منابع و ماخذ پایان نامه اکوتوریسم، گردشگری روستایی، بخش لواسانات، استان تهران

دانلود پایان نامه

گردشگری بر همگان آشکار شده است. گردشگری روستایی یکی از اشکال گردشگری است که هر روز بر میزان توجه و تاکید بر آن در برنامه ریزی های روستایی و منطقه ای افزوده می شود. گردشگری روستایی گستره ای فراگیر از فعالیت ها، خدمات و تسهیلات را شامل می شود که به وسیله ی روستاییان برای تفریح، استراحت، جذب و نگهداشت گردشگران در نواحی روستایی صورت می گیرد و می تواند گردشگری کشاورزی، گردشگری مزرعه، گردشگری طبیعی، گردشگری فرهنگی، گردشگری جنگل و اکوگردشگری را نیز در بر داشته باشد. بنابراین بخش توریسم به عنوان بخشی مولد در زمینه ی کسب درآمد و ایجاد اشتغال، در اقتصاد کشورها نقش بسزایی دارد. به طوری که بسیاری از کشورها به صنعت پویای توریسم به عنوان منبع اصلی درآمد، اشتغال زایی، رشد بخش خصوصی و توسعه ی ساختارهای زیر بنایی نگاه می کنند.
این صنعت در دهه های اخیر به سرعت در حال رشد بوده است و انواع متعدد آن، از جمله توریسم روستایی، اکوتوریسم و صنایع دستی که بیش تر نمونه های مربوط به محیط طبیعی و روستا هستند نیز، از اقبال و توجه بسیاری برخوردار شده اند. توسعه ی پایدار گردشگری روستایی، به مثابه ی بخشی ارزشمند و روبه پیشرفت در زمینه های اقتصادی مطرح است و در زمینه های سرمایه گذاری، با توجه به دسترس بودن منابع، پایین بودن قیمت ها و کوچک بودن طرح ها در مقایسه با دیگر طرح ها ی گردشگری، خطرات و هزینه های کمتری دارد.(رجبی، 1390). معمولا گردشگری روستایی اثرات مثبت اقتصادی در جامعه میزبان بجا می گذارد اما با تدابیر اصولی باید شناخت کافی از منابع و بنیان های توسعه پایدار کسب نمود، زیرا با ادامه روند و تحلیل منابع طبیعی، تغییر و تحول چشم اندازهای روستایی، مهاجرت افراد بومی از روستا و تخریب محیط زیست، جامعه میزبان متحمل اثرات منفی خواهد شد. (جعفری و حاتمی، 1391: 6).
2-13- ضرورت پهنه بندی اکوتوریسم بر اساس ارزیابی توان زیست محیطی
امروزه طبیعت‌گردی در میان گونه‌های مختلف گردشگری از جایگاه ویژه و رشد قابل توجّهی برخوردار است و در بیست‌ساله اخیر شاهد گسترش سریع فعالیت‌های طبیعت‌گردی در سراسر جهان بوده‌ایم و انتظار می‌رود بر شدت این گسترش نیز افزوده شود.
به لحاظ تأثیر بالقوه زیادی که اکوتوریسم در زمینه محافظت از محیط طبیعی و در اقتصاد بسیاری از کشورها دارد، سازمان ملل متحد تصمیم گرفت که سال ۲۰۰۲ میلادی را به عنوان سال بین‌المللی اکوتوریسم اعلام کند و کمیسیون توسعه پایدار این سازمان (UNEP) و سازمان جهانی گردشگری را موظف به انجام فعالیت‌هایی در این سال ساخت. هدف از این کار، مرور مجدد تجربیات گذشته در زمینه بوم گردشگری، تشخیص و ترویج انواع اکوتوریسم که در آن‌ها از اکوسیستمهای در معرض خطر حفاظت می‌شود، تقسیم فوائد حاصل از فعالیت‌ها با جوامع محلی و احترام به فرهنگ‌های بومی است.
طبق برآورد سازمان جهانی کشاورزی نیز، رشد بوم گردشگری در دهه حاضر ۱۰ تا ۳۰ درصد خواهد بود. در وضع موجود شمار طبیعت‌گردان ۷ درصد کلّ مسافران جهان است که پیش‌بینی می‌شود در دهه آینده این رقم به ۲۰ درصد برسد. بنابراین اکوتوریسم از آینده‌ای پررونق و درخشان برخوردار است که مزایای فراوانی برای جهانیان دارد. محیط ارزش ذاتی دارد و این ارزش مهم تر از آن است که دارایی صنعت گردشگری محسوب شود. نباید منافع بلند مدت وحفاظت از محیط را فدای ملاحظات کوتاه مدت کرد. همانطوری که در اصل ۳ بیانیه ریو آمده است ” حق توسعه باید به نحوی اعمال شود که متساویاً نیازهای نسل کنونی و نسلهای آینده را در زمینه توسعه و حفظ محیط زیست برآورده سازد”. از این روگردشگری پایدار باید با سیاست مشخص و مدونی به اجرا در آید تا بتواند حرکت امید بخشی را در توسعه همه‌جانبه فضاهای جغرافیایی تضمین کند. گردشگری پایدار برای کارایی بالاتر در این زمینه دارای اصولی می‌باشد که هماهنگ کننده اهداف و راهکارهای عملی می‌باشد. (جوهری،فتانه،1392)

فصل سوم
جغرافیای منطقه مورد مطالعه

3-1- مقدمه
توسعه ی فعالیت های گردشگری در عرصه ها ی طبیعی جغرافیایی می تواند پیامدهای دوگانه ی مثبت و منفی قابل توجهی در عرصه های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و اکولوژیکی را در پی داشته باشد . بر این اساس در صورت پایبندی و مدنظر داشتن و رعایت مفاهیم، اصول و اهداف مورد نظر در رویکرد توسعه ی پایدار می تواند زمینه ی حفاظت از محیط زیست و درعین حال بروز تحولات مثبت اقتصادی و اجتماعی را در منطقه در پی داشته باشد و در صورت عدم در نظرگرفتن راهبردها و استانداردهای زیست محیطی درتوسعه ی فعالیت های گردشگری در عرصه های طبیعی مناطق و نیز عدم انجام ارزیابی مستمر از نتایج این فعالیت ها بر عرصه های طبیعی و اکولوژیکی، احتمال بروز پیامد های منفی و زیانبار اکولوژ یکی در ابعاد انسانی و زیست محیطی در این عرصه ها را شاهد خواهیم بود. بر این مبنا بایستی در فرآیند توسعه فعالیت های گردشگری طبیعی تمامی ابعاد و وجوه را در نظر داشت و با مد نظر داشتن و رعایت آن ها اقدام به تدوین برنامه های توسعه در حوزه ی اکوتوریسم نمود. از دیدگاه زیست محیطی توجه به فواید
گردشگری نباید مانع از پرداختن به جنبه های نامطلوب این پدیده گردد (پاپلی یزدی،102:1386 ).
اکوتوریسم بهترین روشی است که می تواند برای منطقه و ساکنان آن مفید بوده و منجر به حفاظت از طبیعت شود . استفاده ا
ز منابع طبیعی به عنوان جاذبه های گردشگری بدون آسیب رساندن به آن، مقوله ای ایده آل در راستای توسعه ی پایدار است (درام،9:1387 ). رشد روزافزون انواع گردشگری و رقابتی شدن آن، لزوم توسعه ی اکوتوریسم و توجه به رضایت مندی اکوتوریست ها را اجتناب ناپذیر ساخته است. اگرچه ایران از نظر وجود کانونهای فرهنگی تاریخی در زمرهی ده کشور اول دنیا محسوب شده است اما باید به خاطر داشت که ویژگیهای سرزمینی آن نیز دارای جاذبههای فراوانی است به نحوی که نمیتوان از اکوتوریسم و ژئوتوریسم آن نیز به سادگی گذشت. حدود دو هزار و چهارصد کیلومتر ساحل دریا، اختلاف ارتفاع نزدیک به 5670 متری (دماوند)، دشتها و کوهستانهای آن، شکارگاههای متنوع و متعدد، تفاوتهای آب و هوایی، پیستهای اسکی طبیعی، غارهای متعدد، خورها و خلیجها، بیش از 12 هزار چشمهی معدنی و کارستیک و وجود آتشفشانها، گلفشانها، چشمههای نفتی، تالابها، کویرها، چشماندازهای کارستیک، معادن قدیمی و باستانی، رودخانههای متعدد با محیطهای اکولوژیک متنوع جانوری، ماسه زارها، جنگلهای متنوع، بیش از دوازده هزار گونهی گیاهی ثبت شده در مراتع آن و صدها سنگ قیمتی همراه با دهها پدیده ژئومورفولوژیک بینظیر مانند کلوتها، آثار متعدد تکتونیک جنبی و دهها آکواریم دریایی طبیعی و غیره از جملهی این جاذبهها به شمار میآیند و بدیهی است برنامهریزان سیاحتی در کشور اگر این ویژگیها را نیز در برنامههای توسعهی گردشگری خود ملحوظ نمایند، قطعا شانس موفقیت بیشتری با آنها یار خواهد بود (نوجوان و همکاران؛ 1388، 49، به نقل از اروجی:1391) . در این راستا بخش لواسانات واقع در شهرستان شمیرانات استان تهران با داشتن موقعیت خاص ، سهولت دسترسی و قرار گرفتن در منطقه شمال تهران ، یکی از کانون های مهم اکوتوریستی شهرستان شمیرانات و استان تهران می باشد. عدم رعایت قوانین زیست محیطی، منابع اکولوژیکی منطقه را مورد تهدید قرار داده است و ازطرف دیگر ضعف های موجود در تسهیلات و خدمات گردشگری موجب نارضایتی اکوتوریست ها شده است . از این رو در قالب این وجوه مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است.

3-2 – موقعیت جغرافیایی
3-2-1- جغرافیای طبیعی
3-2-1-1- محدوده جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
لواسانات ناحیه ای است کوهستانی، بین مدارهای 35درجه و 45 دقیقه و عرض شمالی 36 درجه و 5 دقیقه (مزرعه جوزک در جنوب و دامنه های شرقی قله پالان گردن در شمال) و نصف النهارهای 51 درجه و 35 دقیقه و 51 درجه و 58 دقیقه طول شرقی (یال ورجین در غرب و دریاچه سد لار در شرق) که وسعتی حدود 600 (594) کیلومتر مربع دارد (لواسان کوچک 300 و لواسان بزرگ 294 کیلومتر مربع). این بخش از غرب به بخشظ رودبار قصران شهرستان شمیران، از شمال به بخش بلده نور (استان مازندران)، از شرق به بخش مرکزی شهرستان دماوند و از جنوب به بخش مرکزی شهرستان تهران محدود است. (شهرستان شمیران، علی اکبر محمودیان، 1388، )
بخش لواسانات دارای جمعیتی بالغ بر 25376 نفر است که در تابستان و بهار به علت ویلایی بودن ساختمان ها جمعیت افزایش می یابد . منطقه لواسانات دارای یک شهر به نام لواسان و دودهستان لواسان بزرگ و لواسان کوچک است . (مرکزآمار یران،1390)

بخش لواسانات: متشکل از شهر لواسان و دو دهستان لواسان بزرگ با 20 روستا به مرکزیت روستای لواسان و دهستان لواسان کوچک با 45 روستا به مرکزیت روستای افجه می باشد.

3-2-1-2- زمین شناسی
زمین ریخت شناسی منطقه :
تهران و محدوده آن از نظر زمین ریخت شناسی از سه بخش نسبتاً متمایز تشکیل شده که از شرایط زمین شناسی و زمین ساختی و نیز چینه شناسی حاکم بر منطقه متأثر هستند.
الف ( بخش ارتفاعات شمالی
ب (بخش کوهستانی شرق تهران
ج( بخش دشت و ارتفاعات پست جنوب و جنوب شرقی
منطقه مورد مطالعه دارای زمین ریخت شناسی کوهستانی است که از تاقدیس ها و ناودیس ها ی کوچک و بزرگ پراکنده با امتداد شمال باختری – جنوب خاوری تشکیل یافته که به وسیله گسل هایی با
امتداد فوق جابه جا شده اند . ارتفاع متوسط این محدوده بین 1500 تا 3720 متر از سطح دریا است و دارای طیف وسیعی از ناهنمواری های کوهستانی است که بر حسب شرایط زمین ساختی و شرایط اقلیمی شکل گرفته اند . از ناهمواری های مهم منطقه لواسانات می توان به کوه دشته ، کوه گرچال، دشت هویچ و گردنه لواسانات اشاره کرد . (پایگاه داده های علوم زمین)

چینه شناسی منطقه
این منطقه شامل سازندهای باروت ، قاجان ، کرج ، کند ، مرمر بالایی ، هزار دره و رسوبات آبرفتی تهران است.

سازند باروت
شامل تناوبی از طبقات دولومیتی و آهک دولومیتی زرد رنگ ستبر لایه تا توده ای چر ت دار با شیل های رسی،سیلتی و ماسه ای ، میکادار همراه با بخش های آتشفشانی زیر دریایی با ترکیب آندزیتی – بازالتی است . که سنگ های آتشفشانی تا حدودی دگرسان شده و درزها توسط کانی هایی مانند کلیست ، سریست ، کلریت واپاک پر شده . )آقانباتی ،1383 (در شمال افجه روستایی جز دهستان لواسان کوچک بخش زیرین این سازند با دولومیت بیشتری دیده می شود و شیل های سبز تیره یا سیاه به صورت متناوب با دولومیت های تیره قرار گرفته اند .
سازند کنگلومرایی فاجان
نشانگر چرخه فرسایش پس از رویداد کوهزایی لارامید است که به طور عموم ردیف های کهن تر را با دگرشیبی زاویه ای می پوشاند. برش الگوی این سازند در 100 کیلومتری شرق تهران و نزدیک روستای فاجان قرار دارد و شامل ضخامت متغیری از کنگلومرای آتشفشانی ( آگلومرا)
است . گاهی نهشته های کوهپایه ای مرتبط با فرسایش شدید به صورت توده ای عدسی شکل نامنظم و پراکنده دیده می شوند (درویش زاده ،1383).
در شرق افجه رخساره کنگلومرایی به طور جانبی به نهشته لای تخربی نرم فرسا و دانه ریز تبدیل می شود که از کالک آرنایت قرمز یا سبز – خاکستری تشکیل شده اند . و درون لایه های مارنی نیز سنگ آهک های فسیل دار تیره رنگ و گاه عدسی های قرمز رنگ و کنگلومرا دیده می شود. این سازند در روستای نیکنام ده شرق لواسان کوچک و روستای کند شمال خاوری لواسان کوچک به خوبی قابل مشاهده است. (آقا نباتی ، 1383)
سازند کرج :
بعد از فازلارامید یک فعالیت شدید آتشفشانی شروع به ظاهر شدن نمود. و حدواسط ائوسن به نقطه اوجش رسیده که سبب تشکیل نهشته های توفی ضخیم و گسترده سازند کرج شده است . در منطقه مورد بررسی این سازند با ستبرای بالا و گسترش وسیع دیده می شود که عموماً هسته ناودیس های ارتفاع یافته را تشکیل می دهد . رخنمون سازند کرج در مسیر روستای برگ جهان (شمال خاوری لواسان کوچک) به سمت روستای نیکنام ده به خوبی دیده می شود

دیدگاهتان را بنویسید