پایان نامه رضایتمندی از زندگی، پیامبران الهی

دانلود پایان نامه

علاوه بر موارد فوق می‌توان مواردی دیگر را نیز به عنوان اثرات و اهداف تزکیه اخلاقی برشمرد که عبارتند از: دریافت پاداش الهی و رسیدن به نعمات بهشتی؛ خشنودی از قضا و قدر الهی، قناعت ورزی و رضایتمندی از زندگی و معیشت و… اشاره کرد.
3-4-9. قرب به خدا
هدف از تزکیه رسیدن به مقامى است که انسان غیر از خدا کسى و چیزى و حتى خود را نبیند؛ به تعبیر دیگر هدف از تزکیه نفس، همان قرب خدا، و در مرحله عالی‌ترین آن فناء فى الله است. حال که دانستیم هدف از تزکیه قرب خداست، در توضیح «قرب خدا» مى‏گوییم:
نزدیک شدن به خداوند تبارک و تعالى نه به معناى کم شدن فاصله زمانى و مکانى است; که مثلا اگر به مکه مکرمه رفتیم از نظر مکانى به خدا نزدیک شده باشیم، یا نیمه شب از نظر زمانى به خدا نزدیک‌تریم، خیر زیرا خداوند تبارک و تعالى خود آفریننده زمان و مکان است و خود محیط بر همه زمان‌ها و مکان‌هاست و با هیچ کدام از موجودات نسبت زمانى و مکانى ندارد، خود مى‏فرماید:
«وَ نحَْنُ أَقْرَبُ إِلَیهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِید» ما از رگ گردن به او نزدیک‌تریم‏.
«هُوَ الْأَوَّلُ وَ الاَْخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْبَاطِنُ» اوست اول و آخر و ظاهر و باطن‏.
«وَ هُوَ مَعَکمُ‏ْ أَینَ مَا کُنتُمْ» هر جا باشید او با شماست‏.
«فَأَینَمَا تُوَلُّواْ فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِیم» پس‏به هر سوروى آورید همان جا روى خداست.
پس مراد از قرب به خدا، نزدیکى مکانى و زمانى نیست، بلکه مراد این است که انسان در اثر حرکت اختیارى و انتخابى که دارد با اعمال و کردار نیکو و دورى از هر زشتى و پلیدى به مقامى برسد که مورد عنایت‏خاص‏الهى قرار گیرد به طورى که همه درخواست‌هایش به اجابت‏ برسد، یعنى به آن جایى برسد که:
«ان دعانی اجبته و ان سالنی اعطیته» اگرمرا بخوانداجابت مى‏کنم اورا و اگر از من‏چیزى بخواهد به اوعطا مى‏کنم.
بنده‏اى که به چنین مقامى برسد به کمال خود رسیده است و لذا در عرف جامعه هم کسى که مورد توجه شخصیتى باشد مى‏گویند او «مقرب‏» فلانى است، و در قرآن کریم هم بر پیشروان اسلام که از ارزش بیشترى برخوردارند عنوان «مقربین‏» اطلاق شده است: «و السابقون السابقون. اولئک المقربون» پیشى گیرندگان پیشى گرفتگانند. آنان مقربانند.
و این قرب به خدا مرتبه‏اى است از وجود که در آن استعدادهاى ذاتى شخص با سیر و حرکت اختیارى خود به فعلیت مى‏رسد; خواه حرکتى سریع و لحظه‏اى که انبیا و اولیاى خدا از لحظات دمیده شدن روح در کالبدشان سیر تکاملى کردند و در اندک مدتى به کمالات بزرگ و همان قرب حقیقى نایل شدند که عیسى بن مریم در گهواره مى‏گوید: «قال انى عبد الله آتانى الکتاب و جعلنى نبیا گفت من بنده خدایم به من کتاب داده و مرا پیامبر قرار داده است.» و خواه حرکتی کند و تدریجی.
3-5. اسباب و ابزار تزکیه
عوامل و اسباب متعددی در عالم خارج یا درون انسان وجود دارد که هر یک به نوعی در تزکیه انسان نقش دارند که این ابزار را می‌توان به دو گونه کلی دینی و شرعی، و نیز انسانی و طبیعی تقسیم کرد، که هر یک شامل مواردی می‌شوند که عبارتند از:
3-5-1. دینی و شرعی
3-5-1-1. توفیق الهی
مهم‌ترین ابزار تزکیه نفس توفیق الهی و فراهم کردن اسباب از جانب خداوند است که اگر فضل و رحمت خداوند در این مورد وجود نداشته باشد هیچ انسانی قادر به تزکیه خود نخواهد بود و لکن تزکیه بشر از سوی خداوند دو نوع است. گاهی موهبتی و غیر اکتسابی است به این معنی که خداوند از همان آغاز برخی انسان‌ها همچون انبیاء امامان و برخی اولیاء خاص الهی را بر فطرت پاک خلق کرده و آنان را در برابر آلودگی‌ها از حمایت ویژه خود برخوردار می‌نماید. چنان که ابراهیم، اسحاق و یعقوب را پاک و خالص نموده و آنان را از برگزیدگان قرار داد ( و پلیدی و رجس را از اهل بیت(علیه السلام) دور نموده و آنان را پاک گردانید و یا مریم را از میان زنان عالم برگزید و به او طهارت نفس عطا کرد و گاهی اکتسابی است که بشر خود باید با تلاش، نفس خویش را از آلودگی‌ها منزه سازد ولی خداوند اسباب و زمینه‌های تزکیه را فراهم می‌کند مانند فرستادن پیامبران الهی برای آشنا کردن انسان با معارف دینی و تطهیر انسان و یا توفیق توبه انسان از گناه و پذیرش توبه و یا امور دیگری همچون عبادات و… که برای حصول تزکیه تشریع نموده است و تزکیه خداوند تنها شامل کسانی می‌شود که استعداد تزکیه را داشته و با زبان استمداد از خداوند تزکیه را طلب نمایند چنان چه جمله «سَمیعٌ عَلیم» در آیه «ولـکِنَّ اللّهَ یُزَکّی مَن یَشاءُ واللّهُ سَمیعٌ عَلیم» دلالت بر همین امر دارد؛ یعنی خداوند نسبت به درخواست کسانی که خواهان تزکیه‌اند شنواست و نسبت به کسانی که آمادگی تزکیه را دارند آگاه است. اما کسانی که از دین و ایمان روی برتافته و در راه کفر سرعت می‌گیرند مورد تزکیه خداوند قرار نخواهند گرفت چنان که عهد شکنان و کسانی که دین را به دنیا می‌فروشند نیز از تزکیه الهی بی‌بهره خواهند بود.
3-5-1-2. توبه
اگر انسان به گناه آلوده شد نباید از رحمت خدا مأیوس گردد؛ زیرا راه سیرو سلوک و اصلاح نفس هیچ گاه مسدود نمی‌باشد، بلکه خداوند راه توبه را برای بندگانش باز گذاشته است.
البته این توبه به همراه عزم است. توبه از آن‌چه کرده‌ایم و عزم به سوی آن‌چه می‌خواهیم پیش برویم، به همین جهت، عده‌ای از علما‌ی اخلاق، منزل دوم را توبه گفته‌اند.
«ای بندگان من که بر خود ستم و اسراف کرده اید از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.»