پایان نامه قرآن مجید، سیر تکامل

همانطور که گفته شد در قرآن متجاوز از بیست مورد امتحان به خدا نسبت داده شده است، چرا که یک قانون کلى و سنت دائمى پروردگار است که براى شکوفا کردن استعدادهاى نهفته و در نتیجه پرورش دادن بندگان آنان را مى‏آزماید.
سربازان را براى این‌که از نظر جنگى نیرومند و قوى شوند به مانورها و جنگ‌هاى مصنوعى مى‏برند و در برابر انواع مشکلات تشنگى، گرسنگى، گرما و سرما، حوادث دشوار، موانع سخت، قرار مى‏دهند تا ورزیده و آبدیده شوند و این است رمز آزمایش‌هاى الهى.
از آن‌جا که نظام حیات در جهان هستى نظام تکامل و پرورش است و تمامى موجودات زنده مسیر تکامل را مى‏پیمایند، حتى درختان استعدادهاى نهفته خود را با میوه بروز مى‏دهند همه مردم از انبیاء گرفته تا دیگران طبق این قانون عمومى مى‏بایست آزمایش شوند و استعدادات خود را شکوفا سازند. قرآن نمونه‏هایى از امتحانات پیامبران را نیز بازگو کرده است که پیش از این گذشت.
گرچه امتحانات الهى متفاوت است، بعضى مشکل، بعضى آسان و قهرا نتائج آن‌ها نیز با هم فرق دارد، اما به هر حال آزمایش براى همه هست، قرآن مجید به امتحان عمومى انسان‌ها اشاره کرده مى‏فرماید«أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ یتْرَکُوا أَنْ یقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یفْتَنُونَ» آیا مردم گمان مى‏کنند بدون امتحان رها مى‏شوند، نه هرگز بلکه همگى باید امتحان دهند.
مردم در برابر مشکلات و مصایب چند دسته‏اند:
الف: گروهى جیغ و داد مى‏کنند. «إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً» ب: گروهى بردبار و صبور هستند. «وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ»
ج: گروهى علاوه بر صبر، شکرگزارند: «اللهم لک الحمد حمد الشاکرین لک على مصابهم.»
این برخوردها، نشانه‏ى معرفت هر کس نسبت به فلسفه‏ى مصایب و سختى‏هاست. همان‌گونه که کودک، از خوردن پیاز تند، بى‏تابى مى‏کند و نوجوان تحمّل مى‏کند، ولى بزرگسال پول مى‏دهد تا پیاز خریده و بخورد.
«و الذى بعثه بالحق لتبلبلن بلبله، و لتغربلن غربله، و لتساطن سوط القدر، حتى یعود اسفلکم اعلاکم و اعلاکم اسفلکم.»
سوگند به کسى که پیامبر(صلی الله علیه و آله) را به حق مبعوث کرده به شدت مورد آزمایش قرار مى‏گیرید، و غربال مى‏شوید، و همانند محتویات یک دیگ به هنگام جوشش، زیر و رو خواهید شد، آن چنان که بالاى شما پائین و پائین بالا قرار خواهد گرفت!
2-4. شرایط و زمینه‌های فزونی ابتلاء
همان‌طور که گفته شد خدای متعال برای آزمودن بندگانش به ظرفیت و توان بنده، توجه می‌کند و با ملاحظه شرایطش مبتلایش می‌سازد. برخی از این شرایط عبارتند از:
1. ایمان: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «اِنَّما المُومِنُ بِمَنزِلَهِ کَفَّهِ المیزانِ کُلَّما زِیدَ فِی ایمانِه زِیدَ فی بَلائهِ» مومن مانند کفه‌ی ترازوست که هر چه ایمانش افزوده شود با رعایت تعادل بلا و گرفتاریش بیشتر می‌شود.
و نیز امام باقر (علیه السلام) می‌فرماید: «اِنَّما یبتَلی المُومِنُ فِی الدُّنیا عَلی قَدر دینِه، اَو قال عَلی حَسَب دِینِه» همانا مومن به اندازه دینش یا بنابر دینش گرفتار و آزموده می‌شود.
بر همین اساس است که انبیا بیش از همه مبتلا می‌شوند و پس از آن‌ها جانشینان و پیروانشان و سپس به ترتیب کسانی که نزد خدا مقامی ارجمند‌تر دارند. چنان که امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «اِنَّ اَشدَّ النّاسِ بَلاءً الانبیاءُ، ثُمَّ الذَّینَ یلونَهم ثُمَّ الاّ مثلَ فاَلامثلَ».
2. عمل نیک: چون ایمان اعتقادی است که به عمل می‌انجامد هر کس ایمان قوی و عمل نیکو داشته باشد ابتلائش شدید تر می‌شود.
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «سُئِلَ رَسول الله (صلی الله علیه و آله) مَن اَشَدَّ النّاسِ بَلاءٍ فی الدُّنیا. فَقالَ النَبیون ثُمّ الامَثلُ فَالامثلُ وَ یبتلی المُومنُ بَعد عَلی قَدرِ ایمانَه وَ حُسنِ اَعمالَه فَمَن صَحَّ ایمانَه و حَسُنَ عَمَله اِشتَدَّ بَلاؤَه ُوَ مَن سَخُفَ ایمانَه وَ ضَعُفَ عَمَلَه قَلَّ بَلاؤه.» از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سوال شد در دنیا چه کسانی سخت تر گرفتار می‌شوند. فرمود: پیامبران و سپس جانشینان آن‌‌ها به ترتیب و بعد مومن به اندازه‌ی ایمان و کارهای نیکش.
3. حب الهی: «یا ایها الَذینَ آمَنوا مَن یرتَدُّ مِنکُم عَن دینِه فَسَوفَ یأتی اللهَ بِقَومٍ یحِبُّهم وَ یحِبَُّونَه… یجاهِدونَ فِی سَبیل اللهِ وَ لا یخافونَ لومهُ لائمٍ» ای کسانی که ایمان آوردید، اگر کسی از شما از دینش روی گرداند پس خداوند گروهی را می‌آورد که دوستشان دارد و آن‌ها هم دوستدار او هستند… در راه خدا جهاد می‌کنند و از سرزنش ملامت کنندگان نمی‌هراسند.
حب حبیب محبوب، حب خود محبوب است براین اساس امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «… یبتَلی المَرؤُ عَلی قَدرِ حُبِّه» این شرط یک پیوست دارد و آن حب اهل بیت است که «مَن احبِّکم فَقد اُحِبّ الله» بر همین اساس امام باقر (علیه السلام) به کسی که به ایشان ابراز محبت کرد، فرمود: «فَاتَّخذَ لِلبَلا جِلبابا ًفَواللهَ اِنَّه لاسرَعَ الَینا وَ اِلی شِیعَتنا مِن السِّیل فی الوادی» پس لباسی برای بلا بر تن کن به خدا قسم بلا به سوی ما و شیعیان ما از سیل به سرزمین پست شتابان تر است.
4. هر چه خداوند بنده‌ای را بیشتر دوست داشته باشد، او را بیشتر به رنج‌های دنیا مبتلا می‌سازد. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «اِنَّ عَظیمَ الاَجرِ لَمَع عظیمِ البَلاء و ما اَحَبََّ اللهُ قَوما ً اِلاّ اَبتلاهُم» همانا پاداش بزرگ و ارجمند با رنج و زحمت بزرگتر است و خداوند گروهی را دوست ندارد مگر این‌که آن‌ها را به بلا گرفتار سازد.
و نیز به سدیر فرمود: «اِنَ اللهَ اذا اَحَبَّ عَبداً غَتََّهُ بِالبَلاءِ غَتََّا وَ انَّا وَ اِیاکُم یا سَدیر لَنُصبِح بِه وَ نُمسِی» براستی هنگامی که خداوند بنده‌ای را دوست بدارد او را غرق بلا می‌کند و همانا ما و شما شیعیان ای سدیر با بلا شب را به صبح و روز را به شب می‌رسانیم.

                                                    .