کودکان و نوجوانان، سازمان صدا و سیما

3. ماده 49 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان تمامی مصاحبه‌ها و تحقیقات از کودکان را در کم‌ترین دفعات و کوتاه‌ترین زمان ممکن تعیین کرده است. تمامی این موارد بدان جهت است که ممکن است کودک بزه‌دیده در فرآیند کیفری دچار بزه‌دیدگی مکرر یا ثانویه گردد و لذا لازم است حضور در فرآیند کیفری به حداقل برسد. (زینالی، پیشین، ص56).
2-6-2-9-حفظ حریم خصوصی
اطلاعات مروبط به کودکانی که در فرآیند عدالت حضور دارند باید مورد حمایت قرار گیرد. حفظ حریم خصوصی از طریق حفظ محرمانه بودن اطلاعات و محدودیت افشای اطلاعات که ممکن است به شناسایی کودک بزه‌دیده در فرآیند کیفری منجر گردد. (عباچی، بی‌تا، ص 35).
در بند 2 ماده 58 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان مقرر شده که افرادی که در فرآیند کیفری با کودک بزه‌دیده رابطه دارند باید کم‌ترین مداخله در زندگی خصوصی آنها بکنند. در ماده 23 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان، افشای مشخصات و هویت کودک و نوجوان بزه‌دیده و یا در معرض خطر از طریق رسانه‌های گروهی و با توزیع، تکثیر، انتشار و نمایش فیلم، عکس و مانند آن ممنوع و متخلف به 91 روز تا 6 ماه حبس و یا جزای نقدی از ده میلیون ریال تا صد میلیون ریال محکوم خواهد شد. البته در تبصره این ماده اگر این اقدامات در جهت استفاده علمی یا در جهت مصالح کودک یا کمک به او باشد از شمول این ماده مستثنی است. در این ماده هم به حفظ حریم خصوصی و هم به احقاق حق تأمین امنیت کودک بزه‌دیده از گذر جرم‌انگاری و کیفر انگاری به حمایت از کودک بزه‌دیده پرداخته شده است. بر اساس ماده 24 لایحه، اگر اقدامات فوق توسط اشخاصی باشد که سمت ولایت، وصایت، قیمومیت یا سرپرستی دارد یا توسط شبکه‌ای متشکل از 3 نفر یا بیشتر و به صورت سازمان‌یافته ‌باشد، یا توسط کارکنان دستگاه اجرایی و نهادهای دولتی یا عمومی که مسئولیت نگهداری، مراقبت و یا تربیت کودک را بر عهده دارند ارتکاب یافته ‌باشند، به حداکثر مجازات محکوم و در مورد کارمندان علاوه بر مجازات اصلی، به انفصال موقت: «از دو تا پنج سال از خدمات دولتی هم محکوم خواهند شد». تبصره ماده 32 لایحه مذکور مقرر می‌دارد: «سؤالات و تحقیقات فقط به موضوع تحت بررسی محدود می‌شود و تدابیر و اقدامات کافی برای جلوگیری از انتشار و افشاء اطلاعات کسب شده اتخاذ می‌گردد».
2-6-2-10- برخورد عادلانه
در جریان دادرسی باید به کودک بزه‌دیده و کرامت انسانی آنها اهمیت قائل شد و کودک در تمام مراحل دادرسی مشارکت داده شود و به هر نحو دیدگاه و نظرات کودک را مورد توجه قرار داد. در ماده 41 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان‌ یکی از شرایط تعلیق تعقیب را موافقت کتبی کودک بزه‌دیده اعلام کرده است و به نوعی احترام به دیدگاه کودک در فرآیند دادرسی می‌باشد.
2-6-2-11-تشریفات خاص ناظر بر طفل بزه‌دیده در فرآیند کیفری
شامل آن دسته از تشریفاتی است که در هر مرحله خاص از فرآیند باید مورد توجه قرار گیرد. مرحله فرآیند کیفری شامل قبل از رسیدگی در دادگاه، دادگاه و اجرای حکم است. در هر‌یک از مراحل باید اقداماتی در جهت حمایت و پیشگیری از بزه‌دیدگی مکرر و ثانویه کودک بزه‌دیده انجام شود.
2-6-2-12- تشریفات مرحله قبل از رسیدگی در دادگاه
الف. مرحله کشف جرم
جرم علیه کودک به‌ویژه اگر در قالب کودک‌آزاری باشد، ماهیتی پنهانی دارد و مؤلفه‌ای که می‌تواند برای کشف جرم علیه کودک کارآئی داشته باشد الزامی کردن گزارش دهی جرم علیه کودک است. در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1381 در ماده 6، کلیه افراد و مؤسسات که به نحوی مسئولیت نگهداری و سرپرستی کودکان را بر عهده دارند مکلف کرده است، به محض مشاهده کودک‌آزاری مراتب را به مقام صالح قضایی اعلام نمایند؛ متخلف مستوجب حبس یا جزای نقدی خواهد شد. ضمناً افرادی که جرم علیه کودک را گزارش می‌دهند باید از تعقیب کیفری و مدنی مصون باشند(زینالی، بی‌تا، ص 83).
ماده 22 لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان مقرر می‌دارد: «هر کس به هر نحو از اوضاع و احوال مخاطره‌آمیز و یا وقوع جرایم علیه کودک و نوجوان موضوع این قانون مطلع شود و علیرغم اینکه خطری متوجه خود او یا دیگران بشود، مراتب را به مراجع ذیصلاح اعلام ننماید، به 91 روز تا یک سال حبس محکوم خواهد شد. در این ماده نسبت به ماده 6 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان 1381 مجازات تشدید شده و حتی والدین و اولیای کودک که در مقام تأدیب اگر صدمه‌ای به کودک وارد می کردند از تعقیب مبری بودند، در این‌جا قابل تعقیب هستند. بند 2 ماده 6 لایحه مذکور نیروی انتظامی را مکلف کرده است نسبت به همکاری با سازمان بهزیستی در مرحله شناسایی کودکان و نوجوانان در معرض خطر، انجام حمایت‌های مورد نیاز و اجرای سایر وظایف محوله بر اساس این قانون اقدام نماید. در همین ماده، در بندهای 4 و 6 وزارت آموزش و پرورش، وزارت درمان و بهداشت و وزارت کار و امور اجتماعی و شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مکلفند در حوزه وظایف خود به شناسایی، راهنمایی و معرفی کودکان و نوجوانان موضوع این قانون به مراجع ذیصلاح اقدام نمایند. بند 7 ماده مذکور سازمان بهزیستی را مکلف کرده است امکانات مناسب از قبیل سامانه‌های مخابراتی و رایانه‌ای را جهت اعلام وضعیت مخاطره‌آمیز برای کودکان و نوجوانان به همکاری قوه قضائیه و نیروی انتظامی و امکان توانمندسازی حقوقی مردم در زمینه حمایت از کودکان و نوجوانان وگزارش‌دهی جرایم علیه کودکان و نوجوانان را فراهم نماید و به طریق مناسب با همکاری سازمان صدا و سیما و سایر رسانه‌ها و نهادهای مرتبط با کودکان و نوجوانان نسبت به معرفی این سامانه اقدام کند. ضمناً بر اساس ماده 50 لایحه مذکور، پلیس ویژه اطفال تحت تعلیمات مقام قضایی عهده‌دار کشف جرم می‌باشد. (رایجیان، بی‌تا، ص61).
ب. مرحله تعقیب
تحقیقات باید توسط بازپرس آموزش دیده انجام گیرد و تحقیقات باید احترام آمیز و با در نظر داشتن نیازهای خاص کودک انجام گیرد. در انجام تحقیقات از کودک بزه‌دیده رعایت نکات زیر الزامی است.
الف. انجام تحقیقات به زبانی که کودک می‌فهمد و استفاده می‌کند.
ب. انجام تحقیقات در محیطی متناسب و مناسب با نیازهای خاص کودک و وضعیت شخصی او.
ج. در اجرای وظایف محوله بر اساس این قانون برای تحقیقات به ضابطان قضایی مکلف اند بدون لباس وخودروی رسمی به محل سکونت، اشتغال و تحصیل کودک و نوجوان و یا سایر محل‌های مرتبط مراجعه کنند.
د. تمامی مصاحبه‌ها و تحقیقات از کودکان و نوجوانان موضوع این قانون توسط افراد آموزش دیده در این زمینه و توأم با رفتاری احترام آمیز در کم‌ترین دفعات و کوتاه‌ترین زمان ممکن و با در نظر گرفتن نیازهای خاص آنها به عمل می آید.
ه. تأسیس نهاد پلیسی ویژه اطفال و نوجوانان که نوعی سیاست جنایی اجرایی پلیسی افتراقی کودک مدار می‌باشد، جهت کشف جرم و بازجویی مقدماتی، حفظ آثار و دلایل، جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم و ابلاغ و اجرای تصمیمات و احکام قضایی در خصوص جرایم موضوع این قانون.

                                                    .