصول پدافند غیرعامل برای یک هدف دفاعی را تأمین نماید و ضایعات ناشی از حملات مصنوعی و تهدیدات را به حداقل ممکن کاهش دهد (مطالعات اولیه (فاز صفر) پایگاه امداد و نجات جاده ای شهرستان اردستان،۱۳۹۰: ۱۰).
۲-۲-۸ تقسیم بندی کلی بحران ها
به طور کلی بحران ها در پنج دسته کلی طبقه بندی می شوند:
۱- بحران های زمین شناختی
۲- بحران های آب و هوایی
۳- بحران های زیست محیطی
۴- اپیدمی ها
۵- بحران های مرتبط با فعالیت های انسان(میرجلیلی،۱۳۸۸ :۸۱-۸۰).
۲-۲-۹ ارزیابی بحران
ارزیابی بحران شامل تخمین سریع سطح، حجم، عمق و شدت بحران می باشد. بررسی
متغیرهای بحران اغلب بر اساس اطلاعات شاهدان، مشاهده ناظران و سیستم های هشدار دهنده انجام می گیرد. دانستن اندازه و شدت بحران، مسؤلین دست اندرکاران را در تدارک نیازمندی ها و تبیین برنامه های پاسخ به بحران کمک می کنند. مهم ترین اهداف ارزیابی عبارت از تهیه ی تصویر واضح، روشن و مختصر از شرایط بعد از بحران، به منظور شناسایی نیازمندی های بهسازی اضطراری و تبیین استراتژی های لازم برای بازسازی می باشد.
با توجه به گوناگونی انواع بحران ها لازم است معیارهایی برای اندازه گیری بحران در نظر گرفته شود. مناسب ترین معیار مربوط به متغیرهایی است که در غالب بحران ها به صورت مشترک وجود دارند. پیامد مشترک بحران ها، ضایعات و خسارات آنها می باشد. به طور معمول فعالیت‌هایی که به منظور ارزیابی بحران انجام می گیرد عبارت اند از:
– جمع آوری اطلاعات
– تجزیه و تحلیل اطلاعات
– تفسیر و نتیجه گیری به همراه راهکارهای مدیریتی و تصمیم‌گیری در مقابل بحران (میرجلیلی، ۱۳۸۸ :۸۶-۸۵).
برنامه ریزی در مدیریت بحران با برنامه ریزی های عادی متفاوت است و معمولا کلیات آن از پیش تهیه گردیده و در زمان بحران به سرعت مرور، تکمیل و اجرا می گردد(میرجلیلی،۱۳۸۸ :۸۷).
مدیریت جامع بحران برای بهره گیری گسترده از کلیه ی عوامل مؤثر در بهینه‌سازی اقدامات و کاهش خسارات ناشی از بحران‌ها و مقابله هوشمندانه و برنامه محور با آن پدید آمده است. به طور کلی آنچه از مدیریت بحران انتظار می رود عبارت اند از:
۱- پیش بینی و آمادگی برخورد با بحران به وسیله ی ارزیابی احتمال و آسیب پذیری
۲- کاهش خسارات و ضایعات ناشی از سوانح، بحران ها و عوارض و پیامدهای آن
۳- خروج از حالت بحرانی و بازگرداندن وضعیت عادی نسبی و ارتباطات اولیه به منطقه ی بحران زده
۴- بازسازی، ترمیم و مقاوم سازی نسبت به مخاطرات و بحران ها (میرجلیلی،۱۳۸۸ :۸۸).
۲-۲-۱۰ جنبه های اجتماعی و مشارکت در ریسک
یکی از اهداف توسعه ی پایدار پذیرفتن نظر جمع در گرفتن تصمیمات مهم می باشد. اگر در تصمیمات مهم و اساسی از نظر افراد ذینفع استفاده کنیم این عملیات پایدارتر، مؤثرتر و مورد پذیرش عام خواهد بود. استفاده از نظر دیگران یکی از پایه‌های اساسی در گرفتن تصمیمات می باشد. اگر چه تصمیمات ممکن است بر اساس نکات علمی گرفته شود، اما برای موفقیت بیشتر می بایست جنبه های اجتماعی یک تصمیم را در نظر گرفت. در بررسی ریسک ها و بحران‌های محیط زیست باید همه‌ی اطلاعات را مدنظر قرار داد. نه تنها باید اطلاعات کمی، بلکه باید فاکتورهایی چون نگرش فردی به خطرات، اعتماد و درستی خبرها و … را نیز مورد توجه قرار داد. محافظت از محیط زیست یک هدف اجتماعی است بنابراین مشارکت مردم و گروه های محافظ یک امر بدیهی است (میرجلیلی،۱۳۸۸: ۹۵).
به دنبال وقوع زلزله بم در جلسه ای اضطراری ستاد مدیریت بحران شهر تهران در تاریخ ۱۵/۱۰/۱۳۸۲ ساخت ۱۲۰پایگاه پشتیبانی مدیریت بحران توسط سازمان پیشگیری و مدیریت بحران پیشنهاد و تصویب گردید و در تاریخ ۶/۱۲/۱۳۸۲ دستور احداث پایگاه‌ها به تمامی مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهران ابلاغ گردید.
دقت نظر در طراحی این پایگاه‌ها از جنبه های عملکردی، معماری و سازه ای، مجموعه پایگاه‌ها را در بین پروژه های عمرانی شهرداری‌ها متمایز می سازد. لزوم توجه همزمان به جنبه های کارایی، تطابق با بافت شهری، نزدیکی به بخش های مسکونی، دسترسی، زمین شناسی مهندسی، مخاطرات زمین، ایمنی و … نیازمند بررسی‌های همه جانبه و متعددی بوده است. بررسی، انتخاب و تامین زمین مناسب با توجه به تنگناهای موجود در شهر‌ها و لزوم در نظر گرفتن پارامترهای متعدد موضوعی حساس و دشوار است. مطابق برنامه‌ریزی به عمل آمده انتخاب زمین پایگاه‌ها به گونه ای انجام شده است که حتی المقدور در هریک از نواحی شهری، یک پایگاه احداث شود. همچنین، در هر منطقه شهرداری یک پایگاه به کاربری ” ویژه مدیریت بحران ” اختصاص داده شده است و ما بقی پایگاه ها، چند منظوره با کارکرد محوری مدیریت بحران، آموزش و ورزش در نظر گرفته شده است (سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ،۱۳۸۵ :۴).
۲-۲-۱۱ هدف از ایجاد پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران
هدف راهبردی از ایجاد این پایگاه ها مهیا کردن بستر عملیاتی و تاکتیکی مناسب برای تحقق اقدامات پیشگیری، آمادگی و مقابله در بحران های مختلف به ویژه بحران های طبیعی بزرگ نظیر زلزله و به عبارت دیگر تاکتیک پذیر نمودن سیستم مدیریت بحران شهر ها می باشد. جهت فعال، پویا و زنده نگه داشتن این پایگاه ها در دراز مدت و شناسایی مؤثر آنها توسط مردم در شرایط عادی، کاربری های آموزشی و ورزشی(مختص بانوان) نیز برای این مجموعه ها در نظر گرفته شده است. به این ترتیب هدف عمده دیگر که همانا فرهنگ سازی و ترویج شادابی و نشاط در جامعه می باشد نیز تحقق یابد .
از جمله موارد استفاده دیگر این پایگاه‌ها، توسعه شبکه شتابنگاری جهت ثبت اطلاعات زلزله و سیستم ارزیابی حادثه، مرکز کنترل و هدایت عملیات مقابله سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر ها می باشد(سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران،۱۳۸۵ :۵).
لازم به ذکر است، قابلیت استفاده ازاین پایگاه‌ها در موارد بحرانی، هدف اصلی از احداث این پایگاه ها بوده و نسبت به سایر کار کردها اولویت دارد.
با توجه به کارکردهای تعریف شده برای پایگاه‌ها، زیر بنایی حدود ۱۲۵۰ متر مربع برای هر پایگاه در نظر گرفته شده و هر پایگاه از سه قسمت اداری ویژه مدیریت بحران، آموزشی- ورزشی و فضاهای پیرامونی به شرح زیر تشکیل شده است (سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران ، ۱۳۸۵ :۶).
الف – قسمت اداری عمدتا مربوط به فعالیت‌های مدیریت بحران می باشد و دارای فضا‌هایی مشتمل بر بخش های مدیریت، آتش نشانی، امداد و نجات، اورژانس، همراه با انبار های مربوطه، سالن سخنرانی و محل نصب و نگهداری دستگاه های شتاب نگار می باشد.
ب – قسمت ورزشی شامل زمین ورزشی سرپوشیده، سرویس های بهداشتی، دوش، رخت کن، سالن بدن سازی و ورزش‌های هوازی و اتاق مدیریت ورزش می باشد.
ج – فضاهای پیرامونی شامل محوطه، نگهبانی، پد هلیکوپتر، فضای نگهداری سگ های زنده یاب و … می باشد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.