منابع و ماخذ پایان نامه استان تهران، پوشش گیاهی، محیط زیست، البرز مرکزی

شاهان قاجار از این گردنه برای رفت و آمد با کالسکه به دشت لار و سایر ییلاق‌های آن نواحی استفاده می‌کرده‌اند. این راه مالرو در برخی نقاط حالت سنگفرش دارد و به آن راه شاه عباسی نیز می‌گویند.در مجاورت دشت هویج چند قله‌ با ارتفاع بیش از 3000 متر واقع شده‌اند که عبارتند از قله ریزان، قله پرسون، قله آتشکوه و قله مهرچال و به همین دلیل این منطقه مورد توجه کوهنوردان نیز می‌باشد.

3-6-3-رودخانه جاجرود: رودخانه جاجرود یکی از مهم‌ترین رودهای دائمی استان تهران می‌باشد. این رود با طول 40 کیلومتری و با جهت شمال غربی- جنوب شرقی، از ارتفاعات کوه‌های کلون بستک و خرسنگ کوه (از رشته‌ کوه‌های البرز) سرچشمه گرفته و در نهایت به صورت مخروطه افکنه‌ای وسیع، دشت ورامین را در جنوب استان می‌سازد که بر روی آن مزارع متعددی به وجود آمده است .رودخانه جاجرود نقش بسزایی در تأمین آب آشامیدنی و تأمین برق تهران دارد به همین جهت سد لتیان به عنوان یکی از مهم‌ترین سدهای ایران، بر روی این رودخانه احداث شده است. آب این رودخانه زیستگاه مناسبی برای ماهیانی همچون سالمون، کپور و سیاه ماهی می‌باشد.

3-6-4-رودخانه لار: رودخانه پرآب لار از کوه‌های برفگیر و پرباران کلون بستک (با ارتفاع 3000 متر) در شرق و شمال شرقی استان تهران سرچشمه می‌گیرد. شاخه‌های متعددی همچون دلی‌چای، آب باران و سفیدآب به این رود می‌پیوندند و همین امر سبب پرآب‌تر شدن این رودخانه می‌شود.در مجاورت رودخانه لار مراتع و چراگاه‌های طبیعی و گسترده‌ای وجود دارد و به همین سبب از نظر دامداری حائز اهمیت می‌باشد. همچنین این منطقه به دلیل وفور ماهی قزل‌آلا و طبیعت سرسبز و زیبا از نظر گردشگری نیز مورد توجه می‌باشد و مورد استفاده گسترده مردم تهران قرار دارد. به منظور بهره‌برداری مناسب از آب رودخانه لار، سدی به همین نام بر روی آن احداث شده است

3-6-5- دریاچه سد لَتیان: دریاچه سد لتیان در جنوب شهر لواسان استان تهران در ارتفاع 1600 متری از سطح دریا قرار دارد و توسط دو پارک جنگلی به نام‌های لتیان و تلو احاطه شده است. در شمال دریاچه سد لتیان مناطقی از شهر لواسان به نام‌های سبو بزرگ، سبو کوچک، کلاک، ناران، گلندوک، جائیج، نجارکلا، ناظم‌آباد و شورکاب واقع شده‌اند. این سد بتنی در سال 1342 خورشیدی به منظور تأمین آب آشامیدنی تهران ساخته و در سال 1346 خورشیدی به بهره‌برداری رسید و در حال حاضر 30 درصد از آب آشامیدنی شهر تهران را تأمین می‌نماید. این سد قابلیت تنظیم سالانه 245 میلیون مترمکعب آب را دارد و علاوه بر تأمین آب آشامیدنی شهر تهران، برای آبیاری حدود 30 هزار هکتار زمین کشاورزی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این سد دارای نیروگاه آبی با ظرفیت 45 مگاوات می‌باشد. نام این سد از روستایی به همین نام گرفته شده است که با آبگیری سد به زیر اب رفت. ایستگاه‌های قایقرانی و اسکی روی آب در این دریاچه زیر نظر نیروی هوایی و شهرداری لواسان انجام می‌شود. در این دریاچه انواع ماهی نیز پرورش داده می‌شود.

3-6-6-آبشار لار : آبشار لار در نزدیکی روستای وانا واقع شده و یکی از جاذبه‌های منطقه حفاظت شده لار به شمار می‌رود. منطقه حفاظت شده لار در دامنه جنوبی رشته کوه‌های البرز و میان استان‌های تهران و مازندران واقع شده است. وسعت این منطقه 73500 هکتار می‌باشد.

3-6-7-آبشار ناران: این آبشار در حدود 700 متری شمال محله ناران از توابع لواسان کوچک در ارتفاع 1896 متری از سطح دریا قرار دارد. ارتفاع این آبشار 10 تا 15 متر بوده و در فصل بهار که حجم آب آن افزایش می‌یابد، ریزش آب منظره بسیار زیبایی را پدید می‌آورد. آبشار ناران یکی از آبشارهای دائمی استان تهران است که این جریان دائمی سبب شده است شیارهای زیبایی بر روی صخره‌های سنگی ایجاد شود.

3-6-8- آبشار کفترلو: این آبشار در میان دره‌ای سرسبز در ضلع شمالی روستای کند علیا از توابع شهرستان شمیرانات واقع شده است. این آبشار در میان اهالی منطقه با نام «کبوتر خوان» یا «کفتر خوان» مشهور است.روستای کند علیا در 15 کیلومتری شمال لواسانات در فاصله 38 کیلومتری شمال شرقی تهران واقع شده است.
3-6-9-آبشار پسچویک: این آبشار که با نام پسگوئک نیز نامیده می‌شود، در 1/5 کیلومتری شمال شرقی روستای افجه از توابع بخش لواسانات شهرستان شمیرانات و در منطقه یال کوه که مشرف به دشت هویج است قرار دارد. این آبشار حدود 15 متر ارتفاع دارد و اطراف آن پوشیده از درخت‌های افرا می‌باشد.
آبشار موآب: آبشار موآب در ارتفاعاتی موسوم به قله ساکا واقع شده و در حدود 180 متر ارتفاع دارد. به جز اواخر تابستان که تا حدی آرام و کم‌آب به نظر می‌رسد، در سایر فصول پرآب و خروشان است.

3-7 – مناطق حفاظت شده
تنوع اقلیمی و شرایط خاص اکولوژیکی و توپوگرافی منطقه البرز جنوبی، شرایط زیست‌محیطی مساعدی را برای حیات انواع جانداران فراهم آورده است. در این منطقه حدود 48 گونه پستاندار، 156 گونه پرنده، 26 گونه خزنده، 7 گونه دوزیست و 17 گونه ماهی شناسایی شده است. از جانوران این منطقه می‌توان از خرس قهوه‌ای، کل و بز، قوچ و میش، پلنگ، گربه وحشی، گرگ، گراز، تشی، سمور سنگی، عقاب طلایی، کبک، کبک دری، تیهو، شاهین، دلیجه، افعی قفقازی، افعی البرزی و مار جعفری نام برد.

3-7-1-پارک ملی لار: پارک ملی لار با مساحتی در حدود 28 هزار هکتار، در منطقه لار در دامنه جنوبی رشته کوه‌های البرز در شمال شرقی استان
تهران واقع شده است. این منطقه از شمال به کوه‌های نور، از غرب به خاتون بارگاه و گرمابدر، از جنوب به لواسانات و از شرق به کوه دماوند و پلور محدود می‌شود. دامنه ارتفاعی این دشت 2500 تا 4200 متر، دما و بارش متوسط سالیانه 5/6 درجه سانتیگراد و 760 میلیمتر بارندگی و منطقه دارای اقلیمی سرد و مرطوب است. این منطقه از سال 1354 خورشیدی به «پارک ملی» تبدیل شد و از سال 1361 خورشیدی طبق مصوبه شورای عالی حفاظت محیط زیست، به عنوان «منطقه حفاظت شده» اداره می‌شود و از سال 1370 خورشیدی برخی از مناطق آن به عنوان «منطقه شکار ممنوع» مشخص گردید. منطقه حفاظت شده لار دارای دو اکوسیستم کوهستانی و آبی است که در آن انواع گونه‌های گیاهی و جانوری زندگی می‌کنند. این منطقه زیستگاه جانورانی همچون پاژن و بز، قوچ و میش، خرگوش، سمور، سیاه گوش،خرس قهوه‌ای، پلنگ، روباه، گراز، گربه وحشی، کبک، عقاب طلایی، سارگپه، درنا، فلامینگو، دلیجه، افعی، افعی دماوندی، افعی البرزی، مارمولک، بزمجه، لاک‌پشت و قورباغه می‌باشد. قزل‌آلای خال قرمز از نادرترین گونه‌های آبزی جهان است که وجود آن در این زیستگاه، به اهمیت این منطقه افزوده است. تنها گونه درختی پارک، اُرس است.
پوشش گیاهی این منطقه به طور کلی علف‌زار است که در این میان گیاهان صنعتی، دارویی و غذایی همچون قارچ، کاسنی، گلپر، آویشن، شیرین بیان، باریجه، چای کوهی، بارهنگ، شنگ، گون،آلاله ، والک، موسیر و … نیز دیده می‌شود. از این منطقه به علت وجود پوشش گیاهی مرتعی و همچنین تنوع زیاد گیاهان و گل‌ها، جهت زنبورداری استفاده می‌گردد که زمان آن از اوایل خرداد تا اواخر شهریور ماه می‌باشد.
به علت وجود کوه‌ها و دریاچه لار در منطقه حفاظت شده لار، بسیاری از کوهنوردان و صیادان (صید ورزشی) به این منطقه مراجعه می‌نمایند. فصل مجاز صید ماهی معمولاً از اوایل خرداد تا شهریور ماه است که البته برای پرداختن به این فعالیت، کسب مجوز از واحدهای محیط زیست قوشخانه، پلور و دلیچای الزامی می‌باشد. این منطقه همچنین ییلاق عشایر استان تهران و بخشی از مازندران می باشد. رودخانه های این منطقه عبارتند از: دلیچای، الرم، آب سفید، سیاه پلاس، چهل بره و امام پهنک و چشمه سارهای متعددی همچون چشمه دوبرار، خرسنگ، هفت چشمه، برفچال می باشد.
عوامل تهدید کننده : جاده سازی به ویژه در دامنه های کوه دماوند که به دنبال هجوم زمین خواران و ساخت و سازهای بی رویه را به دنبال خواهد داشت، همچنین معدن کاوی و استخراج پوکه معدنی که موجب تخریب خاک، پوشش گیاهی و نهایتا زیستگاه های جانوری است از مهمترین عوامل تهدید کننده منطقه به شمار می رود.  

3-7-2- منطقه حفاظت شده وَرجین: منطقه حفاظت شده ورجین با مساحت 27 هزار هکتار، در محدوده البرز مرکزی در 15 کیلومتری شمال شرقی شهر تهران و در بخش لواسانات واقع شده است (بخش‌هایی از آن در استان مازندران قرار دارد). این منطقه از شمال با پارک ملی لار و از شرق با منطقه حفاظت شده البرز مرکزی هم‌مرز است. این منطقه از دیرباز مورد توجه بوده و به عنوان یکی از شکارگاه‌های سلطنتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است تا این که در سال 1358 خورشیدی به سازمان حفاظت محیط زیست واگذار شد و در سال 1361 خورشیدی به عنوان «منطقه حفاظت شده» معرفی و حتی در روزنامه‌های رسمی نیز عنوان شد. این منطقه دارای سیمای کوهستانی است و در ارتفاع 3930 تا 1560 متر قرار گرفته است. متوسط دمای سالیانه 5 درجه سانتیگراد و بارندگی 700 میلیمتر و اقلیم آن مدیرانه ای معتدل است. در این منطقه حدود 600 گونه گیاهی و 170 گونه جانوری وجود دارند. چهره عمومی پوشش گیاهی منطقه حفاظت شده ورجین را گندمیان و گون‌ها تشکیل می‌دهند. در محدوده کوچکی از ارتفاعات جنوب غرب و غرب این منطقه نیز درخت‌های ارس (سرو کوهی)، بید، زبان گنجشک و جامعه درختچه‌ای بادام تلخ (بادام کوهی) قابل مشاهده است. از دیگر گیاهان این منطقه می‌توان به زرشک، گل گاوزبان، بومادران، درمنه کوهی، گل گندم، کنگر، شکرتیغال، شنگ، بابونه، پیچک صحرایی، خاکشیر تلخ، ریش بز، پونه، مریم گلی، چای کوهی، لاله کوهی، جغجغک، ختمی ، گون، ریواس ، و پنیرک اشاره نمود. این منطقه به لحاظ شرایط خاص توپوگرافیک و آب و هوایی، پرتراکم‌ترین جمعیت قوچ و میش، بز و پاژن، را دارا می‌باشد. از حیات وحش شاخص منطقه حفاظت شده ورجین می‌توان از گونه‌هایی همچون کل و بز، پلنگ، خرس قهوه‌ای، گراز، گرگ، خرگوش، تشی، گربه وحشی، سیاه گوش، شغال، روباه، راسو، سمور، شنگ، کفتار، حواصیل، خوتکا، اردک سر سبز، آبچلیک، کاکایی، عقاب‌، شاهین، کبک دری، کبک معمولی، بلدرچین، لاک‌پشت مهمیزدار، مار آبی، مار آتشی، مار جعفری، گرگ مار، افعی پلنگی، گرزه مار، افعی البرزی، آگاما، قورباغه و وزغ نام برد. پهنه‌های آبی این منطقه زیستگاه آبزیانی همچون قزل‌آلای خال قرمز، سیاه ماهی، عروس ماهی و زرده پر (زردک) می‌باشد. به لحاظ جاذبه‌های اکوتوریستی، این منطقه یکی از زیباترین و پرجاذبه‌ترین مناطق در مجاورت کلانشهر تهران است. از جمله جاذبه‌های این منطقه می‌توان به آب و هوای دلنشین، گونه‌های گیاهی و جانوری غنی و زیبا، چشمه‌ها و رودخانه‌های پرآب و ارتفاعات سرسبز اشاره نمود. ‌‌ورود به این منطقه نیز همچون سایر مناطق حفاظت شده، مستلزم کسب مجوز از سازمان محیط زیست استان می‌باشد. حدود 1100 گونه گیاهی در این منطقه شناسایی شده است که بیشتر آن را گندمیان، بوته‌زارها، گراس‌ها،
درختچه‌ها و درختان تشکیل می‌دهند. گونه‌های شاخص گیاهی این منطقه عبارتند از ارس، گون، درمنه، گل گندم البرز مرکزی، کاسنی، توسکا، زبان گنجشک، آویشن و گلپر.

پارک جنگلی سد لتیان : این پارک در شرق دریاچه سد لتیان قرار گرفته است و از آن به عنوان تفریحگاه در اطراف تهران و لواسان استفاده می شود.
پارک جنگلی تلو : این پارک در جنوب شهر لواسان و غرب دریاچه سد لتیان واقع شده است . البته در این پارک جنگلی تجهیزات کافی برای تفریح و گردش وجود ندارد و تراکم در آن پایین است (سازمان جغرافیایی نیر وهای مسلح،1376:364)

3-8- آثار تاریخی و فرهنگی
3-8-1- قلعه امامه
این قلعه در ضلع شمالی روستای امامه و بر فراز صخره‌ای احداث شده است. از شواهد و قرائن چنین برمی‌آید که قلعه امامه در زمان آبادانی شامل دو قسمت مجزا بوده است. در این قلعه بقایای اتاق‌ها، برج و بارو، حصار دفاعی، غار، قنات یا آب انبار، ارگ و حاکم‌نشین دیده می‌شود. با توجه به نمونه سفال‌های به دست آمده از سطح و پیرامون قلعه، قدمت آن حداقل به دوره اوایل

                                                    .

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *