پایان نامه دنیا و آخرت، معنای لغوی

دانلود پایان نامه

2-7-2-4. ناامیدی
یکی دیگر از آسیب‌های روش ابتلاء که در موارد آزمون به گرفتاری‌ها و سختی‌ها، رشد و شکوفایی انسان را در معرض خطر قرار می‌دهد، ناامیدی است. که قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «… وَ اِن تُصِبُهم سَیئهٌ بِما قَدَّمت اَیدیهم اِذا هُم یقنُطون» اگر ناخوشی به آن‌ها رسد به خاطر آن چه پیش از این انجام دادند، ناامید می‌شوند. اگر در تنگنای مشکلات انسان به فطرت خود رجوع نکند و آن امیدگاه و مامن مستحکم و توانا را تکیه گاه خود قرار ندهد و از غیر او دست نکشیده و چشم فرو نبندد، دچار ناامیدی می‌شود. چون به اموری که در حقیقت هیچ استقلال و توانایی ندارند تکیه کرده و با شکست آن‌ها تمام امیدش را از دست می‌دهد. و فراموش می‌کند که رحمت و رفاهی که پیش از این امتحان داشت از سوی خدا بود و هم او می‌تواند این رنج را به گشایش تبدیل کند. «لَئِن اَذَقنا النّاسَ مِنّا رَحمَهً ثُمّّ َنزَعناها مِنهُ اِنَّهُ لِیؤُسٌ کَفوُر…» اگر خوشی را به مردم بچشانیم و سپس از آن‌ها بازگیرم بدرستی که ناامید و کفران گر هستند. در این مورد آیات دیگری در قرآن وجود دارد.
علت ناامیدی‌ها در موارد بسیاری این است که رحمت و نعمت خدا را مستقل دیده و جدای از خداوند ملاحظه می‌کنیم و به آن وابسته می‌شویم. در نتیجه وقتی از دست می‌رود، دیگر چیزی برای دلخوشی نمی‌ماند. اما اگر نعمت‌ها و رحمت‌های الهی را در ربط و پیوند با او ببینیم، حتی اگر همه‌ی آن‌ها گرفته شود منبع رحمت نامتناهی باقی و همراه ماست و ذره‌ای ناامیدی در دل راه پیدا نمی‌کند.
«وَ مِن النّاس مِن یعبُد اللهَ عَلی حَرف فأن اِصابَهُ خَیرٌ اطمَئنَّ بِه و اِن اصابَتهُ فِتنهٌ اِنقَلَبَ عَلی وَجهه خَسر الدُّنیا و الآخرهَ ذلکَ هُو الخُسرانُ المبینُ» و از میان مردم کسی است که خداوند را در حاشیه بندگی می‌کند، اگر خیر و خوشی به او رسد دلبسته و مجذوب آن می‌شود و اگر به گرفتاری دچار شود، روی برتافته دنیا و آخرت را زیان می‌کند و این زیان آشکار است. قرآن مجید در آیات زیادی خسران و گمراهی در فراز و فرود آزمون‌ها‌ی الهی را تذکر داده است.
2-7-2-5. حسد
یکی دیگر از آفات ابتلا به شرور حسد است و هنگامی در انسان پدید می‌آید، که ببیند شخص دیگری نعمتی در اختیار دارد که به خاطر محدودیت مورد تزاحم است یا موقعیت و امتیاز و یژه‌ای را برای دارنده ایجاد می‌کند که همه نمی‌توانند آن را بدست آورند. در این وضعیت وقتی شخص آن نعمت را در کسی دید که رسیدن به آن را برای خود دشوار یا ناممکن می‌بیند، به صاحب آن نعمت حسد می‌ورزد.
بنابراین وقتی کسی به بدی و نقمت آزموده می‌شود، در معرض این آفت قرار می‌گیرد. امام سجاد (علیه السلام) در دعای شریفی این آفت را یادآور شده می‌فرمایند
«اللّهُمَّ صَلِّ عَلی محمَّد و اله و ارزَقنی سَلامَه الصَّدر مِن الحَسَد حَتی لا اَحسُدُ اَحَداً مِن خَلقِکَ عَلی شیء مِن فَضلِکَ وَ حتّی لا اَری نِعمَهً مِن نِعمَکَ عَلی اَحَدً من خلقک َفی دینٍ اَو دُنیا اَو عافیهٍ اَو تقوا اَو سَعَه اَو رَخاءٍ الاّ رَجَوت لِنَفسی اَفضَلَ ذلکَ بِکَ مِنکَ وَحدَکَ لا شَریک َلکَ»
خدایا درود فرست بر محمد و خاندانش و روزی‌ام فرما سلامتی سینه از حسد را تا این که به هیچ یک از آفریدگانت در نعمت‌ها و تفضلت حسد نورزم. و برای هیچ یک از آفریدگانت نعمتی از نعمت‌های دینی یا دنیایی، عافیت یا پرهیزگاری یا گشودگی یا راحتی را نبینم مگر این که برای خود برتر از آن را از تو بخواهم. تو یکتا و بی‌شریک هستی.
بنابراین در سختی‌ها و آزمون‌ها‌ی دشوار الهی، غبطه خوردن و امید به فضل و رحمت حق می‌تواند حسد را برطرف سازد.
2-7-2-6. غفلت
آزمون‌های سخت هم غفلت آورند و موجب می‌شوند که شخص نعمت‌ها و رحمت بیکران خدای تعالی را نبیند و در نتیجه به ناامیدی و کفر و گمراهی برسد. حضرت علی (علیه السلام) فرموده است: «بِعَوارِضِ الآفاتِ تَتَکََدّر النِّعم» در معرض دشواری‌ها نعمت‌ها تیره و تار شده، مورد غفلت قرار می‌گیرد.
کسی که به رنج و ناخوشی مبتلا شده ممکن است چنان مشغول حل مشکلاتش شود و از خداوند و آزمون او غفلت کند، که برای حل مشکل در حال غفلت از قادر حکیم به هر کاری دست بزند و از این آزمون ناکام برآید.
در دعاهای شریف معصومین هم این آفت بزرگ یادآوری شده است. «رَبِّ حَسَّنتَ خَلقِی و عَظَّمتَ عافِیتی وَ وَسَّعتَ عَلی فی رِزقِی وَ لَم تَزل تَنقُلنِی مِن نِعمَهٍ الی کَرامه وَ مِن کَرامَه الی فَضلٍ تُجَدِّد لِی ذلکَ فی لَیلی وَ نَهاری لا اَعرِف غَیر ما اَنا فیه حتّی ظننتُ اَنَّ ذلکَ واجبٌ علیکَ لِی و انه لا ینبغی لی ان اکون فی غَیرِ مَرتَبتِی…» پروردگارا، آفرینشم را نیکو و سلامتی‌ام را بزرگ و روزیم را گسترده قرار دادی. و همواره از یک برخورداری به بزرگواری و از بزرگواری به برتری سیر دادی و روز و شب نو به نو بر من احسان کردی تا جایی که غیر از آن چه در آن هستم نشناخته و گمان کردم این‌ها بر تو واجب است و سزاوار من نیست که در غیر این مرتبه‌ام قرار گیرم…»

فصل سوّم:
تزکیه اخلاقی، شناخت و مبانی آن

1) معنای لغوی تزکیه
2)واژه‌های مرتبط با تزکیه
3) معنای اصطلاحی تزکیه