هزینه حقوق صاحبان سهام، مفهوم حاکمیت شرکتی

رکتی، عملکرد عملیاتی شرکت را بهبود بخشیده و علاوه بر مدیریت مناسب باعث تخصیص بهینه منابع نیز میشود که درنهایت به افزایش ثروت میانجامد (شهریاری،1386).
دلیل دیگر پرداختن به موضوع حاکمیت شرکتی این است که در سال‌های اخیر در ایران، بهطور خاص در دو سال گذشته به دلیل مشکلاتی که در بازار سرمایه کشور (فارغ از مسائل سیاسی) وجود دارد امکان سوءاستفاده سفتهبازان و دارندگان اطلاعات نهایی و برخی از مدیران شرکت‌ها فراهم‌شده است. بنابراین سازمان بورس اوراق بهادار اقدام به تدوین آییننامه اصول حاکمیت شرکتی نموده است.
از سویی دیگر وجود حاکمیت شرکتی مطلوب از آسیبپذیری بازارهای درحال‌توسعه ازجمله بازار ایران در مقابل بحرانهای مالی میکاهد. همچنین با برقراری عناصری از حاکمیت شرکتی در ساختار اقتصادی کشور میتوان، ابزاری برای کشف و مبارزه با برخی جرائم اقتصادی ازجمله پولشویی فراهم کرد. نکته دیگر این است که به نظر میرسد بتوان با شناخت مفهوم حاکمیت شرکتی و به‌کارگیری اصول و قواعد آن به تدوین و اصلاح قانون تجارت، اصول حسابرسی، قوانین حاکم بر بورس و … کمک نمود. علاوه بر موارد مذکور، آنچه که ضرورت مطالعه و پژوهش پیرامون مسئله حاکمیت شرکتی و نقش سازوکارهای آن در بالا بردن اعتماد عمومی سهامداران را افزایش میدهد. روی آوردن گسترده مردم به بورس در سال‌های اخیر و رشد آن در این سالها به همراه توسعه فیزیکی آن از طریق راهاندازی بورسهای منطقهای است که باعث شده عده زیادی از شهروندان در معرض منافع و مخاطرات موجود در بازار و شرکت‌ها قرار گیرند. از طرف دیگر تحقیقات تجربی انجام شده در مورد بحران آسیا نشان میدهد کشورهایی که از لحاظ استانداردهای حاکمیت شرکتی به‌خصوص ازنظر حقوق سهامداران اقلیت، در سطح پایینی قرارگرفتهاند، دچار بیشترین افت نرخ برابری پول و نزول بازارهای سرمایه شدهاند. بنابراین ایجاد زیرساخت حاکمیت شرکتی میتواند گامی در جهت سلامت اقتصاد کشور و حفظ حقوق سهامداران به‌طور ویژه شهروندان به‌طور عام باشد.
افزایش هزینه سرمایه منجر به کاهش توان رقابتی شرکت در محیط تجاری خواهد شد. به‌عبارت‌دیگر در دنیای امروز که شرکت‌ها به دنبال کاهش هزینه‌های خود برای باقی ماندن و ادامه فعالیت هستند، افزایش هزینه سرمایه باعث افزایش هزینه‌های شرکت می‌شود و به‌تبع آن شرکت توان رقابتی خود را از دست می‌دهد و از صحنه حذف خواهد گردید. نظام حاکمیت شرکتی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای کنترلی و نظارتی می‌تواند عامل مهمی جهت برپایی عدالت گردد. ایجاد و اجرای نظام حاکمیت شرکتی برای کشورهایی که قصد اجرای برنامه‌های خصوصی‌سازی به‌ویژه از طریق انتشار سهام را دارند به‌صورت یک الزام سیاسی و اقتصادی است. اگرچه سطح مالکیت شرکت‌های سهامی بزرگ‌تر در کل جامعه ایران فراگیر نشده است اما واگذاری سهام عدالت و تحقق شعار عدالت محوری در سطح جامعه ضرورت توجه به‌نظام حاکمیت شرکتی را نشان می‌دهد.
به دلیل اهمیت موضوع حاکمیت شرکتی پژوهش‌های متعددی در رابطه با نظام حاکمیت شرکتی، ارزش شرکت، عملکرد و هزینه‌های تأمین مالی در سایر کشورها انجام پذیرفته است و با توجه به بافت فرهنگی و تفاوت در انتخاب معیارهای پژوهش نتایج متفاوتی نیز حاصل گردیده است. این پژوهش با توجه به اهمیت جایگاه نظام حاکمیت شرکتی به بررسی رابطه بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه شرکت‌ها پرداخته است.
1-4- هدف پژهش
هدف اصلی در ایجاد یک شرکت کسب سود یا افزایش ثروت مالکان آن میباشد که مدیریت شرکت وظیفه دستیابی به چنین هدفی را به عهده دارد. ارزش شرکت رابطه معکوسی با هزینه سرمایه دارد و هرچه هزینه سرمایه کاهش یابد در مقابل ارزش شرکت و ثروت سهامداران افزایش مییابد. پژوهش حاضر یک هدف اصلی را دنبال مینماید:
بررسی شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران.
و اهداف فرعی این تحقیق عبارت‌اند از:
1- بررسی رابطه بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه حقوق صاحبان سهام
2- بررسی رابطه بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه بدهی
3- بررسی رابطه بین شاخص حاکمیت شرکتی و میانگین موزون هزینه سرمایه
در صورت اثبات فرضیههای این پژوهش مدیران شرکت‌ها و مؤسسات میتوانند با استفاده از نتایج پژوهش و با تغییر در سطح مکانیزمهای حاکمیت شرکتی، هزینه سرمایه را کاهش داده و به‌ تبع آن ارزش شرکت و ثروت سهامداران را افزایش دهند.
1-5- سؤال پژوهش
سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که آیا شاخص حاکمیت شرکتی بر روی هزینه سرمایه شرکت‌ها تأثیر دارد؟ به‌عبارت‌دیگر، بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه سرمایه شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد؟
1-6- فرضیههای پژوهش
فرضیه اول: بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه حقوق صاحبان سهام رابطه معنا‌دار وجود دارد.
فرضیه دوم: بین شاخص حاکمیت شرکتی و هزینه بدهی رابطه معنا‌دار وجود دارد.
فرضیه سوم: بین شاخص حاکمیت شرکتی و میانگین موزون هزینه سرمایه رابطه معنا‌دار وجود دارد.
1-7- تعاریف عملیاتی متغیرها
1-7-1- متغیر مستقل
شاخص حاکمیت شرکتی(GOV-SCORE) = این شاخص از چک‌لیست محاسبهی شاخص حاکمیت شرکتی بر اساس استانداردهای ISS و تحقیق گری و گونزالز (2008) در قالب 8 طبقه و 21 سؤال بر مبنای مطالعه ملکیان و دریایی (1390) استخراج‌شده است.
1-7-2- متغیر وابسته
هزینه‌ی حقوق صاحبان سهام(IMPLIED CoC)= بر مبنای مدل گوردون محاسبه می‌شود.

                                                    .