پایان نامه رفتار انسان، امام صادق

آیات متعدد و روایات فراوان، سلوک انسان را علل اصلی گرفتاری‌ها و نزول بلاء می‌داند. از این دسته متون دینی استفاده می‌شود که رفتار انسان در برخورداری از نعمت و مبتلا شدن به نقمت الهی اثر گذار می‌باشد.
آیاتی که دال بر این مطلب است عبارتند از:
1.«وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالأرْضِ وَلَکِنْ کَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا کَانُوا یکْسِبُون.»
اگر اهل قریه‌ها ایمان بیاورند و تقوا داشته باشند، هر آینه ما برکات را از آسمان و زمین بر آن‌ها گشایش می‌دهیم. ولکن آن‌ها تکذیب کردند و آن‌ها را به وسیله آن‌چه که انجام دادند گرفتیم.
طبق این آیه دو عنصر ایمان و تقوا، دو بینش فکری و روش عملی انسان، معیار نزول نعمت و نقمت بیان شده است. اگر گناه و فساد و طغیان انسان موجب فساد طبیعت و نزول بلایا می‌شود، به خاطر این است که جایگاه جرم انسان در حد کل هستی است؛ زیرا دامنه و قلمرو تأثیرگذاری رفتار انسان البته به طور مستقیم و غیرمستقیم، به وسعت همه هستی است و همه پدیده‌ها را شامل می‌گردد.
2.«ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیدِی النَّاسِ لِیذِیقَهُمْ بَعْضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یرْجِعُون.»
فساد در خشکی و دریا به خاطر اعمالی که مردم انجام داده‌اند آشکار شده، خدا می‌خواهد نتیجه بعضی از اعمال آن‌ها را به آن‌ها بچشاند، شاید بازگردند.
از این آیه هم استفاده می‌شود که نقش انسان در نزول بلا قابل انکار نیست.
3. «وَلَوْ یؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَکَ عَلَیهَا مِنْ دَابَّهٍ وَلَکِنْ یؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لا یسْتَأْخِرُونَ سَاعَهً وَلا یسْتَقْدِمُون»
و اگر خداوند مردم را به خاطر ظلمشان مجازات کند، جنبنده‌ای را بر پشت زمین باقی نخواهد گذارد، ولی آن‌ها را تا زمان معین به تأخیر می‌اندازد، اما هنگامی که اجلشان فرا رسد، نه ساعتی تأخیر می‌کنند و نه ساعتی پیش می‌گیرند.
4.«فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللَّهُ شَدِیدُ الْعِقَاب.»
خداوند آن‌ها را به خاطر کیفر گناهانشان مجازات کرد و خدا بدکاران هر امت را سخت به کیفر رساند.»
5.«وَمَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِیبَهٍ فَبِمَا کَسَبَتْ أَیدِیکُمْ وَیعْفُو عَنْ کَثِیرٍ.»
هر مصیبتی به شما رسد، به خاطر اعمالی است که انجام داده اید و بسیاری را نیز عفو می‌کند.
این آیه به خوبی نشان می‌دهد مصائبی که دامنگیر انسان می‌شود، یک نوع مجازات الهی و هشدار است. امام علی (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل می‌کند که فرمود: «این آیه “وَمَا أَصَابَکُمْ مِنْ مُصِیبَهٍ…”بهترین آیه در قرآن است، ای علی، هر خراشی که از چوبی بر تن انسان وارد می‌شود و هر لغزش قدمی، بر اثر گناهی است که از او سر می‌زده، و آن چه خداوند در دنیا عفو می‌کند گرامی تر از آن است که در قیامت در آن تجدید نظر فرماید، و آن چه را که در دنیا عقوبت فرموده عادل تر از آن است که در آخرت بار دیگر کیفر دهد.
6.«إِنَّ اللَّهَ لا یغَیرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یغَیرُوا مَا بِأَنْفُسِهِم.»
خداوند سرنوشت هیچ جمعیتی را تغییر نمی‌دهد، مگر این که خویشتن را تغییر دهند.
این آیات مذکور نمونه‌ای از آیات الهی است که نقش انسان را در نزول بلا متذکر می‌شود.
و اما روایاتی که گواه این مطلب است عبارتند از:
1. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «خداوند هر نعمتی را که به بنده‌ای داد از او نگرفت مگر به سبب گناهی که سزاوار سلب آن نعمت شد.»
2. از امام صادق (علیه السلام) نقل شده: گاهی انسان گناه می‌کند و از اعمال نیکی همچون نماز شب بازمی‌ماند. (بدانید) کار بد در فنای انسان از کارد در گوشت سریع تر اثر می‌کند.»

                                                    .