کودکان و نوجوانان، اضطراب و افسردگی

دانلود پایان نامه

2-2-3- انواع بزه‌دیدگی اطفال
کودک‌آزاری و بزه‌دیدگی اطفال‌یکنواخت نبوده و اشکال متفاوتی را در بر می‌گیرد، از صدمه جسمی‌گرفته تا غفلت و مسامحه. انواع بزه‌دیدگی اطفال رامی‌توان بر حسب موضوع، تعدد و.. .. تقسیم بندی کرد. مثلاً به بزه‌دیدگی جنسی، جسمی، عاطفی و یا به بزه‌دیدگی نخستین – مکرر و یا به بزه‌دیدگی ایده‌آل – غیرایده‌آل تقسیم می‌شود.
2-2-3-1- بزه‌دیدگی اطفال بر حسب موضوع
بزه‌دیدگی بر حسب موضوع به جسمانی، جنسی، عاطفی و روانی و مسامحه و غفلت تقسیم می‌شود که بر حسب موقعیت آنها در خانواده، مدرسه و محیط کار، شدت و ضعف صدمات متفاوت می‌باشد.
2-2-3-1-1- بزه‌دیدگی جسمانی
بر اساس ماده 19 پیمان‌نامه حقوق کودک، دولت‌های عضو ملزم می‌باشند تمام اقدامات قانونی، اجرایی، آموزشی لازم را عمل آورده تا ازکودکان در برابر تمام اشکال خشونت جسمی، روانی، آزار یا سوءاستفاده، بی‌توجهی یا سهل‌انگاری، بدرفتاری، بهره‌کشی یا سوءاستفاده جنسی در حین مراقبت والدین یا سرپرست قانونی یا هر شخص دیگری که مسؤلیت حمایت از کودک را دارد. در سال 1974 کنگره‌ی آمریکا با هدف ارائه تعریف بدرفتاری جسمانی، قانونی را ارائه کرد که به موجب آن هر عملی را که موجب جراحت جسمانی، سوزانیدن، شلاق، زخم زدن، شکستن استخوان و وارد آمدن جراحت به جمجمه شود بدرفتاری جسمی تعریف شده است. (فوراد، 1380، ص 30).
2-2-3-1-2- بزه‌دیدگی جنسی
این نوع بزه‌دیدگی اکثرا به وسیله افراد بزرگ سال انجام می‌گیرد و به دلایلی پنهان می ماند. مثل نادانی، تحمل و احساس ندامت خانواده‌ها، برطرف نشدن و لاینحل ماندن موضوع و به علاوه ممکن است توسط مهاجمین، کودکان تهدید به آزردن یا ترک شدن شوند. این صدمات کودکان را فاقد اعتماد به نفس کرده و تحریک پذیری آنان را زیاد می‌کند و از نظر روان‌شناختی تجاوز به عنف منشاء بسیاری از اختلال‌های روانی مثل فوبیا و اضطراب و افسردگی می‌شود. زیگموند فروید اثبات کرد که تجارب جنسی در دوران کودکی منشاء اختلال کودکان هیستریکی است و باعث اختلال شخصیتی می‌شوند. براساس قانون پیشگیری از کودک‌آزاری فدرال آمریکا، آزار جنسی عبارت است از استخدام، به‌کارگیری، تحریک، ایجاد انگیزه یا اجبار کودک به شرکت در هرگونه رفتار صریح جنسی یا تظاهر به چنین رفتاری به منظور تهیه تصاویر ویدئویی از چنین اعمالی یا تجاوز به عنف. گروهی سوءاستفاده جنسی را چنین تعریف کرده‌اند: هر زمان که شخص بزرگ‌سال برای ارضاء نیاز جنسی خویش ترتیبی دهد یا اجازه دهد کودک نابالغ در هرگونه فعالیت دارای ماهیت جنسی نماید. (عباچی، 1380، ص 7).
2-2-3-1-3- بزه‌دیدگی عاطفی و روانی
در این نوع بزه‌دیدگی کودکان از لحاظ شخصیت، جنسیت و معنویت دچار اختلال شده و حتی بعد جسمانی کودکان را نیز به مخاطره می‌اندازد. جرائمی از قبیل قذف، توهین، رها کردن طفل، ربودن و اختفای کودک و ممانعت از تحصیل وآموزش و نقض حقوق واقعی کودکان و.. . انواع بزه‌دیدگی کودکان را تشکیل می‌دهد. این جنبه از بزه‌دیدگی اطفال به جرأت می‌توان گفت مهم‌ترین جنبه بزه‌دیدگی می‌باشد. زیرا اکثر بزه‌دیدگی اطفال در آینده از همین اختلالات شخصیتی و بیماری‌های روانی و روحی سرچشمه می‌گیرد. (مدنی، 1383، ص 170- 174).
2-2-3-1-4- بزه دیده ناسی از مسامحه و غفلت
مسامحه، بی‌توجهی، تقصیر و سهل‌انگاری در ماده 2 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان بدین گونه تعریف شده است: «تقصیر در انجام تکالیفی از قبیل تامین نیازهای اساسی و ضروری کودک و نوجوان یا وظایف مربوط به حضانت، ولایت، قیمومیت، و … توسط والدین و سرپرستان قانونی و یا هر شخصی که مراقبت از کودک را بر عهده دارد».‌یعنی پدر و مادریا سرپرست کودک اقدامات لازم را برای رشد جسمانی اجتماعی و روانی وسلامتی او را فراهم نیاورند. مانند اینکه، به کودک آب یا غذا ندهند یا در بیماری او معالجه و اقدامی نکنند و او را در معرض خطر قرار بدهند. مثلاً به او اجازه‌ی تنها زندگی کردن را بدهند. یا او را پاکیزه نگه ندارند و عدم مراقبت‌های بهداشتی و پزشکی، رها کردن کودک در محل خالی از سکنه و نفرستادن او به مدرسه و غفلت از کودک به مفهوم نادیده گرفتن و اهمیت ندادن به او می‌باشد و ممکن است همراه با آسیب جسمانی باشد. درصورتی که نیازهای اولیه کودک در زمینه‌های جسمانی و عاطفی مانند مراقبت‌های پزشکی و بهداشتی، ابراز علاقه به کودک و.. . اگر به‌طور دائم برآورد نشود این قصور، غفلت و مسامحه نامیده می‌شود (پورناجی، 1387، ص120).
الف. مسامحه جسمی: به معنی بی‌توجهی به وضعیت جسمی، فراهم نساختن تغذیه ومواد غذایی و بی‌توجهی به نیازهای بهداشتی و سلامتی کودک است که فقر و ازدیاد فرزندان باعث می‌شود مسامحه جسمی به کودک شود و یا اختلال روانی والدین و طلاق باعث مسامحه جسمی‌شود.
ب. مسامحه عاطفی: غفلت در برآورده ساختن نیازهای عاطفی و هیجانی کودک باعث می‌شود که کودکان مورد بزه‌دیدگی واقع شوند.
ج. مسامحه آموزشی: ترک تحصیل و فرار از مدرسه که والدین اگر توجه نکنند مرتکب غفلت شده‌اند. کودکانی که پیدرپی ازمدرسه فرار می‌کنند و والدینی که هم از معضل ترک تحصیل کودکان استقبال کرده و کودکان را به محیط کسب وکار می کشند دچار مسامحه آموزش هستند.(آقا بیگلویی، پیشین، ص16).
در ماده 4 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381 به نادیده گرفتن عمدی سلامت و بهداشت روانی و جسمی به عنوان مسامحه و غفلت اشاره شده است. ولی برای پیشگیری از سوءاستفاده به‌جا بود که قانون مذکور نادیده گرفتن سهوی و غیر‌عمدی را نیز مشمول مجازات قرار می‌داد. به هر حال می‌توان گفت که دامنه این نوع بزه‌دیدگی و کودک‌آزاری بسیار وسیع بوده و تمام ابعاد جسمی و عاطفی و.. . کودکان و نوجوانان را شامل می‌شود.
2-2-3-2- بزه‌دیدگی نخستین، دومین و بزه‌دیدگی مکرر اطفال
2-2-3-2-1- بزه‌دیدگی نخستین و بزه دیدگی دومین اطفال
کودکان بزه‌دیده ممکن است از خود جرم (یعنی بزه‌دیدگی نخستین)یا شیوه واکنش دیگران به آنان یا به جرم‌هایی که تجربه می‌کنند (یعنی قربانی شدن دومین) اثر بپذیرند. بزه‌دیدگی نخستین اثر مستقیم جرم است که بر بزه‌دیده وارد می‌شود و این اثر بلاواسطه است. ولی بزه‌دیدگی نخستین به آثاری که از رهگذر پاسخگوئی و عکس‌العمل افراد مانند اعضای خانواده، دوستان یا بستگان بزه‌دیده و یا اینکه از طرف برخی نهادهای مرتبط با کودک و خصوصاً در فرآیند عدالت کیفری و نظام عدالت جنائی مانند پلیس، دادسرا، دادگاه و بهزیستی به بزه‌دیده وارد شود، گفته می‌شود. در این صورت این آثار منفی افزون قربانی شدن مضاعف نیز گفته می‌شود. کودکان ممکن است آماج جرم‌های متعددی قرار گیرند ولی منظور ما از بزه‌دیدگی نخستین و دومین این است که در بزه‌دیدگی نخستین، طفل بزه‌دیده متحمل‌یک رفتار مجرمانه میشود مثلاً مورد سوءاستفاده جنسی (لواط) واقع می‌شود. در حالی که در بزه‌دیدگی دومین، شیوه واکنشی که چنین اثرهای منفی و نامطلوبی را بر بزه‌دیده می‌گذارد ناگزیر مجرمانه نیست و اگر در میان این آثار رفتار مجرمانه‌ای وجود داشته باشد آن رفتار را باید بزه‌دیدگی نخستین دیگری متمایز از آن آثار که خود، قربانی شدن دومین هستند و به عبارتی واژه در اصطلاح در اصل، نمایانگر قربانی شدن غیرمجرمانه است درست بر عکس اصطلاح که فقط به قربانی شدن مجرمانه اشاره دارد (رایجیان 1384- 85 ص 97).