پایان نامه رایگان با موضوع شرایط آب و هوایی، ویژگیهای طبیعی

دانلود پایان نامه

شهرستان دهلران از سه بخش مرکزی ، موسیان و زرین آباد تشکیل شده است . و دارای 6دهستان به نامهای اناران (بخش مرکزی) ، نهرعنبر ، ابوغویر و دشت عباس (بخش موسیان) ، دهستانهای سید ناصرالدین و سید ابراهیم (بخش زرین آباد) است . (منصوری ، 1391: 55)
3-1-1- ناهمواریها
3-1-2- ساختار زمین شناسی منطقه
شهرستان دهلران در منتهی الیه غربی استان ایلام و درجنوب غرب کشور واقع است . پراکندگی کوهها و تپه ها در جهت شمالغرب – جنوب شرقی ، در امتداد چین خوردگی سلسله جبال زاگرس است و در حقیقت ارتفاعات ، مناطق مرتفع تاقدیس ها ، و دشتها ناودیس هایی هستند که از آبرفت پوشیده شده اند . قلل مرتفع دال ، سیاه کوه ، دینارکوه ، و کوه اناران مناطقی هستند که مرز آب و هوایی و جغرافیایی شهرستان دهلران و آبدانان را تشکیل می دهند . این منطقه از غرب به کوه گچ و کوه تونل و از جنوبشرقی به کوه کوتب محدود می گردد . پست ترین نقطه آن در نزدیکی رود دویرج در حوالی فکه واقع است که 45 متر از سطح دریا ارتفاع دارد . در جهت شمالشرقی – جنوبغربی اختلاف ارتفاع بین دشت و رشته کوهها متناوبا تکرار می شود و از جنوب به شمال شدیدتر می گردد . با توجه به گستردگی ارتفاعات ، رودخانه ها نیز در همان مسیر جریان یافته اند وگاه با بریدن تاقدیس ها به ناو دیس های جنوبی راه می یابند . ( بنیاد مسکن ، 1368: 34)

شکل شماره 3- 1- نقشه موقیعت منطقه مورد مطالعه
3-2- ویژگیهای طبیعی
3-2-1- انواع سنگها
شهرستان دهلران در واحد زمین شناسی زاگرس چین خورده واقع شده است و دارای سنگهای رسوبی است و از سنگهای آذرین و دگرگونی اثری وجود ندارد ، سنگهای آهکی ضخیم لایه و نیز آهکهای سست و نازک به همرا شیلهای به رنگ مختلف دیده می شوند ، مارنها در کنار آهک به صورت متناوب وجود دارد . علاوه بر اینها سازند گچساران با ضخامت زیاد خود تناوبی از گچ و نمک و ایندریت وگاه آهک است که اثر زیادی بر کیفیت آب ها و خاک منطقه داشته و در بخشهای سطحی نیز ماسه و سنگ به همراه لایه های رسی وجود دارد . این واحدهای زمین شناسی ضمن تاثیری که در پیدایش و تکامل خاک و پوشش گیاهی دارد در تامین مصالح ساختمانی نیز نقش مهمی دارد .
در شهرستان دهلران علاوه بر ارتفاعات ، چند دشت عمده نیز وجود دارند که در حقیقت این دشتها ناودیسهایی هستند که از آبرفتها پوشیده شده اند . ضخامت این آبرفتها عموما کم و ندرتا به 150متر می رسد . ولی به طور متوسط ضخامتی در حدود 50 تا 60 متر دارند . وجود لایه های کم ضخامت دانه درشت و لایه های ضخیم رس نشانه عدم پایداری در عوامل پدید آورنده رسوبات و عدم جور شدگی رسوبات نشانه سیلابی بودن رسوبات دانه درشت است . ( معاونت استانداری ایلام ، 1390 :16)
3- 2- 2- خاک شناسی
خاک حاصل عمل هوازدگی است که از لحاظ تامین غذای انسانها و سایر جانداران اهمیت بسیاری دارد . خاک رابطی است میان سنگهای پوسته زمین و جهان جانداران . برای تشکیل خاک ، هوازدگی فیزیکی و شیمیایی هر دو موثرند ؛ ولی عوامل موثر در تشکیل خاک عبارتند از : نوع آب و هوا ، سنگ مادر ، زمان ، وضع ناهمواریها و نوع جانداران . شهرستان دهلران به دلیل سن کم در مقیاس زمین شناسی و آب و هوای گرم و خشک دارای خاکهای ضخیم با طبقات تکامل یافته نیست چرا که چین خوردگی زاگرس بسیار جوان بوده و فرصت کافی برای پدید آمدن خاک وجود نداشته است و از طرف دیگر وجود آب و هوای گرم و خشک از تشکیل خاک و تولید آن جلوگیری کرده و مانع عمده ای در جلوگیری از تکامل پروفیل خاک ایجاد می کند . با توجه به شرایط آب و هوایی ، بدیهی است که آهکها جز تخریب فیزیکی هیچ نوع خاک شیمیایی را تولید نکرده و خاک سبک و دانه درشتی را پدید می آورد . مارنها عموما به راحتی فرسوده شده و خاک مناسبی را تولید می کنند ولی وسعت تولید خاک و نیز عمق آن محدود است . ماسه سنگها و سیلتستونها نیز خاک سبک و قابل باغداری را پدید آورده اند اما خاکهای رس با توجه به وجود گچ و نمک بعلت نگهداری املاح کیفیت مطلوبی ندارند .گچ ها و نمک ها نیز تپه ماهورهایی را به وجود می آورند که خاک کم ضخامت وکم بازده گچی را تولید کرده است . در مناطق غربی شهرستان که کوههای گچی برونزد زیادی دارند خاکها عموما دانه ریز و شدیدا گچی بوده و فاقد ارزش کشاورزی می باشند ، چرا که علاوه بر کیفیت متراکم و ژیپسی خاک ، نیازمند تسطیح نیز می باشند . در بخشهای مرکزی و شرقی که ناودیس ها بطور گسترده تری ظاهر می شوند توسط رسوبات آبرفتی آبراهه ها و رودخانه ها پر شده اند . ضخامت آبرفت ها در این مناطق گاه تا 120 متر هم می رسد . خاک سطحی این مناطق در بخشهای شمالی که نسبتا مرتفع تر می باشد ، دانه درشت بوده و به طرف پایین دست دانه ریز می شود . چنانکه در مناطق مرکزی و جنوبی دهلران خاکهای رسی و سیلتی دیده می شود که گاه تا 5 متر ضخامت دارند . در دشت دهلران بعلت نزدیکی سازند گچساران و نیز شور وگچی بودن رسوبات حمل شده توسط رود میمه کیفیت خاکها پایین است . مطالعات و تحقیقات خاک شناسی در این منطقه نشان می دهد که در میان انواع خاکها غلبه با لیتوسل های آهکی متشکل از مارنهای نمکی وگچی در ناحیه خاکهای بیابانی و سیروزوم می باشد . این نوع خاک قریب به بیش ازنیمی از کل مساحت استان ایلام رادر بر گرفته است . دو نوع خاک دیگر در منطقه دهلران به چشم می خورد ، یکی خاک قهوه ای (در بخش غربی و شمال دهلران ) و دیگر خاکهای آهکی جنگلی در شمال آن است . آخرین نوع خاکی که به وجودش باید اشاره کرد خاک رسوبی بافت درشت در قسمتهای میان کوهی غربی است . مطالعات اجمالی خاکهای دهلران نشان می دهد که در قسمت مرکزی و جنوبی دشت ، عمق خاک عاملی محدود کننده است . همچنین خاکهای کم عمق بر روی مارن های حاوی گچ زیاد در ناحیه ساحل چپ رودخانه میمه قرار دارد و خاکهای شمال شرقی و جنوب غربی دشت که در مخروط افکنه های آبرفتی دامنه ای قرار دارند ، دارای محتوای بافت متوسط شنی است و در بعضی نقاط نیز تا اندازه ای کم عمق بوده و برای کشت درخت مناسب می باشد . (سازمان برنامه و بودجه ،1372: 61)
واحدهای اراضی ، مجموعه ای اراضی می باشند که از نظر خاک ، شیب ، پستی و بلندی ، اقلیم و ماده اولیه مشابهت داشته باشند . واحد های اراضی این شهرستان بر اساس تیپ های عمده به شرح ذیل می باشند :
– اراضی کوهستانی (تیپ 1) : کوهستانهای مرتفع با بیرون زدگیهای سنگی خیلی زیاد و قلل تند ، این اراضی در منطقه روستاهای بخش مرکزی عموما از سنگهای آهکی تشکیل شده اند . این اراضی دارای پوشش خاکی و گیاهی خیلی کم بوده و در مناطق پایین دست ، مراتع با خاک کم عمق را تشکیل می دهند .
– اراضی تپه ای (تیپ 2) : تپه هایی با قلل مدور و پوشش خاکی کم عمق تا نیمه عمیق ، عموما بر روی مواد آهکی ، بدون بیرون زدگی سنگی ، دارای پوشش گیاهی مرتعی یا کشت دیم غلات می باشند .
– اراضی فلات ها(تیپ3) : فلاتها با پستی و بلندی کم تا متوسط ، فرسایش آبی متوسط ، متشکل از آبرفتهای بادبزنی شکل سنگریزه دار قدیمی ، دارای خاک عمیق تا نیمه عمیق سنگ ریزه دار با بافت متوسط تا سنگین که بیشتر بصورت مراتع و محل چرای دام در اطراف دهلران محسوب می شود .
– واحد اراضی دشتهای دامنه ای(تیپ4) : با پستی و بلندی متوسط تا کم ، با فرسایش کم تا متوسط (آبی و بادی ) ، اکثرا دارای خاک عمیق با بافت سبک تا متوسط می باشند . این اراضی محل چرای دامها بوده و در نواحی جنوبی پراکنده اند .
– واحد اراضی دشتهای رسوبی (تیپ 5) : در کنار رودخانه های میمه و دویرج با خاک متفاوت ، دارای بافت متوسط تا سنگین و گاه شور ، خاک عمیق بوده و میزان کربنات کلسیم آن بین 30 تا55 درصد و مقدار گچ آن متغیر است و خاکها تکامل پروفیلی ندارند .
– واحد اراضی دشتهای سیلابی(تیپ6) : دارای فرسایش خندقی و آبراهه های نسبتا زیاد ، خاک نیمه عمیق ، همراه با آب زیر زمینی بالا و خاک در بیشتر قسمتها شور ، بافت متوسط تا سنگین وگاه دارای سنگ ریزه می باشد .
– واحد اراضی واریزه های بادبزنی شکل سنگ ریزه دار(تیپ7) : با شیب متوسط و با خاک کم عمق تا نیمه عمبق توام با سنگ ریزه های کوچک و بزرگ به مقدار زیاد در پای کوهها و دامنه ها ، بافت خاک معمولا سبک تا متوسط است .
– اراضی متفرقه(تیپ x) . ( بنیاد مسکن ، 1368 : 43)
3- 2- 3- دشت آبرفتی
چنانکه ذکر شد ، دشت ها ناودیس هایی هستند که توسط آبرفت ها ی رود خانه ای پر شده اند . ضخامت آبرفت ها عموما کم است و ندرتا تا 150 متر می رسد ولی بطور متوسط ضخامتی حدود 50 تا 60 متر دارند . وجود لایه های کم ضخامت دانه درشت و لایه های ضخیم رس نشانه عدم پایداری در عوامل پدید آورنده سوبات می باشد و از سوی دیگر عدم جور شدگی رسوبات ، نشانه سیلابی بودن رسوبات دانه درشت است .
در دوره کواترنری عقب نشینی آب های خلیج فارس ، فرسایش کوهها و طغیان رودخانه ها و به جا ماندن رسوبات آنها سبب به وجود آمدن دشتهای آبرفتی گردیده که امروز آثار آن در نواحی جنوب غربی و جنوب استان ایلام (دهلران) مشاهده می شود . زمینهای این مناطق دارای خاکهای رسی بوده و برای کشاورزی بسیار مساعد است . از مهمترین این دشتها در منطقه دهلران می توان به دشت های گرمسیری دهلران ، دشت موسیان و دشت عباس اشاره کرد . ( منصوری ، 1391: 28)
3- 2- 4- چینه شناسی