کنوانسیون حقوق کودک، مجازات مقرر در ماده

الف – از قاچاقچیان اشخاص پیشگیری و با آن مبارزه کنند.
ب- از قربانیان قاچاقچیان به‌ویژه زنان و کودکان محافظت کنند تا دوباره قربانی آن نشوند.
2. دولت‌های متعاهد کوشش خواهند کرد تا تدابیری همچون پژوهش، اطلاع رسانی و تبلیغات رسانه‌ها‌ی گروهی و ابتکارات اجتماعی و اقتصادی را برای پیشگیری و مبارزه با قاچاق اشخاص اتخاذ کند.
3. دولت‌های متعاهد تدابیر قانونی وآموزشی، اجتماعی یا فرهنگی را از جمله راهکاری دو جانبه یا چند جانبه اتخاذ، یا تقویت خواهند کرد و مانع از تقاضایی شوند که موجب ترویج همه اشکال بهره‌کشی از اشخاص به‌ویژه کودکان می‌شود و به قاچاق منجر می‌شود.
بنابراین پروتکل پیشگیری سرکوب و مجازات اشخاص به‌ویژه کودکان از هر لحاظ نسبت به اسناد پیشین بسیار مترقی‌تر می‌باشد.(اشتری، پیشین، ص 102) مشکل اصلی این پروتکل نه از مفاد درون پروتکل بلکه از احتمال عدم تصویب آن از سوی بسیاری از دولت‌ها ناشی می‌شود. مهم‌ترین مشکل درونی این پروتکل و عدم امکان شمول و یا اعمال آن بر جرائم قاچاق اشخاص است که توسط افراد کمتر از 3 نفر و یا فاقد گروهی سازمان‌یافته‌ارتکاب می‌یابد.
2-9-3-3- اقدامات بین‌المللی در مقا بله با بهره‌کشی از کار اطفال
سازمان بین‌المللی کار در سال 1919 تشکیل شد و اهم اهداف و فعالیت این سازمان تدوین مقررات مربوط به بهبو د شرایط کار و زندگی کارگران می‌باشد. این سازمان به کودکان نیز توجه نموده است و در مورد استثمار کودکان و ارتقاء سطح آگاهی عمومی نسبت به کار و تعیین حداقل سن کار کودک و کاهش شکاف بین استانداردها و معیارهای بین‌المللی و قوانین ملی و انجام مطالعات و تحقیقات مربوط به عواقب اقتصادی اجتماعی کار کودک پرداخته و اهم فعالیت این سازمان بر برنامه بین‌المللی امضاء کارکودک متمرکز شده است (عراقی، 1376، ص 1). این سازمان مقاوله‌نامه‌ها و توصیه نامه‌هایی در خصوص اشتغال کار کودکان به شرح تصویب نموده است:
2-9-3-4-اشتغال کودکان در مشاغل صنعتی
بر اساس مقاوله‌نامه شماره 5 در مورد حداقل سن اشتغال کودکان (در صنعت)، اشتغال کودکانی که کمتر از 14 سال سن دارند، در کارگاه‌ها و مؤسسات صنعتی، دولتی و خصوصی ممنوع اعلام شده است. در مقاوله‌نامه شماره 6 در مورد کار نوجوانان در شب (در صنعت)، اشتغال نوجوانان کمتر از 18 سال را در بخش صنعت غیر مجاز اعلام نموده و تأکید کرده که در شرایط اضطراری و اوضاع و احوال خاص اگر منافع عموم ایجاب نماید اشتغال نوجوانان بین 16 تا 18 سالگی مجاز خواهد بود. این مقاوله‌نامه مدت شب را 11 ساعت متوالی اعلام می‌دارد. مقاوله‌نامه شماره 90 در مورد کار شب کودکان تصویب می‌شود که در واقع مقاوله‌نامه شماره 6 را تجدید نظر می‌کند و ساعت کار شب به 12 ساعت افزایش می‌یابد. مقاوله‌نامه شماره 51 در ورود حداقل سن اشتغال کودکان در صنعت، حداقل سن کودکان به 15 به سال افزایش داده و استخدام افراد کمتر از 15 سال در مشاغل صنعتی را ممنوع اعلام کرده است. مقاوله‌نامه شماره 138 مربوط به حداقل سن اشتغال کودکان، حداقل سن اشتغال نوجوانان افزایش داده است. به موجب آن حداقل سن شروع به کار نباید از 15 سال کمتر باشد. ولی در کشورهایی که وضع اقتصادی مطلوبی ندارند، پس از مشورت با سازمان‌های کارگری و کار فرمایی می‌توانند حداقل سن را جهت اشتغال 14 سال در نظر بگیرند و در مورد کارهای خطرناک که ممکن است سلامتی یا وضع روحی نوجوانان را دچار مخاطره سازد، حداقل سن 18 سال در نظر گرفته شده است.
2-9-3-5-اشتغال کودکان در بخش کشاورزی و کارهای سخت
مقاوله‌نامه شماره 10 در این رابطه، استخدام کودکان کمتر از 14 سال را در امور کشاورزی اعم از بخش خصوصی و یا دولتی ممنوع اعلام کرده است و کنوانسیون حقوق کودک در مورد آموزش کشاورزی بیان می‌دارد که دوره آموزشی خارج از ساعات درسی می‌باشد و کمتر از 8 ماه در سال نباشد. مقاوله‌نامه شماره 15 در خصوص تثبیت حداقل سن استخدام افراد جوان به عنوان متصدی سوخت کوره، اشتغال افراد جوان کمتر از 18 سال را ممنوع کرده است و در مورد سن اشتغال در سایر کارهای خطرناک، مقاوله‌نامه شماره 13 در مورد سفیداب سرب، سن 18 سال را مشخص کرده است و یا مقاوله‌نامه شماره 136 درباره بنزین نیز سن اشتغال را 18 سال اعلام کرده است( عراقی، پیشین، ص401).
مقاوله‌نامه 152 در مورد ایمنی و بهداشتی در جا بجایی و تخلیه بارکشی‌ها در بنادر (مصوب 25 ژوئن 1979)و مقاوله‌نامه شماره 115 درباره حمایت در برابر پرتوهای‌ یونساز(مصوب 22 ژوئن 1962) اسخدام افراد کمتر از 16 سال در کار با اشعه را ممنوع کرده است. بر اساس بند د ماده 1 تکمیلی منع بردگی و برده فروشی مصوب 1327 چنین مقرر می‌دارد: هرگونه رسوم و ترتیباتی که به موجب آن کودک یا فرد غیر بالغ کمتر از 18 سال، توسط‌یکی از والدین در ازای اخذ وجه یا بدون اخذ وجه به منظور تمتع از کودک یا استفاده از کار او به شخص دیگری تسلیم شود ممنوع است. بند 3ماده 10 کنوانسیون بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی فرهنگی 1966 اعلام می‌دارد که کودکان باید در مقابل استثمار اقتصادی و اجتماعی حمایت شوند.
ماده 9 میثاق حقوق مدنی و سیاسی مصوب 1966 مقرر می‌دارد: هیچ کس را نباید در بردگی یا انقیاد نگاه داشت یا ملزم کرد که به کار تحمیلی یا اجباری بپردازد. (حافضیان، 1376، ص 29).
در سال 1999 در کنوانسیون منع بد‌ترین شکل کار کودک، در ماده 3 خود بد‌ترین شکل کار کودک را چنین معرفی می نماید:
الف- کلیه اشکال بردگی یا شیوه‌های مشابه بردگی از قبیل فروش و قاچاق کودکان، بردگی به علت بدهی و رعیت، کار با زور و اجبار.
ب- استفاده، فراهم کردن یا عرضه کودک برای فعالیت‌های غیر قانونی بویژه برای تولید و قاچاق مواد‌مخدر.
ج- استفاده، فراهم کردن یا عرضه کودک برای روسپی‌گری، تولید زشت نگاری یا اجراهای زشت نگارانه.
در بند پ ماده 5 این کنوانسیون آمده است که هر‌یک از اعضا اهمیت آموزش در محور کار کودکان در بد‌ترین اشکال کار کودک را مورد توجه قرار خواهند داد. این کنوانسیون تحت قانون تصویب کنوانسیون ممنوعیت و اقدام فوری برای محو بد‌ترین اشکال کار کودک و توصیه نامه مکمل آن در 1380 به تصویب دولت جمهوری اسلامی ایران رسید و براساس آن مقرر شد تا اشخاصی که کودکان را به کارهای مضر موضوع بند ت ماده 3 کنوانسیون مذکور می گمارند، به مجازات مقرر در ماده 172 قانون کار و لغو موقت پروانه کار محکوم گردند
2-9-3-6- بد‌ترین اشکال کارکودکان

                                                    .