نرخ بازده حقوق صاحبان سهام، مکانیزم های حاکمیت شرکتی

احمدپور و همکاران (1391)، به بررسی تأثیر متغیرهای حاکمیت شرکتی بر ساختار سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. برای این منظور 30 شرکت فعال در این حوزه در بازه زمانی سال‌های 1384 تا 1389 مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصل از پژوهش بیانگر این موضوع است که میان تمرکز حاکمیت و نسبت حضور سرمایه‌گذاران نهادی و دوگانگی نقش رئیس هیئت‌مدیره با ساختار سرمایه شرکت‌ها رابطه معکوس وجود دارد. همچنین میان وجود حسابرس داخلی با ساختار سرمایه رابطه مثبت وجود دارد. در ضمن نتایج حاصل از این پژوهش رابطه معناداری را میان متغیر استقلال هیئت‌مدیره با ساختار سرمایه نشان نداد.
حجازی و همکاران (1391)، به بررسی رابطه بین مدیریت جریان وجوه نقد و هزینه بدهی پرداختند. جامعه آماری شرکت‌های تولیدی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1383 تا 1387 می‌باشد. نمونه تحقیق شامل 78 شرکت است و برای آزمون فرضیه‌ها از رگرسیون تلفیقی چند متغیره و روش حداقل مربعات معمولی (OLS) استفاده می‌شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بین جریان وجه نقد عملیاتی مدیریت نشده و هزینه بدهی رابطه معنی‌دار و منفی وجود دارد و بین جریان وجه نقد مدیریت شده (غیرعادی) و هزینه بدهی رابطه معنی‌دار و مثبت وجود دارد.
مهرآذین و عباس نژاد (1392)، به بررسی اثر محافظه‌کاری و افشا بر هزینه سرمایه پرداختند. داده‌های مربوط به 91 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، برای دوره زمانی 1384 تا 1388، مورد تجزیه‌وتحلیل رگرسیونی قرار گرفت. یافته‌های به دست آمده نشان از وجود رابطه‌ی معکوس و معنادار بین محافظه‌کاری و هزینه سرمایه دارد. از سوی دیگر، این یافته‌ها نشان داد رابطه‌ی بین افشا و هزینه سرمایه نیز به صورت معناداری معکوس می‌باشد. افزون بر این، نتایج بررسی رابطه بین محافظه‌کاری و هزینه سرمایه، مشخص نمود که رابطه این دو در شرایط عدم‌کفایت افشا، افزایش می‌یابد.
خداپناه (1392)، به بررسی رابطه بین کیفیت افشا و هزینه سرمایه در ‎۵۰ شرکت برتر پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. جامعه آماری تحقیق تعداد ‎44 شرکت به عنوان نمونه انتخاب شده که طی دوره زمانی ‎1385 تا ‎1390 مورد بررسی قرارگرفته‌اند. از روش تجزیه‌وتحلیل پنل و رگرسیون حداقل مربعات ادغامی جهت آزمون فرضیه و تخمین ضرایب استفاده گردید. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین کیفیت افشا و هزینه سرمایه رابطه منفی معنی‌داری وجود دارد. در واقع با افزایش کیفیت افشا، تلاش سرمایه‌گذاران برای دسترسی به اطلاعات محرمانه کاهش یافته و در نتیجه عدم تقارن اطلاعاتی کاهش می‌یابد. با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، نقد شوندگی سهام و هزینه معاملات کاهش یافته و تقاضا برای سهام شرکت افزایش می‌یابد که این موضوع کاهش هزینه سرمایه شرکت را به دنبال خواهد داشت.
امراله (1392)، به بررسی تأثیر فراوانی گزارش‌های مالی بر اطلاعات نامتقارن و هزینه سرمایه در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. در این پژوهش اطلاعات مالی ‎104 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی ‎1386 تا ‎1391 بررسی شده است. نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه اول نشان داد که بین فراوانی گزارش‌های مالی و اطلاعات نامتقارن شرکت‌ها رابطه معنادار و معکوسی وجود دارد. همچنین نتایج پژوهش در ارتباط با تایید فرضیه دوم می‌توان نشان از آن داشت که بین فراوانی گزارش‌های مالی و هزینه سرمایه شرکت‌ها رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد.
علیزاده طلاتپه (1392)، به بررسی اثرات سطح افشای داوطلبانه بر عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل فرضیه‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین سطح افشای داوطلبانه با عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار بورس تهران، رابطه معناداری وجود ندارد، ولی بین عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازار بورس تهران، رابطه مثبت معناداری وجود دارد.
ساسانی نژاد (1392)، به بررسی ارتباط بین رتبه‌بندی حاکمیت شرکتی و مدیریت سود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. بدین منظور اطلاعات ‎98 شرکت طی سال‌های‎ 1384 الی ‎1390 به کار رفته شده است. جهت رتبه‌بندی مکانیزم های حاکمیت شرکتی از روش رتبه‌بندی تاپسیس از رویکردهای MCDM استفاده گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد مدیریت سود در رتبه‌های بالا حاکمیت شرکتی کمتر اتفاق می‌افتد یعنی هرچه از رتبه‌های بالا به سمت رتبه‌های پایین حرکت کنیم مدیریت سود افزایش پیدا می‌کند. شرکت‌هایی که دارای رتبه بالا حاکمیت شرکتی می‌باشند به سبب افزایش کنترل مدیریتی (مدیریت سود) و شفافیت اطلاعات مالی، میزان اعتماد سهامداران و سرمایه‌گذاری در این‌گونه شرکت‌ها افزایش پیدا می‌کند.
ایمنی (1392)، به بررسی تأثیر عدم تقارن اطلاعاتی و کیفیت سود بر هزینه سرمایه سهام عادی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. تعداد 106 شرکت در طی دوره زمانی 1385 تا 1390 مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد فرضیه اصلی این تحقیق مبنی بر وجود رابطه معنی‌دار بین عدم تقارن اطلاعاتی و کیفیت سود با هزینه سرمایه سهام عادی در سطح اطمینان 95% رد می‌شود، اگر چه با وارد کردن متغیرهای کنترلی در مدل، این فرضیه پذیرفته می‌شود. همچنین بین عدم تقارن اطلاعاتی هزینه سرمایه سهام عادی به عنوان فرضیه فرعی اول، رابطه‌ای مثبت و بین کیفیت سود و هزینه سرمایه سهام عادی به عنوان فرضیه فرعی دوم، رابطه‌ای منفی وجود دارد که هیچ‌کدام از رابطه‌ها معنیدار نیستند و به این ترتیب فرضیه فرعی اول و دوم نیز رد می‌شود که آن‌ها نیز با وارد کردن متغیرهای کنترلی پذیرفته می‌شوند.
مشایخی و فرهادی (1392)، به بررسی تأثیر اندازه شرکت بر رابطه بین کیفیت افشا و هزینه حقوق صاحبان سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. دوره زمانی مورد بررسی بین سال‌های 1382 تا 1389 و شامل 98 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. نتایج بدست آمده از پژوهش فوق نشان می‌دهد که رابطه منفی و معنی‌داری بین کیفیت افشا و هزینه حقوق صاحبان سهام، برای گروه شرکت‌های بزرگ وجود دارد، اما همچنین رابطه‌ای برای گروه شرکت‌های کوچک‌تر از میانگین قابل مشاهده نیست.
خدامی پور و امینی نیا (1392)، به بررسی ارتباط بین اجتناب از پرداخت مالیات و هزینه بدهی و تأثیر مالکیت نهادی بر این رابطه پرداختند. برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از رگرسیون حداقل مربعات تعمیم‌یافته (GLS)، برای داده‌های پانل استفاده شده است. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که رابطۀ منفی بین اجتناب از پرداخت مالیات و هزینۀ بدهی وجود دارد. این رابطۀ منفی نشان می‌دهد که اثر مناسب مالیاتی ناشی از اجتناب از پرداخت مالیات می‌تواند به عنوان بدهی برای شرکت به کار رود، از این رو اجتناب از پرداخت مالیات می‌تواند به عنوان جانشین استفاده از بدهی باشد. علاوه بر این نتایج حاکی از این است که سطح مالکیت نهادی بر ارتباط بین اجتناب از پرداخت مالیات و هزینۀ بدهی تأثیر معناداری ندارد.
ستایش و همکاران (1392)، به بررسی تأثیر عدم تقارن اطلاعاتی بر هزینه سرمایه پرداختند. نتایج حاصل از بررسی 94 شرکت در طی دوره زمانی 1390-1383 با استفاده از داده‌های ترکیبی حاکی از آن است که بین عدم تقارن اطلاعاتی و دو معیار هزینه سرمایه یعنی هزینه سرمایه سهام عادی و هزینه بدهی رابطه معنادار وجود دارد اما بین عدم تقارن اطلاعاتی و دو معیار دیگر هزینه سرمایه یعنی هزینه سرمایه سود انباشته و میانگین موزون هزینه سرمایه رابطه معناداری وجود ندارد.
معصومی (1393)، به بررسی رابطه بین حاکمیت شرکتی و ریسک (شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران) پرداخته است. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر مکانیزم های حاکمیت شرکتی شامل اندازه هیئت‌مدیره، استقلال هیئت‌مدیره، دوگانگی نقش مدیرعامل، مالکیت مدیریتی، مالکیت متمرکز و مالکیت خانوادگی بر ریسک شرکت‌های مورد بررسی است. در تحلیل‌ها از داده‌های 91 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در فاصله زمانی 1391-1387 استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که رابطه مثبت و معناداری بین اندازه هیئت‌مدیره، مالکیت متمرکز و دوگانگی با ریسک وجود دارد. هم‌چنین رابطه منفی و معناداری بین مالکیت خانوادگی و استقلال هیئت‌مدیره با ریسک وجود دارد، ولی رابطه معناداری بین مالکیت مدیریتی و ریسک وجود ندارد. به‌علاوه رابطه مثبت و معناداری بین ساختار حاکمیت شرکتی با ریسک شرکت وجود دارد.
خلعتبری و همکاران (1393)، به بررسی تأثیر حاکمیت شرکتی بر عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته‌اند. نمونه‌ی پژوهش از میان شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بــهـادار تهران در سال‌های 1386 تا 1391 انتخاب شده است. هدف از انجام این تحقیق، تعیین تأثیر مکانیزم های حاکمیتی همچون حضور سهامداران نهادی، تعداد اعضای غیر موظف هیئت‌مدیره، اندازه‌ی هیئت‌مدیره، نقش دوگانه مدیرعامل بر عملکرد شرکت‌ها است. نتایج پژوهش، بیانگر آن اسـت که رابطه‌ی معنی‌داری بین حضـــور سهامداران نهادی، تعداد اعضای غیر موظف هیئت‌مدیره، اندازه‌ی هیئت‌مدیره، نقش دوگانه‌ی مدیرعامل و عملکرد، وجود ندارد.
سعیدی (1393)، به بررسی تأثیر سرمایه فکری بر کاهش هزینه سرمایه‌ای برحسب شرکت‌های خدماتی و تولیدی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. جزای سرمایه فکری با استفاده از مدل پولیک در دوره زمانی ‎1387 تا ‎1390 محاسبه و یا رگرسیون چند متغیره رابطه آن با هزینه حقوق صاحبان سهام سنجیده شد. بر اساس یافته‌ها، ارزش‌افزوده سرمایه فکری با هزینه حقوق صاحبان سهام رابطه منفی و معنی‌دار دارد. همچنین ارزش‌افزوده سرمایه انسانی رابطه منفی و معنی‌دار با هزینه حقوق صاحبان سهام دارد؛ به عبارت دیگر، موجب کاهش هزینه سرمایه می‌شود؛ اما ارزش‌افزوده سرمایه فیزیکی به کار گرفته شده و ارزش‌افزوده سرمایه ساختاری با هزینه حقوق صاحبان سهام رابطه معنی‌دار نداشت.
میرحسینی گنجی (1393)، به بررسی رابطه بین حاکمیت شرکتی و عملکرد صندوق‏های سرمایه‏گذاری پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. در این راستا تعداد 32 صندوق سرمایه‌گذاری مشترک پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1390-1391 انتخاب و ارتباط بین رتبه حاکمیت شرکتی و عملکرد آن‌ها بصورت مقطعی مورد مطالعه قرارگرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد ارتباط غیرخطی بین حاکمیت شرکتی و عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری وجود دارد و این رابطه غیرخطی دارای نقطه مینیمم است، یعنی اعمال حاکمیت شرکتی در ابتدا سبب کاهش عملکرد صندوق‌ها شده و سپس باعث افزایش عملکرد آن‌ها می‏شود.
مسعودی (1393)، به بررسی مطالعه تأثیرپذیری رابطه بین کیفیت افشاء و هزینه سرمایه سهام عادی از اندازه شرکت پرداخته است. بدین منظور داده‌های مورد نیاز از‎187 شرکت عضو بورس اوراق بهادار تهران، در طی دوره زمانی‎1387 تا‎1391 جمع‌آوری گردیده است. نتایج پژوهش نشان داد که اندازه شرکت تأثیر مثبت بر کیفیت افشا دارد و از سوی دیگر کیفیت افشا رابطه منفی با هزینه سرمایه سهام عادی دارد که این رابطه منفی در شرکت‌های با اندازه بزرگ قوی‌تر از شرکت‌های با اندازه کوچک می‌باشد.
طاهر منش گرجی (1393)، به بررسی رابطه بین مالیات و هزینه سرمایه شرکت‌های سهامی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. هدف از تحقیق تأثیر درآمدهای مالیاتی بر هزینه سرمایه در شرکت‌های سهامی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1387 تا 1391 و با روش رگرسیون پنل دیتا می‌باشد. نتایج حاصل از تحقیق برای تایید فرضیه نشان داد که درآمد مالیاتی، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام و سود خالص با هزینه سرمایه رابطه مثبت معناداری دارد.
نوروزی و همکاران (1393)، به بررسی رابطه بین حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه سهام عادی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداختند. جامعه آماری تحقیق حاضر تعداد 52 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. حاکمیت شرکتی در این پژوهش با استفاده از چهار شاخص (تمرکز مالکیت، مالکیت نهادی، درصد مدیران غیر موظف و دوگانگی وظایف مدیرعامل) اندازه‌گیری شد. از اطلاعات صورت‌های مالی شرکت‌ها در طول سال‌های 1391-1387 برای اندازه‌گیری هزینه سرمایه سهام عادی استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های حاکمیت شرکتی بر هزینه سرمایه سهام عادی اثرگذار است. شاخص‌های تمرکز مالکیت و درصد مدیران غیر موظف و اندازه شرکت اثر مستقیم معناداری بر هزینه سرمایه سهام عادی دارند. ابعاد مالکیت نهادی و دوگانگی وظایف مدیرعامل اثر معکوس معناداری بر هزینه سرمایه سهام عادی دارند.
2-31- نتیجهگیری از بررسی ادبیات و پیشینه تحقیق
بر اساس مطالب مذکور، هزینه سرمایه یکی از مباحث اساسی است که به دلیل کاربردهای وسیع آن در ادبیات مالی از اهمیت ویژهای برخوردار است و در تمامی مدلهای ارزیابی اوراق بهادار، تعیین هزینه سرمایه و اجزای آن ضرورت انکارناپذیر است و به همین دلیل عوامل تعیین‌کننده هزینه سرمایه همواره یکی از چالشهای مهم در ادبیات مالی میباشد.
از طرفی از آنجا که کاهش هزینه سرمایه منجر به افزایش ارزش شرکت میگردد و تحقیقات انجام شده در ایران در زمینه تأثیر مکانیزمهای حاکمیت شرکتی بر ارزش شرکت دارای انسجام و نتیجه یکسانی نیستند، لذا در این پژوهش درصدد بررسی ارتباط شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه هستیم تا بدین‌صورت تأثیر این شاخص را به صورت غیرمستقیم بر ارزش شرکت و افزایش ثروت سهامداران بسنجیم.
در فصل حاضر ادبیات پژوهش مربوط به حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه و نیز تحقیقات انجام شده در این زمینه بررسی شد. مدلهای مختلف محاسبه هزینه حقوق صاحبان سهام به‌ اجمال مورد بررسی قرار گرفت و از بین آن‌ها مدل گوردون به دلایل زیر جهت محاسبه هزینه حقوق صاحبان سهام انتخاب گردید:
1- امکان دسترسی به دادهها در مدل گوردون
2- سازگاری مدل گوردون با شرایط بورس اوراق بهادار تهران

                                                    .