پایان نامه شأن نزول آیه، مسلمان

دانلود پایان نامه

باید توجه داشت که توبه، صرفا بیان کلماتی که بیانگر پشیمانی باشد نیست، بلکه روح توبه و حقیقت آن، عمل و اقدام جدی برای بازگشت به سوی خدا می‌باشد.
حضرت امام خمینی (ره) درباره عزم مناسب با این مقام، می‌فرمایند: «بناگذاری بر ترک معاصی و فعل واجبات و جبران مافات (گذشته‌ها) و عزم بر این که ظاهر و صورت خود را انسان عقلی و شرعی نماید.»
در دعای روز مبعث آمده است: «همانا دانستم که برترین توشه سالک در مسیر رسیدن به تو، عزم بر اراده‌ای است که با آن تنها تو را انتخاب نماید.»
3-5-1-3. تقوا
تقوا در قرآن و احادیث به عنوان یک ارزش اصیل و بهترین داروی شفابخش بیماری‌های قلبی و بزرگ‌ترین وسیله و ابزار تزکیه نفس معرفی شده است.
انسان مؤمن به وسیله تقوا، می‌تواند راه خودسازی را بپیماید؛ زیرا تقوا نیرویی درونی و تعهد انسان به اطاعت از قوانین و دستورات شرع است که او را در برابر گناه کنترل می‌کند. چنان‌چه حضرت علی(علیه السلام) می‌فرمایند: «ای بندگان خدا بدانید تقوا دری است مستحکم و غیر قابل نفوذ.»
در واقع خداوند در طبیعت آدمی هم زمینه ارتکاب فجور و هم زمینه کسب تقوا را به ودیعه نهاده و تنها آن کس را اهل فلاح و رستگاری دانسته است که راه تقوا را برگزیده و بدین وسیله نفس خود را تزکیه نماید. در آیه‌ای دیگر قرآن مؤمنان را از خودستایی و پاک شمردن خود برحذر داشته و خداوند را آگاه تر به حال تقوا پیشگان معرفی کرده است که از این آیه بدست می‌آید که تنها راه دستیابی به تزکیه تقوا و عمل است، نه ادعا و حرف همچنین در آیات ۱۷ و ۱۸ سوره لیل، از سرگذشت با تقواترین انسان در قیامت خبر داده که با انفاق مال خویش برای تزکیه نفس از آتش جهنم دوری می‌کند که توصیف چنین افرادی به صفت تقوا نشانگر نقش مهم تقوا در تزکیه نفس می‎باشد. در روایت دیگری از امام علی(علیه السلام) نیز تقوا را داروی دردهای قلب و پاک کننده آلودگی‌ها از نفس دانسته است.
3-5-1-4. پیامبران و اولیای دین
پیامبران، امامان و دیگر رهبران الهی با آشنا کردن انسان‌ها با معارف دین، از دیگر عوامل عمده تزکیه انسان‌ها به شمار می‌روند و روی همین جهت که اینان نقش عمده‌ای در این جهت دارند ابراهیم(علیه السلام) از خداوند تقاضای فرستادن پیامبرانی می‌کند تا نسل او را از آلودگی‌ها پاک نمایند. و لکن یکی از شرائط پیشوایان الهی و هر آن کس که وظیفه تزکیه دیگران را بر عهده دارد تزکیه خود قبل از دیگران است چنان که خداوند به پیامبر که وظیفه تزکیه مردم را بر عهده دارد فرمان می‌دهد که از آلودگی‌ها دوری نماید «وثیابَکَ فَطَهِّر * والرُّجزَ فَاهجُر» که مراد به تطهیر لباس، تزکیه نفس است چنان که «رجز» نیز تمام افعال و اخلاق ناپسند و گناهان را شامل است. علی(علیه السلام) نیز در روایتی فرمود: کسی که امامت دیگران را بر عهده دارد باید قبل از تربیت دیگران به تربیت خود بپردازد. همچنین آنان باید به دنبال افراد آلوده رفته و آنان را دعوت به تزکیه نمایند نه این که منتظر آمدن افراد به نزد آنان جهت تزکیه باشند.
3-5-1-5. کتب آسمانی
کتاب‌های آسمانی اگر تحریف نشده باشند، باعث تزکیه و هدایتند. از میان کتب آسمانی تنها کتابی که تحریف نشده قرآن است. قرآن کتابی است که عمل به آن انسان را از تاریکی‌ها به سوی نور و روشنایی هدایت می‌کند و باعث می‌شود انسان از آلودگی‌های جهالت، شرک و گناه پاک گردیده و نفس خود را تطهیر نماید.
3-5-1-6. خوف خداوند
انسان از هر چیزی خوف داشته باشد از آن دوری می‌کند بجز خدا، هر چقدر خوف خدا در دل بیشتر باشد، کشش انسان به سمت او نیز پناه جویی اش از خدا، بیشتر می‌شود. خوف از خداوند باعث می‌شود انسان نفس را از هواها و خواسته‌های باطل نهی کرده و از ارتکاب گناه دوری گزیند و انذارهای انبیاء الهی را بشنود و در نتیجه نفس خود را از آلودگی‌ها پاک نماید.
3-5-1-7. عبادات
تمام عبادات و اعمال نیکی که اسلام برای پیروان خود تشریع نموده و مسلمانان را ترغیب به آن نموده است خود عاملی برای تزکیه نفس و دور شدن فرد از آلودگی‌ها به شمار می‌رود که برخی از عباداتی که قرآن در این جهت بدان اشاره نموده عبارت است از:
3-5-1-7-1. نماز
نماز از عباداتی است که اگر با آداب و شرائط آن بجا آورده شود هم باعث جلوگیری از آلوده شدن به گناهان می‌گردد و هم انسان را از گناهانی که مرتکب شده پاک می‌نماید. در شأن نزول آیه فوق نقل شده که یکی از مسلمانان به نام ابوالیسر گناهی را مرتکب شد و برای پاک شدن خود نزد رسول خدا آمد که آیه فوق نازل شد و پس از آن پیامبر به وی فرمود: «نماز تو کفاره گناهت می‌باشد.» در آیات ۱۴ و ۱۵ سوره اعلی نیز تزکیه و نماز موجب رستگاری مؤمنان دانسته شده است که ذکر نماز بعد از تزکیه می‌تواند ذکر خاص بعد از عام و یکی از مصادیق تزکیه باشد. در روایتی نماز همچون آبی دانسته شده است که تمام گناهان بین دو نماز را محو می‌کند و در روایتی دیگر پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمود: نمازی که با آداب و شرائط اقامه شود گناهان را همچون برگ خزان می‌ریزاند.
3-5-1-7-2. روزه
از آن جا که یکی از شرائط اصلی روزه ترک محرمات و حتی اجتناب از برخی امور حلال است این عمل موجب دور شدن انسان از گناه و طهارت نفس و ایجاد تقوا می‌گردد.
3-5-1-7-3. وضو، غسل، تیمم
سه عمل وضو، غسل و تیمم نیز علاوه بر این که موجب طهارت ظاهری است طینت و باطن مؤمن را نیز از آلودگی‌های گناه و صفات ناپسند پاک می‌گرداند. در روایتی پیامبر وضو را موجب پاک شدن گناهان قبل از آن دانست و از امام رضا(علیه السلام) نیز نقل شده که وضو موجب پاک شدن از نجاسات رفع کسالت و چرت و تزکیه نفس می‌باشد.