پایان نامه رایگان با موضوع موانع توسعه کشاورزی، منطقه مورد بررسی

دانلود پایان نامه

برای پی بردن به این نکته که بیشترین روستاهای منطقه از نظر جمعیتی در چه رده و طبقه ای قرار می گیرند ، نیاز است که آنها را طبقه بندی نمود و بر این اساس می توان متوجه شد که اکثریت روستاها دارای چه مقدار جمعیت هستند و آیا می توان برای همه آنها امکانات و خدمات عمومی به وجود آورد و یا اینکه با انتخاب روستاهای پر جمعیت تر با موقعیت مناسب تر به ارائه خدمات جهت استفاده سایر روستاها که امکان ارائه خدمات به آنها میسر نمی باشد ، پرداخت ؟
جدول 3 – 20- طبقه بندی جمعیتی روستاهای شهرستان دهلران در سه دوره سرشماری 75و85و90 ،
سال
رده های جمعیتی 1375 1385 1390
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
49-1 69 9/53 41 6/38 43 3/38
99-50 21 16 10 4/9 10 9/8
249-100 16 5/12 20 8/18 17 1/15
499-250 14 9/10 18 9/16 23 5/20
999-500 8 25/6 17 16 16 2/14
1000+ 0 0 0 0 3 6/2
جمع 128 100 106 100 112 100
منبع : مرکز آمار ایران ، تهیه و ترسیم از نگارنده
با توجه جدول 3 – 20 می توان گفت که در هر سه دوره سرشماری بیشترین تعداد روستاهای منطقه بین 1تا49نفر جمعیت داشته اند . که میزان آنها به ترتیب 9/53درصد در سال 75، 6/38درصد در سال 85 و 3/38درصد در سال90 بوده است . روند کلی در این رده کاهشی است و می بینیم که فراوانی آنها از 9/53درصد در سال 75 به 3/38 درصد در سال 90 کاهش یافته اند . اگر روستاهای بین 50 تا 99 نفر و روستاهای بین 100تا249 نفر را هم به آنها اضافه کنیم متوجه می شویم که در همه ادوار سرشماری بیش از 60درصد روستاها کمتر از 250 نفر جمعیت داشته اند . در رده روستاهای 50 تا 99 نفر درصد روستاها در حال کاهش است و از 16درصد در سال 75 به 4/9درصد درسال 85 و9/8 درصد درسال 90 کاهش یافته اند . روستاهای بین 100تا 249 نفر از 5/12درصد در سال 75 به 8/18درصد در سال 85 افزایش یافته اند اما در سال 90 به 1/15درصد کل روستاها کاهش یافته اند . در رده روستاهای بین 250 تا 499روند افزایشی است و از9/10درصد در سال 75 به 9/16درصد در سال 85 و 5/20درصد در سال 90 افزایش یافته اند . در رده روستاهای 500تا 999 نفر ، از 25/6درصد درسال 75 به 16 درصد در سال 85 افزایش یافته و در سال 90 به 2/14 کاهش می یابد . و در آخرین رده که روستاهای بالای هزار نفر است درصد آنها ا ز 0درصد در سالهای 75 و 85 به 6/2 درصد افزایش یافته است . با توجه به داده های جدول 3 – 20 نتیجه می گیریم که بیشتر روستاهای منطقه کمتر از 100 نفر جمعیت دارند هر چند که روند کلی به سمت افزایش تعداد و درصد روستاهای بزرگتر است و پیدایش 3 روستای بیش از 1000نفر در سال 90وکاهش میزان روستاهای کمتر از 100نفراز 70 درصد کل روستاها در سال 75 به حدود46درصد در سال 90 موید این نظر است . نوسان تعداد و میزان روستاها به ویژه در طبقات پایین تر نشانه ناپایداری روستاهای کوچکتر است و تاثیر پذیری این سکونتگاهها از شرایط و چگونگی تحولات محیط پیرامون خیلی زیاد است و شرایط طبیعی منطقه ، پیشینه زندگی عشایری و هم جواری با مرز و مسائل ناشی از جنگ در روند تکوین روستاهای منطقه موثر بوده اند . نمودار3- 11 طبقه بندی جمعیتی روستاهای دهلران در سرشماریهای سالهای1375 ، 1385و1390را نشان می دهد .
شکل 3- 10– نمودار طبقه بندی جمعیتی روستاهای دهلران در سالهای 1390،1385،1375

منبع : مرکز آمار ایران ، تهیه و ترسیم از نگارنده
3-3- 3- 3- وضعیت امکانات و خدمات عمومی موجود در سکونتگاههای روستایی
یکی از عوامل موثر در افزایش روند مهاجرت روستاییان به شهرها ، عدم ارائه امکانات و خدمات مختلف عمومی در روستاها می باشد . بنابراین با شناخت روستاهای محروم و ارائه خدمات مورد نیاز به روستاییان می توان روند مهاجرت را کندتر کرد و مانع از تخلیه روستاها گردید . اگر چه ارائه خدمات به تمام روستاها میسر نیست اما می توان با برنامه ریزیهای اصولی و واقع بینانه اکثریت روستاها را از خدمات عمومی بهره مند ساخت . از این رو بطور اجمالی به بررسی وضعیت روستاهای شهرستان از نظر امکانات و خدمات عمومی می پردازیم تا بتوان به وضعیت کلی خدمات عمومی در روستاها پی برد . در این بررسی متوجه می شویم که بین مقدار جمعیت و خدمات عمومی موجود در روستاها یک رابطه مستقیم وجود دارد ، هر چه روستاها از جمعیت بیشتری برخوردار باشند میزان برخورداری آنها از خدمات و امکانات عمومی بسشتر است و بالعکس . همچنین بین فاصله روستاها از مرکز شهرستان ، مرکز بخش و دهستان و میزان بهره مندی آنها از خدمات عمومی ، رابطه وجود دارد . و معمولا روستاهای نزدیک به مراکز به نسبت روستاهای دورتر از وضعیت خدماتی بهتری برخوردار هستند . مثلا می توان روستاهای شهرک وحدت و حاضرمیل در بخش مرکزی را نام برد . در مقابل روستاهای کوچک وکم جمعیت و همچنین دورتر از مراکز شهرستان و بخش مانند فرخ آباد ، خربزان پایین و بالا ، بوستانه و بانه موله در دهستانهای سید ناصرالدین و سیدابراهیم در بخش زرین آباد از حداقل امکانات و خدمات عمومی برخوردار هستند . و معمولا روستاهای دورتر و کم جمعیت به علت نبود امکانات وخدمات مهاجر فرست هستند .
از مجموع173روستای شهرستان دهلران ، 112روستای منطقه مسکونی است که بیشتر روستاهای مسکونی منطقه از برق و59 روستا از آب لوله کشی برخوردار هستند . از نظر خدماتی چون نمایندگی توزیع سوخت (نفت و سیلندرگازمایع) ، خانه بهداشت ، خدمات ارتباطی (پست و تلفن ثابت و پوشش تلفن همراه و شبکه های تلویزیونی ) تقریبا نیمی از روستاهای شهرستان از این خدمات برخوردار هستند . از نظر راههای ارتباطی 72روستا از جاده آسفالته و40روستا از جاده شوسه یا خاکی برخوردار هستند . مهمترین کمبود خدماتی در روستاهای شهرستان ، کمبود درمانگاه و مراکز بهداشتی است که در هیچ روستایی از شهرستان درمانگاه دایر نیست و در روستاهای بزرگ تنها خانه بهداشت دایر است که توسط بهیار اداره می شود و پاسخ گوی نیازهای فوریتی (اورژانسی) روستاییان نیست . روستاهای کوچکتر فاقد خانه بهداشت مستقل بوده و به صورت منظومه ای ، از خانه بهداشت واقع در روستاهای بزرگتر خدمات اولیّه بهداشتی می گیرند . از نظر خدمات آموزشی سعی شده با احداث مجتمع های آموزشی در مناطق روستایی ، امکان خدمت رسانی به روستاهای پراکنده که فاقد آستانه های جمعیتی لازم جهت استقرار مدارس هستند ، فراهم شود . در سال 1390تعداد 41واحد مدرسه ابتدایی ،14 واحد مدرسه راهنمایی و7واحد دبیرستان در مناطق روستایی شهرستان دایر بوده است .
با توجه به اطلاعات فوق ، می توان به کمبود امکانات و خدمات عمومی در روستاهای منطقه مورد بررسی به ویژه امکانات آموزشی و فرهنگی ، بهداشتی و درمانی پی برد.
3-3- 3- 4- فعالیت اقتصادی روستاها
همانطور که قبلا گفته شد محدودیتهای طبیعی ، بخصوص توپوگرافی و شیب زمین در قسمتهای شمال و شمال شرق شهرستان مانع از توسعه کشاورزی شده است . در مناطق جنوبی و غربی شهرستان علیرغم هموار بودن زمینها و وجود منابع آب زیر زمینی و رودخانه های فصلی و دائمی کشاورزی به ویژه در دهه های قبل ، چندان رواج نداشته است که علت اصلی آن پیشینه زندگی عشایری منطقه بوده است . درکناراین عامل باید نقش جنگ 8ساله را هم بپذیریم که باعث مهاجرت ناخواسته اهالی به مناطق دیگر و در نتیجه بایر ماندن اراضی زراعی شد . در طی جنگ اراضی وسیعی بخصوص در مناطق مرزی به مواد منفجره و مین آلوده شد که این یکی از مهمترین موانع توسعه کشاورزی است و پاکسازی این اراضی همچنان ادامه دارد .
از مجموع اراضی قابل کشت شهرستان که حدود103 هزارهکتار می باشد در حدود 35هزار هکتار آن به صورت آبی و باقی آن بصورت دیم کشت می شود . ( مدیریت جهاد کشاورزی ایلام : 1390 ) در بخش زرین آباد به علت بیشتر بودن بارش و وسعت کمتر اراضی ، کشت بیشتر بصورت دیم و نیمه ماشینی و در بخشهای مرکزی و موسیان به دلیل وسعت اراضی و کمبود بارش نسبت به بخش زرین آباد ، کشت به روش آبی انجام می شود .