کنوانسیون حقوق کودک، مشارکت اجتماعی

دانلود پایان نامه

همچنین بر منع بازداشت و حبس خود سرانه و غیر قانونی کودکان و ضرورت جداسازی زندان کودکان از زندان افراد بزرگ‌سال تأکید می‌نماید (همان ماده 37، بند ب و ج).
لزوم رفتار مناسب با کودکان مجرم و متهم و رعایت عدالت و شناسایی حق کودکان مجرم در دسترسی به مشاوره حقوقی و تکالیف دولت‌ها در این خصوص از مصادیق حمایت کنوانسیون حقوق کودک از کودکانی است که در شرایط ویژه به سر می‌برند. (همان ماده 40).
اصولی از مفاد کنوانسیون به حمایت از کودکانی که استثمار شده و مورد بهره‌کشی قرار گرفته‌اند تخصیص یافته‌اند. گزارشاتی که در زمینه‌ی استفاده از کودکان در تولید، خرید، فروش و حتی مصرف مواد‌مخدر وجود داشت، بسیار نگران کننده بود. لذا کنفرانس حقوق کودک به این امر توجه نموده است. در مورد بهره‌کشی وادار نمودن کودکان به کارهای زیان‌بار، کشور‌های متعهد به کنوانسیون موظف شدند که اولا به مقاوله‌نامه‌های سازمان بین‌المللی کار در این باره توجه نمایند. جهت حمایت از کودکان در مقابل تمام سوءاستفاده و استثمار‌های جنسی نیز در اعلامیه حقوق کودک از دولت‌ها خواسته شده که تمهیداتی را علیه فحشاء پورنوگرافی و سوءاستفاده جنسی، ممانعت از خرید و فروش، ربودن و قاچاق کودکان اتخاذ نمایند.‌ یکی از مسائل مهم مورد توجه در کنفرانس حقوق کودک، وضعیت کودکان واقع در شرایط تبعیض‌آمیز می‌باشد. از این جهت کنوانسیون در زمینه امحاء کلیه روشهای تبعیض‌آمیز و فراهم نمودن فرصت‌های مساوی در مورد کودکان متعلق به اقلیت‌های قومی، مذهبی و استفاده از زبان قومی و ملی تأکید نموده است و مقرر داشته که دولت‌ها بایستی تدابیر و سیاست‌هایی به کار برند که منجر به‌ ایجاد فرصت‌هایی برابر برای دسترسی به امکانات بهداشتی آموزشی و فرهنگی را برای کلیه کودکان شود.
ب. حق مشارکت و آزادی‌های مدنی: هر چند اصل کنوانسیون به آزادی‌های مدنی و مشارکت اجتماعی، فرهنگی وسیاسی کودکان اشاره نموده است و بیان می‌دارد که کودک دارای حق آزادی ابراز عقیده و اظهار نظر به صورت شفاهی و یا کتبی می‌باشد و محدود‌یت‌های تعیین شده در این‌گونه موارد بایستی بر اساس قانون باشد (ماده 13 کنوانسیون حقوق کودک).
درکنوانسیون حقوق کودک، آزادی اجتماعی کودک‌یعنی حق شرکت کودک در اجتماعات و مجامع مسالمت‌آمیز را به رسمیت شناخته است. به استثناء مواردی که محدودیت‌هایی برای حفظ منافع، امنیت ملی و نظم عمومی طبق قانون در نظر گرفته است (ماده 15، همان).
علاوه بر این، کنوانسیون ضمن توجه بر احترام به حق خلوت کودکان بیان می‌دارد که در امور خصوصی خانوادگی یا مکاتبات هیچ کودکی، نمی‌توان به صورت خود سرانه یا غیر قانونی دخالت کرد. (ماده، 16 همان).
کنوانسیون با توجه به نقش رسانه‌های گروهی و تأثیر آن بر اندیشه کودکان، تأکید می نماید که اطلاعات و مطالب از منابع کودکان بایستی در راستای اعتلای رفاه اجتماعی، معنوی و اخلاقی و بهداشت جسمی کودکان باشد و کشور‌ها موظف نسبت به انتشار کتابهای مناسب برای کودکان اقدام نموده و در خصوص آموزش زبان به کودکان که برگروه‌های اقلیت و قومی تعلق دارند اقدام نمایند و ازکودکان در برابر اطلاعات زیانبار حمایت به عمل آورند (ماده 17، بند الف، ج و د، همان).
در کنوانسیون به حق ثبت نام، ملیت کودک و ولادت او اشاره شده است که ‌این امر در واقع به عنوان سازوکار‌ی برای جلو گیری از نوزادکشی و قاچاق کودکان است. (ماده7، بند 1همان).
ج. حق تأمین: در کنوانسیون اهمیت رشد کودک در خانواده مورد تأکید است و از نقطه نظر کنوانسیون عالی‌ترین منافع کودک زمانی تأمین می‌گردد که مسؤلیت اولیه رشد و پیشرفت کودک بر عهده اولیاء قانونی وی باشد (ماده 18، بند 1، همان).
بنابراین، از دولت‌ها خواسته شده که حقوق و مسئولیت‌های والدین و سایر اولیای قانونی را در پرورش کودک به رسمیت شناخته و راهنمایی‌ها و مساعدت‌های ضروری را در جهت تکامل کودکان به عمل آورند (ماده 5، همان).
کنوانسیون به جدایی کودکان از خانواده در زمان طلاق و در مواقعی که جدایی ناشی از اقدامات دولت از قبیل بازداشت، تبعید و غیره باشد، توجه نموده و بیان می‌دارد که، در اینگونه موارد دولت‌ها بایستی خدمات ویژه‌ای رادر جهت مراقبت و حفاظت از کودکان ارائه نمایند (ماده 9 همان).
د. حق برخورداری از بهداشت: بهداشت یکی از مهم‌ترین ابزار‌های رشد و رفاه کودکان است و‌یکی از عوامل مرگ و میرکودکان است. لذا کنوانسیون به این پرداخته است که با تغذیه مناسب با شیر مادر، سالم سازی محیط زیست به کودکان توجه شود و فرصت‌هایی برابر برای دسترسی به این امکانات فراهم نمایند (ماده24، همان).
همچنین حق برخورداری از خدمات ویژه مراقبتی در مورد کودکان که والدینشان شاغل هستند را به رسمیت شناخته و از دولت‌ها می خواهد برای تضمین خدمات و تسهیلات مقتضی جهت نگهداری از این کودکان اقدامات لازم را اتخاذ نمایند. برخورداری کودکان از مزایای تأمین اجتماعی و بیمه نیز از اهم مسائل بود که کنوانسیون به آن پرداخته است و بیان می‌دارد که کشور‌ها می بایستی اقدامات مناسب و مؤثر را در این خصوص اتخاذ نمایند. همچنین حق برخورداری کودکان از سطح مناسب زندگی برای رشد جسمی، روحی، اخلاقی و اجتماعی و مسؤلیت عمده والدین و دولت جهت تأمین شرایط مناسب زندگی برای رشد قابلیت‌های کودکان مورد شناسایی و تأکید کنوانسیون قرار گرفته است و بر ایجاد، معیار‌ها و استانداردهای لازم جهت تأمین تغذیه، پوشاک و مسکن مناسب تأکید می‌کند (ماده 27، بند 2 و 3همان).
ه. حق برخورداری کودکان از آموزش و اوقات فراغت و انجام فعالیت‌های فرهنگی: آنچه در این مورد قابل تحمل است تأکید بر پوشش آموزشی کامل و بدون تبعیض در هر شرایط و با هر ملیت و نژاد می‌باشد. در این راستا بر ایجاد فرصت‌های برابر برای دختران در مدرسه، دسترسی آنان به آموزش عالی، محو بی‌سوادی و تعلیمات اجباری تأکید شده و به‌ ایجاد امکانات و شرایط مناسب برای استفاده کودکان اقلیت‌ها از مزایای آموزشی و انطباق آموزش با زبان مادری آنها، برخورداری از فرهنگ و انجام اعمال مذهبی آنها توصیه شده است (ماده 28).
توجه به تدریس و محتوای آموزش نیز از نکات قابل بررسی در کنوانسیون می‌باشد و تأکید شده که نوع آموزش و مواد درسی باید به سمت و سویی باشد که موجب اعتلای شخصیت کودکان و شکوفایی استعداد‌ها و رشد قابلیت‌های فیزیکی و روحی او گردد. لذا هدف آموزش و پرورش باید بر مهیا نمودن کودکان برای پذیرش زندگی و مسؤلانه در جامعه‌ای آزاد و مملو از تفاهم و بردباری و ایجاد روابط دوستانه میان مردم وگروههای قومی، ملی، مذهبی و بومی استوار باشد (ماده 29).
کنوانسیون حقوق کودک با اذعان به موارد مذکور به تأکید به قانون‌گذاری، در این زمینه می نماید. به عنوان مثال
الف – کشورهای عضو کنوانسیون تمام اقدامات قانونی اجرائی، اجتماعی، آموزشی را در جهت حمایت از کودک در برابر تمام اشکال خشونت جسمی و روحی، آسیب رسانی یا سوءاستفاده، بی‌توجهی، سهل‌انگاری، بدرفتاری یا استثمار، مِن‌جمله سوءاستفاده جنسی و روحی در حینی که کودک تحت مراقبت والدین یا قیم قانونی قرار دارد، به عمل آورد.
ب – این‌گونه اقدامات حمایتی در موارد مقتضی شامل اقدامات مؤثر برای ایجاد برنامه‌های اجتماعی در جهت فراهم آوردن حمایت‌های لازم از کودک و کسانی که مسؤل مراقبت از وی می‌باشند و نیز حمایت در برابر سایر اشکال محدودیت‌ها و نیز برای شناسایی گزارش، مراجعه، تحقیق، پیگیری موارد بدرفتاری‌ها و نیز برای درگیری‌های قضایی می‌باشد. یا مطابق ماده 4 کنوانسیون حقوق کودک، کشورهای عضو کنوانسیون موظف به تدوین قوانین در جهت حقوق کودک شناخته شده‌اند.
2-9-2- اقدامات بین‌المللی در زمینه حمایت از اطفال در برابر مواد‌مخدر