پایان نامه رایگان با موضوع نظام سکونتگاهی، تحولات اجتماعی

دانلود پایان نامه

فرخ آباد دشت 128 4 176 10 192 6 643 3 783 3
دول منیری دشت 7 10 127 14 11 14 43 13 39 11
ده بنه کوهستانی 11 9 159 11 – – – – – –
قیراب پایکوهی – – 198 9 172 8 83 11 50 10
مازعبدلی پایین دشت – – – – 189 7 214 8 236 7
مازعبدلی بالا دشت – – – – 98 11 114 9 148 8
شور ماهی دشت – – – – 86 12 98 10 105 9
وحدت دشت – – – – – – 716 2 1041 1
اشکم گاو کوهستانی 45 8 72 16 – – – – – –
دستوار کوهستانی 48 7 145 12 – – – – – –
قورچ احمد کوهستانی 6 11 15 17 – – – – – –
*وضعیت فعلی روستاها ذکر شده است، این سه روستا قبل از جابجایی دارای موقعیت پایکوهی بوده اند .
منبع : مرکز آمار ایران ، تهیه و ترسیم از نگارنده
همان گونه که در این جدول دیده می شود تعداد آبادیها در دوره های مختلف سرشماری متفاوت است علت این تفاوت هم دو مورد است اول آنکه در مناطق عشایری چون مبنای مکان گزینی الزامات زندگی عشایری است و معمولا روستاها قادر به جوابگویی به نیازهای جدید ساکنین نیستند در نتیجه روستاها به همان سرعتی که پدیدار می شوند به همان سرعت هم برچیده می شوند . در این جدول آبادیهایی دیده می شود که در سال 55 و یا 65 جمعیت داشته و مسکون بوده اند اما در دوره های بعد جمعیتی نداشته اند و صرفا مکان یا روستای متروکه بوده اند . دقت در وضعیت این روستاها مشخص می کند که غالب آنها در نواحی پایکوهی و یا کوهستانی واقع بوده و فاقد توانهای لازم جهت استقرار و زندگی روستایی ، همچون خاک حاصلخیز ، موقعیت ارتباطی مناسب و امکانات و خدمات زیر بنایی هستند . از جمله این روستاها می توان به قورچ احمد ، دستوار ، اشکم گاو و ده بنه اشاره کرد که در سال 75 کاملا خالی از سکنه بوده اند .
نکته دوم که قبلا هم در این تحقیق به آن اشاره شده نقش جنگ در تحولات جمعیتی و نظام سکونتگاهی منطقه است ؛ در سال 65 جمعیت روستاهای پایکوهی بخش مرکزی چند برابر شده است اما با پایان جنگ و برگشت مهاجرین به شهر دهلران ، مجددا روند مهاجر فرستی روستاهای پایکوهی از سر گرفته شده و در سالهای اخیر شدت گرفته است . به طور مثال به روستاهای بیشه دراز ، هاویان ، ویله ، گرده بیشه ، حاضرمیل ، قیراب ، تم تمو ، گلسیری و سنگر نادر اشاره کرد که جمعیت انها در سال 65 به نسبت سال 55 چند برابر شده است . در همه این روستاها پس از پایان جنگ ، جمعیت مجددا کاهش یافته است .
گذشته از این دو نکته ای که گفته شد می توان به نقش شرایط طبیعی سکونتگاه بر تحولات جمعیتی آن اشاره کرد . در این جدول دیده می شود که روستاهای پای کوهی وکوهستانی بخش مرکزی یا خالی از سکنه شده اند و یا در حال خالی شدن هستند اما روستاهای واقع شده در دشت یا جابجا شده ، اکثرا روند جمعیتی مثبتی را طی می کنند . در روستاهای فرخ آباد ، تم تمو ، گلسیری ، کاور و وحدت این روند به خوبی مشاهده می شود . و این به خاطر داشتن موقعیت مناسب ارتباطی که ارائه خدمات به آنها را آسان می کند و همچنین وضعیت توپوگرافی ، شیب مناسب و زمینهای حاصلخیز است که زمینه مناسب برای کار کشاورزی و فعالیتهای جنبی برای ساکنین را فراهم می آورد . مقایسه روستاهای پایکوهی مثل بیشه دراز که در سالهای 55و65 رتبه اول جمعیتی را داشته و در سال 90رتبه7 را داشته با روستاهای واقع شده در دشت مثل فرخ آباد که در سال 55رتبه 4 جمعیتی ودر سال 90 رتبه 3جمعیتی را داشته ، نشان دهنده تاثیرات موقعیت روستا بر تحولات جمعیتی آن است . با توجه به آمار جدول 1-4می توان به نتایج زیر دست یافت :
1- پراکنش جمعیت در روستاهای بخش مرکزی دهلران ، ناموزون می باشد بطوریکه از نظر جمیعتی فقط یک روستا بالای 1000نفر وجود دارد (شهرک وحدت ) و این نشان دهنده تفاوت در توزیع جمعیت است .
2- مطابق آمار سال 1390تعداد 5 روستا دارای جمعیتی کمتر از 100نفر می باشند و تمام روستاها جمعیتی کمتر از 250 خانوار دارند . این مساله نشان دهنده ی کوچکی و کندی رشد جمعیت روستاهاست .
3 – روند مهاجر فرستی روستاهای پایکوهی ، سبب تخلیه جمعیت آنها و در نتیجه کاهش آستانه آنها برای ارائه خدمات شده است .
در ادامه به بررسی جداگانه تحولات جمعیتی روستاهای بخش مرکزی می پردازیم . برای این منظور روستاهایی که در سال 1390 دارای جمعیت بوده اند مورد بررسی قرار گرفته اند .
– روستای کاور: روستای کاور در دشتی هموار در پای کوه اناران در شمال جاده مواصلاتی دهلران- مهران واقع شده است و فاصله آن از شهر دهلران 45 کیلومتر می باشد در سال1355 دارای107 نفر جمعیت ، در سال 1365 دارای 258نفر جمعیت ، در سال 1375، 161نفر درسال1385، 456نفر و در سال 1390 دارای 485 نفر جمعیت بوده است . همانگونه که ملاحضه می شود رشد جمعیت این روستا در همه دوره ها بجز سال 1375 مثبت بوده است . که علت آن بازگشت مهاجرین جنگزده به شهر دهلران پس از پایان جنگ است . با این وجود این روستا به علت موقعیت مناسب ارتباطی در نزدیکی جاده مواصلاتی دهلران- مهران و دهلران – زرین آباد و توپوگرافی هموار و وجود زمینه های مناسب ناشی از باز گشایی مرز مهران و با جذب عشایر جهت اسکان توانسته است جمعیت خود را مجددا در سالهای 85و 90 افزایش دهد و علیرغم بیشترین فاصله تا شهر دهلران همچنان رتبه جمعیتی خود در سال 55 را که رتبه پنجم بوده حفظ کند .
– روستای هاویان: این روستا در 2کیلو متری شمال مسیر ارتباطی دهلران – مهران و فاصله 40 کیلومتری شهر دهلران و در مدخل دره واقع شده است . در سال 1355 دارای 145نفر جمعیت و در رتبه سوم جمعیتی در بین سکونتگاههای روستایی بخش مرکزی قرار داشته است . در سال 1365جمعیت آن به 421نفر افزایش یافته و در سال 1375 جمعیت آن 220نفر ، درسال 1385به 59 نفر و نهایتا در سال 1390 دارای 21نفرجمعیت بوده است . این روستا در سال 1390رتبه سیزدهم جمعیتی را به خود اختصاص داده و نزول ده پله ای در عرض35سال داشته است و از این نظر بدترین وضع را بین سکونتگاههای روستایی بخش مرکزی دارد . که مهمترین علت ان موقعیت نامناسب توپوگرافی وکمبود خدمات و امکانات و منابع تولیدی بوده است .
– روستای بیشه دراز: مرکز دهستان اناران که در 3کیلومتری شمال جاده ارتباطی دهلران – مهران و 30 کیلومتری شهر دهلران واقع شده است . این روستا از نظر قدمت و تدوام یکجانشینی ، اولین روستای بخش مرکزی است که در اواخر دهه 1330ایجاد شده است . در سرشماری سال 1345 دارای 959نفر جمعیت بوده است . به علت قدمت بیشتر دارای تمرکز نسبی خدمات و امکانات نسبت به دیگر سکونتگاهها بوده و به عنوان نقطه خدماتی برای دیگر روستاها و عشایر منطقه عمل کرده و حوزه نفوذ گسترده ای داشته که تا بخش زرین آباد را هم شامل می شده و روستاییان و عشایر با مراجعه به پیله وران محلی و انجام معاملات پایاپای ، نیازهای خود را برطرف می کرده اند . در سال 1355 با وقوع تحولات اجتماعی وگرایش به شهر نشینی ، جمعیت این روستا به 454نفر کاهش یافت . با وقوع جنگ و بازگشت مهاجرین جنگی از شهر دهلران ، مجددا این روستا اهمیت گذشته خود را بازیافت و در سال 1365جمعیت آن به 1157نفر افزایش یافت و حتی در مواقعی برخی ادارات شهردهلران هم در آن دایر گشت . اما این روند با خاتمه جنگ پایان یافت و روند مهاجر فرستی این روستا از سر گرفته شد به نحوی که در سال 75 ، 684نفر در سال 85 ، 577 نفر و در سال 1390، 418نفر جمعیت داشته است و از رتبه اول جمعیتی در سالهای45،55،65به رتبه هفتم جمعیتی در سال 90نزول کرده است .
– روستای سنگر نادر: این روستا در 20کیلومتری جاده دهلران – مهران و در 2کیلومتری جنوب آن در دامنه تپه ها قرار دارد . جمعیت آن در سال 55 ، 195نفر بوده است . در سال 1365 باافزایش جمعیت مواجه شده و جمعیت آن به 230 نفر افزایش یافته است . با پایان جنگ مجددا جمعیت این روستا کاهش یافته و در سال 75 به 158نفر رسیده است . در سال 85 ، 28نفر و در سال 90 ، 29 نفر جمعیت داشته است . این روستا در سال 55 در رتبه جمعیتی ششم بوده که در سال 90 رتبه دوازدهم جمعیتی را به خود اختصاص داده است .
– روستای قیراب : این روستا در کیلومتر 18 جاده دهلران – مهران و در فاصله 4کیلومتری شمال جاده در پای کوه واقع شده است . در دهه 60 از اسکان جمعیت عشایر اسکان یافته و مهاجرین جنگزده شکل گرفت . در سال 65 دارای 198نفر جمعیت و در رتبه جمعیتی نهم قرار داشته است . در سال 75، با بازگشت مهاجرین جمعیت آن به 172نفر کاهش یافت . جمعیت آن در سال 85 ، 83 نفر و در سال 90، 50 نفر جمعیت داشته است و در رتبه دهم جمعیتی قرار دارد .